Stanisław Działowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Działowski
Ilustracja
starszy sierżant starszy sierżant
Data i miejsce urodzenia 11 kwietnia 1900
Mielec
Data i miejsce śmierci 19 marca 1942
Perth
Przebieg służby
Siły zbrojne War flag of Austria-Hungary (1918).svg Armia Austro-Węgier
Roundel of Poland (1921-1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego
French-roundel.svg Aéronautique Militaire
RAF roundel.svg RAF
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
II wojna światowa
Odznaczenia
Brązowy Krzyż Zasługi Medal Lotniczy (dwukrotnie)

Stanisław Działowski (ur. 11 kwietnia 1900 w Mielcu, zm. 19 marca 1942 w Perth w Szkocji) – polski lotnik wojskowy i konstruktor lotniczy – amator. Starszy sierżant pilot Wojska Polskiego i brytyjskich Królewskich Sił Powietrznych.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1916 zgłosił się na ochotnika do Cesarskiej i Królewskiej Armii i został skierowany do szkół mechaników lotniczych w Mauer i Szeged. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości 11 listopada 1918 wstąpił do Wojska Polskiego i został mechanikiem w Niższej Szkole Lotniczej w Krakowie, a od września 1920 w Bydgoszczy. W Bydgoszczy, jako szef montowni płatowców w 1926 ukończył kurs pilotażu. W 1927 roku został przeniesiony do 2 Pułku Lotniczego w Krakowie, w którym pełnił funkcję oblatywacza, instruktora lotów i kontrolera parku lotniczego. Wraz z bratem Mieczysławem był konstruktorem awionetek DKD, nazwa pochodziła od skrótu: Działowski - Jan Krüger (wspierał budowę finansowo) - Działowski. Pierwsza DKD-I została zbudowana częściowo w piwnicy domu w Bydgoszczy, a oblatana w 1926 (pierwszy lot 1 lutego). Na drugiej konstrukcji DKD-III Stanisław Działowski zajął 4. miejsce w I Krajowym Konkursie Awionetek w 1927[1], a następnie 3. miejsce w II Krajowym Konkursie Awionetek w 1928[2]. W konkursie tym natomiast zwyciężyła kolejna konstrukcja braci, DKD-IV[1]. Ostatnim ukończonym projektem Działowskich był DKD-V, która w ww. konkursie zajęła piąte miejsce. Maszyny te pozostawiły w pokonanym polu legendarny RWD, na którym latał Franciszek Żwirko.

Od 1930 roku Stanisław Działowski zajmował się ideą połączenia samolotu z samochodem - „aeromobilem” DKD-X, który jednak nie został ukończony z uwagi na brak finansów i chorobę konstruktora[1]. W 1932 roku na łamach „Wiarusa”, organu podoficerów wojska lądowego i marynarki wojennej, został opublikowany artykuł na temat „aeromobilu” z fotografiami modelu, wykonanego z drewna. Artykuł nie pozostał bez echa. W ciągu kilku tygodni podoficerowie II i V Okręgu Korpusu samorzutnie, za zezwoleniem dowódców, zebrali prawie 20 tys. złotych na budowę pierwszego „aeromobilu”. Za zgodą i pod patronatem ówczesnego dowódcy Okręgu Korpusu Nr V, generała brygady Aleksandra Narbutt-Łuczyńskiego został powołany Fundusz Budowy „Aeromobilu”. Prototyp miał być zbudowany w ciągu lata 1933 roku w Dębicy, gdzie pomieszczenia i narzędzia przeznaczone na ten cel przekazał bezintersowanie tamtejszy fabrykant Augustyn Gunia. Dla upamiętnienia chlubnej inicjatywy polskiego korpusu podoficerskiego aeromobil otrzymał nazwę „Podoficer”[3].

W 1935, z uwagi na stan zdrowia, Stanisław Działowski przeniesiony został w stan spoczynku[4]. Po zakończeniu zawodowej służby wojskowej nie zerwał związków z lotnictwem. Był kolejno: kierownikiem technicznym Szkoły Pilotów LOPP w Stanisławowie oraz pracownikiem Wytwórni Płatowców PZL WP-1 w Warszawie i PZL WP-2 w Mielcu.

Po wybuchu II wojny światowej zgłosił się do 6 Pułku Lotniczego we Lwowie i poprzez Rumunię został ewakuowany do Francji. We Francji pracował w montowni samolotów Lioré-et-Olivier LeO 451. W marcu 1940 został instruktorem pilotażu w 108 Batalionie Lotniczym w Montpellier.

Po upadku Francji ewakuowany do Anglii. 27 czerwca 1940 roku został przyjęty do RAF i otrzymał numer służbowy 784337[5]. Po przeszkoleniu latał od 27 sierpnia 1940 roku w 2 Jednostce Współpracy z Obroną Przeciwlotniczą (ang. AACU - Anti-Aircraft Co-operation Unit). 15 października 1941 został ranny w locie bojowym i skierowany do szpitala wojskowego w East Kilbrick w Szkocji. 17 marca 1942 został zwolniony z RAF-u, z uwagi na stan zdrowia. Zmarł 19 marca 1942 roku w Sanatorium RAF w Perth (Szkocja). Pochowany na tamtejszym cmentarzu Wellhill[4].

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

  • Brązowy Krzyż Zasługi (1933),
  • Medal Lotniczy - dwukrotnie[5]
  • Złota Hono­rowa Odznaka LOPP (1932),
  • Odznaczenie Honorowe PCK (1934)[6].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • W Krakowie w dzielnicy Podgórze jedna ulica została nazwana imieniem Działowskiego Stanisława,
  • Zespół Szkól Ogólnokształcących Nr 1 w Mielcu wybrał jako patrona Stanisława Działowskiego[7].


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c A. Glass, op.cit.
  2. Zbigniew Luranc, DKD-IV, w: Modelarz, nr 10/1989, s.14 oraz Mieczysław Działowski jr, SPOD ZNAKU IKARA.
  3. Piękny cel i szlachetna inicjatywa podoficerów. „Aeromobil” sierż. Działowskiego, Polska Zbrojna Nr 57 z 26 lutego 1933 roku, s. 6.
  4. a b Tadeusz Jerzy Krzystek, [Anna Krzystek]: Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii w latach 1940-1947 łącznie z Pomocniczą Lotniczą Służbą Kobiet (PLSK-WAAF). Sandomierz: Stratus, 2012, s. 153. ISBN 978-83-61421-59-7. OCLC 276981965.
  5. a b Działowski Stanisław. listakrzystka.pl. [dostęp 2019-07-14].
  6. STANISŁAW DZIAŁOWSKI konstruktor –pilot st. sierżant 2 Pułku lotniczego w Krakowie i synowie, PDF tom2, Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
  7. Patron szkoły, zso1.home.pl [dostęp 2018-10-05] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Olgierd Cumft, Hubert Kazimierz Kujawa: Księga lotników polskich poległych, zmarłych i zaginionych 1939-1946. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1989. ISBN 83-11-07329-5.
  • Andrzej Glass, Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, Warszawa 1977, wyd. I, s. 33, 95-102, 356.
  • Tadeusz Jerzy Krzystek, [Anna Krzystek]: Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii w latach 1940-1947 łącznie z Pomocniczą Lotniczą Służbą Kobiet (PLSK-WAAF). Sandomierz: Stratus, 2012, s. 153. ISBN 978-83-61421-59-7. OCLC 276981965.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]