Stanisław Działyński (zm. 1617)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy wojewody chełmińskiego. Zobacz też: Inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Stanisław Działyński
Herb
Ogończyk
Rodzina Działyńscy herbu Ogończyk
Data urodzenia po 1547
Data śmierci 1617
Ojciec Jan
Matka Elżbieta Wilkanowska
h. Lis
Żona

Helena Plemięcka
h. Poraj

Dzieci

Jan
Michał Erazm
Stanisław
Mikołaj
Elżbieta

Stanisław Działyński herbu Ogończyk (ur. po 1547, zm. w grudniu 1617[1]) – wojewoda chełmiński 1613-1617[1], wojewoda malborski 1611-1613[2], kasztelan elbląski 1588-1611[3].

Syn Jana i Elżbiety Wilkanowskiej h. Lis. Brat Sylwestra, Mikołaja i Erazma.
Kształcił się prawdopodobnie w kolegium jezuickim w Braniewie.
Był dworzaninem króla Stefan Batorego. Brał udział w kampanii gdańskiej Batorego w 1577 roku na czele oddziału jazdy. Walczył pod Połockiem w 1579 i Pskowem (1581-1582) w wojnie Batorego z Moskwą.
24 stycznia 1588 roku otrzymał od króla Zygmunta III Wazy kasztelanię elbląską[3] po śmierci Adama Walewskiego.
7 maja 1596 na sejmie walnym w Warszawie wyznaczono go posłem Rzeczypospolitej do Karola, księcia sudermańskiego i stanów szwedzkich, w związku z narastającym konfliktem między Zygmuntem III Wazą i jego stryjem księciem Karolem, który sprawował funkcję regenta Szwecji. Stanisław Działyński 6 października 1596 roku w Sztokholmie wygłosił przemówienie do księcia Karola i senatorów szwedzkich. W swoim przemówieniu przedstawił stanowisko i postulaty Rzeczypospolitej. Po powrocie z poselstwa złożył z niego sprawozdanie na sejmie walnym w Warszawie w 1597. Podczas obrad sejmu opowiedział się za szybkimi przygotowaniami obronnymi przeciw zagrażającemu atakowi Szwedów.
Na sejmiku pruskim w Grudziądzu w 1597 wybrano go szafarzem uchwalonego podatku.
W latach 1600 i 1601 był wybierany przez szlachtę województwa chełmińskiego na posła na sejmik pruski i jednocześnie na posła na sejm walny.
Jako poseł województwa chełmińskiego na sejm walny w 1601 przedstawił królowi Zygmuntowi III skargę na złamanie przywilejów przez nominowanie Wawrzyńca Gembickiego na biskupa chełmińskiego, gdy biskupstwo to powinien otrzymać indygena z Prus.
W 1602 roku otrzymał starostwo tolkmickie.
W 1606 roku ponownie został posłem na sejm koronny z województwa chełmińskiego.
Pod koniec 1611 otrzymał starostwo rogozińskie i został wojewodą malborskim[2].
Również w 1611 roku został wybrany przez sejm warszawski na komisarza do komisji do Prus Książęcych.
Razem z pozostałymi komisarzami udał się do Królewca wiosną 1612. Komisarze wprowadzili Jana Zygmunta Hohenzollerna w lenno.
W grudniu 1613 roku sejm walny uchwalił środki na pokrycie żądań konfederacji żołnierskich powstałych po wojnie z Moskwą. Sejm powołał cztery komisje do spraw wypłat. Stanisław Działyński wszedł do komisji przeznaczonej do Bydgoszczy.
26 września 1615 roku Stanisław Działyński został wojewodą chełmińskim[1].

Stanisław Działyński ożenił się z Heleną Plemięcką h. Poraj, córką Jana Plemięckiego starosty kowalewskiego. Miał czterech synów: Jana (15901648) – wojewodę chełmińskiego[1], Michała Erazma (zm. 1657) – biskupa kamienieckiego, Stanisława (zm. 1643) – kasztelana gdańskiego i kasztelana chełmińskiego[4], Mikołaja oraz córkę Elżbietę. Zmarł w grudniu 1617 roku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Bodniak, Działyński Stanisław (zm.1617), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 6, Kraków 1948, s. 96-97.