Stanisław Groński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tablica na Głazie Grońskiego w Puszczy Bukowej

Stanisław Groński (ur. 7 września 1907 w Drohobyczu, zm. w sierpniu 1957 w Alpach w pobliżu Chamonix) – polski alpinista.

Pochodził z rodziny góralskiej spod Zakopanego. Jego ojciec Józef był juhasem i pasł owce na halach. Dzięki wytrwałemu wysiłkowi skończył szkołę średnią, a następnie studia wyższe, po których objął posadę w szkolnictwie w Drohobyczu.

Młody Stanisław wychowywał się w domu rodzinnym w szacunku i miłości dla gór. Już w wieku 7 lat chodził na odległe wycieczki górskie, a nawet uczestniczył we wspinaczkach. Do szkoły średniej uczęszczał Drohobyczu, a następnie studiował we Lwowie, gdzie ukończył dwa fakultety: prawo i handel zagraniczny w Wyższej Szkole Handlu Zagranicznego.

Po studiach w 1932 rozpoczął pracę w kolejnictwie.

Zarówno w okresie studiów, jak i w późniejszych latach przedwojennych Stanisław Groński stale interesował się problematyką gór: był aktywnym członkiem Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego i jako jeden z czołowych polskich alpinistów brał udział w latach 1932, 1936 i 1937 oraz w 1957 w wyprawach w Alpy, a w 1934 w góry Atlas w Afryce. Obdarzony wielkim wzrostem, koleżeński, zawsze chętny do pomocy zyskał wśród przyjaciół przydomek Mojżesz. Wśród polskich taterników był autorytetem ze względu na liczne trudne przejścia w Tatrach oraz przetarcie nowych szlaków w wielu niebezpiecznych partiach gór.

W okresie wojny brał udział w walkach Polski Podziemnej. Doskonała znajomość gór i trudnych przejść przydawała się polskim partyzantom, którzy chętnie korzystali z jego umiejętności.

Po wojnie osiedlił się wraz ze swoją rodziną w Szczecinie i tutaj nadal pracował w PKP, nie zapomniał jednak o górach i pracy społecznej. Zgromadził wokół siebie grupę pasjonatów zainteresowanych turystyką górską. W Szczecinie stał się równocześnie krajoznawcą i znawcą problematyki pomorskiej, jedynym z najwybitniejszych w skali powojennej. Na początku pracował w PTT i w PTK. Później związał się bardzo ściśle z całym miejscowym ruchem krajoznawczym, będąc jego inicjatorem i jednym z jego twórców[1].

W PTK i późniejszym PTTK pełnił wiele funkcji: był członkiem zarządu okręgu PTTK i członkiem zarządu oddziału szczecińskiego, a przez pewien czas także jego prezesem.

Wspólnie z Wincentym Zającem założył Szczeciński Klub Wysokogórski[1]. Pracował aktywnie przez wiele lat w komisji komunikacji WRN. Razem z Bolesławem Czwójdzińskim organizował pierwsze na Pomorzu Zachodnim schronisko w Szczecinie. Był wieloletnim członkiem Okręgowej Komisji Turystyki Górskiej Komisji Krajoznawczej.

Stanisław Groński znał doskonale Szczecin i jego zabytki, pomniki przyrody i miejsce historyczne. Oprowadzał po mieście wycieczki, a później szkolił kadry nowych przewodników i organizował piesze wycieczki w okolice Szczecina. Turystów najchętniej prowadził w podszczecińskie Wzgórza Bukowe, gdzie rozpoczął również akcję znakowania szlaków turystycznych. Łącznie pozostawił Górach Bukowych około 300 km znakowanych szlaków oraz napisał o nich pierwszy polski przewodnik pt. Knieja Bukowa. Tu też prowadził szkolenia adeptów taternictwa, szczególnie na ścianach sztucznej groty w Zdrojach. Znał Pomorze Zachodnie, a szczególnie Przyodrze Dolne, znakował też trasy turystyczne na wyspie Wolin i w Puszczy nad Drawą.

Odkrył wiele miejscowości o dużym znaczeniu krajoznawczym. Był też doskonałym gawędziarzem. Miał liczne pogawędki radiowe oraz spotkania z młodzieżą i z dorosłymi. Po Szczecinie i okolicy oprowadził tysiące ludzi z całej Polski.

Co roku jeździł w góry, głównie w Tatry. Razem z kolegami przygotował również polskie wyprawy w góry świata. W 1957 uczestniczył w wyprawie Klubu Wysokogórskiego w Alpy, gdzie podczas trawersowania Mont Blanc, prawdopodobnie wpadł w szczelinę lodową i zginął wraz z dwoma jugosłowiańskimi towarzyszami. W czasie wyprawy ratunkowej zginął również jego przyjaciel, Wawrzyniec Żuławski (prezes Klubu Wysokogórskiego), prawdopodobnie zasypany lawiną w innej szczelinie, a Stanisław Biel został ciężko ranny. Pomimo poszukiwań nie odnaleziono ciała Mojżesza[1][2].

Po śmierci Groński został mianowany członkiem honorowym Klubu Wysokogórskiego. Symbolicznymi tablicami uczczono pamięć o nim w Alpach Julijskich, Wzgórzach Bukowych pod Szczecinem, na Tatrzańskim Cmentarzu Symbolicznym pod Osterwą i na cmentarzu w Chamonix.

Na pamiątkowej tablicy na Głazie Grońskiego w Puszczy Bukowej widnieje napis: Pamięci Stanisława Grońskiego, czołowego taternika polskiego, pioniera turystyki Ziemi Szczecińskiej. Zginął w masywie Mont Blanc w sierpniu 1957 roku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Marcin Kasprzak: SzKW > Kulisy powstania i pierwsze lata działalności (pol.). W: Stron internetowa Szczecińskiego Klubu Wysokogórskiego [on-line]. www.szkw.extremal.pl. [dostęp 2014-09-17].
  2. Lawina na Mont Blanc du Tacul w sierpniu 1957 r. Alpy. Stanisław Biel (pol.). W: Kwartalnik tutystyczny 'W górach' [on-line]. VOYAGE Biuro Przewodnickie Turystyczne Handlowe Wydawnictwo Polskie Biuro Turystyczne. [dostęp 2014-09-17].