Stanisław Grodziski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Grodziski
Ilustracja
Wieczór autorski
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 2 stycznia 1929
Prusy
Data i miejsce śmierci 30 maja 2020
Kraków
profesor nauk prawnych
Specjalność: historia prawa
Alma Mater Uniwersytet Jagielloński
Doktorat 1959
Habilitacja 1963
Profesura 1972
dziekan Wydziału Prawa i Administracji UJ (1978–1981), prorektor Uniwersytetu Jagiellońskiego (1987–1990)
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Odznaka „Honoris Gratia”

Stanisław Grodziski (ur. 2 stycznia 1929 w Prusach, zm. 30 maja 2020 w Krakowie) – polski historyk prawa, profesor nauk prawnych, autor kilkuset prac badawczych oraz wydawnictw źródłowych, kierownik Katedry Historii Prawa Polskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego (1970–1978), dziekan Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego (1978–1981), prorektor Uniwersytetu Jagiellońskiego (1987–1990), członek i w latach 1994–2000 wiceprezes Polskiej Akademii Umiejętności, doktor honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 2 stycznia 1929 w Prusach k. Krakowa[1], jako syn Stanisława Grodziskiego, pochodzącego z rodziny chłopskiej adwokata, doktora praw[2]. Szkołę powszechną (podstawową) ukończył rok po wybuchu II wojny światowej. W czasie wojny uczęszczał na tajne komplety gimnazjalne. Osierocony wkrótce po zakończeniu wojny, podejmował rozmaite prace m.in. administratora domów, sprawozdawcy sportowego, pracownika księgarni[3]. Świadectwo dojrzałości uzyskał w 1946 w Krakowie, na kursach wieczorowych.

Studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego rozpoczął w 1947. Uczęszczał na seminarium Adama Vetulaniego[1], którego nazwał potem swoim „mistrzem”[4]. W 1950 roku podjął pracę naukową na Uniwersytecie Jagiellońskim, jako asystent. Studia ukończył w 1951. W 1953 został starszym asystentem, a w 1955 adiunktem[1].

Stopień doktora nauk prawnych uzyskał w 1959 roku na podstawie pracy Ludzie luźni. Studium z historii państwa i prawa polskiego napisanej pod kierunkiem Adama Vetulaniego[1]. Habilitację w zakresie historii prawa uzyskał w 1963 na podstawie dorobku naukowego oraz pracy Obywatelstwo w szlacheckiej Rzeczypospolitej[1]. Mianowany profesorem nadzwyczajnym w 1972, po ośmiu latach uzyskał profesurę zwyczajną.

W latach 1970–1978 był kierownikiem Katedry Historii Prawa i Państwa Polskiego na Wydziale Prawa i Administracji UJ. W latach 1978–1981 był dziekanem Wydziału Prawa i Administracji UJ, a w latach 1987–1990 prorektorem Uniwersytetu Jagiellońskiego. W 1999 przeszedł na emeryturę.

Opublikował ponad czterysta pięćdziesiąt prac o tematyce historyczno-prawnej, w tym książki. Specjalizował się w historii państwa i prawa polskiego czasów nowożytnych (1772–1918) na tle historii państwa i prawa państw zaborczych, przede wszystkim Austrii, w historii parlamentaryzmu polskiego XV–XVII w., historii kultury prawnej w Polsce i Europie.

Opracował do druku źródła historyczne, w tym cztery tomy Volumina Constitutionum, obejmujących „całość dorobku ustawodawczego staropolskich sejmów”, to znaczy „wszystkie konstytucje, czyli ustawy i wszystkie uchwały, jakie zapadały na sejmach, bez względu na to, czy miały one charakter wieczysty, czy czasowy”[1]. Był przewodniczącym Komitetu Redakcyjnego Czasopisma Prawno-Historycznego[5], a także członkiem komitetów redakcyjnych Polskiego Słownika Biograficznego, Kwartalnika Prawa Prywatnego, Archivum Iuridicum Cracoviense oraz Krakowskich Studiów Prawniczych[1].

Był autorem historycznych książek popularnonaukowych. Za książkę Rzeczpospolita Krakowska, jej lata i ludzie (Wydawnictwo Universitas) został uhonorowany w kwietniu 2012 Nagrodą Krakowska Książka Miesiąca.

W 2014 roku ukazały się jego wspomnienia Klio, córka Mnemosyne, kelnerka z „Kopciuszka”. Kraków 1968–1982[6].

Był członkiem PEN-Clubu, Societé d’Histoire de Droit, International Commission for the History of Parliamentary and Representative Institutions (Commission Internationale pour l’Histoire des Assembles d’Etats), Europäische Akademie Otzenhausen, Polskiego Towarzystwa Historycznego (także członkiem Za­rządu Głównego PTH), Komitetu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, Komitetu Nauk Historycznych Pol­skiej Akademii Nauk, członkiem Komisji Prawniczej i Komisji Historycznej krakowskiego oddziału PAN, członkiem Rady Naukowej Archiwum Nauki PAN i PAU w Krakowie, członkiem Komitetu Badań Naukowych oraz Instytutu Zachodniego[1][7].

Brał udział w reaktywowaniu Polskiej Akademii Umiejętności, której od 1989 był członkiem, a w latach 1994–2000 wiceprezesem[1].

Zasiadał w jury Nagrody im. Kazimierza Wyki.

Był uczestnikiem prac Centrum Obywatelskich Inicjatyw Ustawodawczych Solidarności[8], a także konsultantem zespołu opracowującego tekst Konstytucji RP z 1997 i członkiem zespołu doradczego premiera RP do przygotowania reformy administracyjnej państwa[9].

Poza Uniwersytetem Jagiellońskim był zatrudniony w innych uczelniach, m.in. w Krakowskiej Akademii im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego[10].

Jego córką jest Karolina Grodziska-Ożóg.

Zmarł 30 maja 2020 w Krakowie[11][12].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Ludzie luźni. Studium z historii państwa i prawa polskiego (1961)
  • Obywatelstwo w szlacheckiej Rzeczypospolitej (1963)
  • Historia ustroju społeczno-politycznego Galicji 1772–1848 (1971)
  • W Królestwie Galicji i Lodomerii (1976)
  • W obronie czci niewieściej – szkice z dziejów kultury prawnej (1981, wyd. 2 – 2000)
  • Franciszek Józef I (1978, wyd. 4 – 2006)
  • Sejm krajowy galicyjski 1861–1914 (1992)
  • Wzdłuż Wisły, Dniestru i Zbrucza. Wędrówki po Galicji (1998)
  • Porównawcza historia ustrojów państwowych (1998)
  • Habsburgowie (1998)
  • Polska w latach przełomu 1764–1815 (1999)
  • Z dziejów staropolskiej kultury prawnej (2004)
  • Rzeczpospolita Krakowska, jej lata i ludzie (2012)
  • Klio, córka Mnemosyne, kelnerka z „Kopciuszka”. Kraków 1968–1982, wspomnienia (2014, wyd. 2 – 2018)

Wydawnictwa źródłowe[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Komoniecki, Chronografie albo Dziejopis Żywiecki (wyd., 1987)
  • Volumina Constitutionum, T. 1, 1493–1549. Vol 2, 1527–1549 (przyg. do druku, 2000), wraz z Wacławem Uruszczakiem i Ireną Dwornicką
  • Volumina Constitutionum, T. 2, 1550–1609. Vol. 1, 1550–1585 (przyg. do druku, 2005), wraz z Wacławem Uruszczakiem i Ireną Dwornicką
  • Volumina Constitutionum, T. 3, 1611–1640. Vol. 1, 1611–1626 (przyg. do druku, 2010), wraz z Marcinem Kwietniem i Anną Karabowicz
  • Stanisław Grodziski 1889–1946. Dziennik krakowskiego adwokata (oprac. wspólnie z Karoliną Grodziską, 2013 ​ISBN 978-83-929332-3-6​)
  • Kronika Jazowska Zapiski do dziejów sądecczyzny z lat 1662–1855 (wyb. i oprac., 2015)
  • Volumina Constitutionum, T. 4, 1641–1668. Volumen 2, 1659–1668 (przyg. do druku, 2017), wraz z Marcinem Kwietniem i Krzysztofem Foktem

Nagrody i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j Wacław Uruszczak. Laudacja Profesora Stanisława Grodziskiegona uroczystości odnowienia jego doktoratupo pięćdziesięciu latach (Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Aula Collegium Maius,11 kwietnia 2011 r.). „Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa”. 5 (1), 2012. 
  2. Janusz Kanimir: Stanisław Grodziski 1889–1946. Dziennik krakowskiego adwokata. Recenzja. palestra.pl, 2014. [dostęp 1 czerwca 2020].
  3. a b Stanisław Grodziski – Biografia. Racjonalista.pl. [dostęp 1 czerwca 2020].
  4. Stanisław Grodziski: Klio, córka Mnemosyne, kelnerka z „Kopciuszka”. Kraków 1968–1982. Kraków: 2014, s. 309.
  5. Czasopismo Prawno-Historyczne. amu.edu.pl. [dostęp 2017-04-23].
  6. Paweł Stachnik: O czym dyskutowali profesorowie w krakowskiej kawiarni Kopciuszek. Dziennik Polski, 19 marca 2016. [dostęp 1 czerwca 2020].
  7. Z profesorem Stanisławem Grodziskim rozmawia Kazimierz Orzechowski. „Czasopismo Prawno-Historyczne”. Tom LVII – Zeszyt 1, s. 319–325, 2005. 
  8. Kazimierz Barczyk, Stanisław Grodziski, Stefan Grzybowski: Obywatelskie Inicjatywy Ustawodawcze Solidarności 1980-1990. Warszawa: Kancelaria Sejmu, 2001. ISBN 83-7059-503-0.
  9. Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Wrocławskiego – Stanisław Grodziski. Muzeum Uniwersytetu Wrocławskiego. [dostęp 1 czerwca 2020].
  10. Prof. Stanisław Grodziski, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI) [online] [dostęp 2016-08-22].
  11. Nie żyje prof. Stanisław Grodziski. Uniwersytet Jagielloński, 1 czerwca 2020. [dostęp 1 czerwca 2020].
  12. Bogdan Gancarz: Kraków. Nie żyje prof. Stanisław Grodziski. Radio EM, 1 czerwca 2020. [dostęp 1 czerwca 2020].
  13. M.P. z 1995 r. nr 2, poz. 22
  14. M.P. z 2000 r. nr 7, poz. 165
  15. Kazimierz Orzechowski. Doktorat honoris causa dla profesora Stanisława Grodziskiego. „Czasopismo Prawno-Historyczne”. Tom LIV – Zeszyt 2, s. 361–362, 2002. 
  16. Medal "Merentibus". Uniwersytet Jagielloński. [dostęp 1 czerwca 2020].
  17. a b Honorowi obywatele miasta Żywca. zywiec.pl. [dostęp 1 czerwca 2020].
  18. Magda Fritz: Honorowy Obywatel. Radio Bielsko, 10 lipca 2009. [dostęp 1 czerwca 2020].
  19. a b Medal dla prof. Stanisława Grodziskiego. malopolska.pl, 28 czerwca 2010. [dostęp 1 czerwca 2020].
  20. Honoris Gratia dla prof. Stanisława Grodziskiego. Miasto Kraków, 9 lipca 2014. [dostęp 1 czerwca 2020].
  21. Wręczono Nagrody Miasta Krakowa 2018. Miasto Kraków, 19 października 2018. [dostęp 1 czerwca 2020].
  22. Łukasz Wspaniały: Nagrody Miasta Krakowa dla wybitnych badaczy z UJ. Uniwersytet Jagielloński, 22 października 2018. [dostęp 1 czerwca 2020].