Stanisław Latwis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Latwis
Ilustracja
porucznik pilot porucznik pilot
Data i miejsce urodzenia 19 czerwca 1906
Stanisławów
Data i miejsce śmierci 29 maja 1935
Dęblin
Przebieg służby
Siły zbrojne Roundel of Poland (1921–1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego
Jednostki 111 Eskadra Myśliwska,
113 Eskadra Myśliwska
Stanowiska dowódca klucza
Odznaczenia
Odznaka Pilota

Stanisław Latwis (ur. 19 czerwca 1906 r. w Stanisławowie, zm. 29 maja 1935 w Dęblinie) – porucznik pilot Wojska Polskiego, instruktor lotniczy, autor muzyki do Marszu Lotników.

Tablica nagrobna na Powązkach

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Naukę w szkole średniej rozpoczął w Witebsku, a maturę zdał w 1924 r. w Wilnie i wstąpił na Uniwersytet Stefana Batorego[1]. Po ukończeniu drugiego roku studiów wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Ostrowi Mazowieckiej[2]. W 1927 r. został słuchaczem Oficerskiej Szkoły Inżynierii w Warszawie, równolegle studiował inżynierię wojskową na Politechnice Warszawskiej[3].

W 1929 r. został członkiem Aeroklubu Akademickiego, gdzie uzyskał w 1931 r. licencję sportową pilota samolotowego[4]. Ubiegał się o przyjęcie do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie, jednak ze względu na stan zdrowia jego kandydatura została odrzucona[1].

W 1930 r. otrzymał promocję oficerską na stopień podporucznika saperów i wyjechał do Francji, gdzie pracował w przemyśle lotniczym. Po powrocie otrzymał przydział do Batalionu Silnikowego w Modlinie[1]. Po uzyskaniu zgody szefa Departamentu Aeronautyki Ministerstwa spraw Wojskowych zdał eksternistycznie egzaminy do Szkoły Podchorążych Lotnictwa[5]. W marcu 1931 roku zdobył uprawnienia obserwatora lotniczego[2][4] i otrzymał skierowanie do 111 eskadry myśliwskiej w 1 pułku lotniczym na Okęciu[1].

W 1932 r., rozkazem nr 219/32, został przeniesiony do 113 eskadry myśliwskiej nocnej i otrzymał Odznakę Pilota. W latach 1932–1933 odbył w Grudziądzu kurs pilotów myśliwskich[1]. W 1934 r. został awansowany do stopnia porucznika pilota[6]. Był dowódcą klucza myśliwskiego.

We wrześniu 1933 r., na samolocie PZL.5 z nawigatorem Eugeniuszem Przysieckim wziął udział w V Krajowym Lotniczym Konkursie Turystycznym gdzie zajął 6. miejsce w klasyfikacji ogólnej[1]. Na 19 załóg startujących na tych zawodach uzyskał największą liczbę punktów: w konkurencji lądowania w koło (I miejsce) oraz w punktacji ogólnej, wśród 5-ciu pilotów startujących na samolotach PZL-5[7]. W 1934 r. był członkiem zespołu przygotowującego się w Grudziądzu do startu w Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych (nazywanych w Polsce Challange)[8]. Odpowiadał za techniczną obsługę odcinka afrykańskiego[1] i był pilotem rezerwowym.

W marcu 1935 roku został oddelegowany ze 113 Eskadry do Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa (CWOL) w Dęblinie na miesięczny kurs instruktorski i pracował tam jako pilot-instruktor grupy oficerów-obserwatorów[8]. 29 maja 1935 r. wykonywał lot szkolny z ppor. obs. Wilhelmem Hofmoklą-Ostrowskim. Ich samolot, Potez XVA2 nr 40.87 (oznaczenie boczne 9), wpadł w korkociąg na wysokości 200 m. Pilotowi nie udało się wyprowadzić maszyny z korkociągu, rozbiła się i obaj lotnicy zginęli na miejscu[6]. Zostali pochowani na Cmentarzu Wojskowym na warszawskich Powązkach[9].

Marsz Lotników[edytuj | edytuj kod]

Marsz Lotników, zapis nutowy

W 1933 r., na motywie Marszu Kosynierów z Insurekcji Kościuszkowskiej 1794 r., skomponował melodię Marsza Lotników, do którego słowa napisała Aleksandra Zasuszanka-Dobrowolska[1]. Utwór ten początkowo był marszem 111 eskadry myśliwskiej, jednak szybko zdobył dużą popularność. 22 lipca 1934 r. został nadany poprzez Polskie Radio[3], płyta z wykonaniem przez kwartet Chór Juranda z towarzyszeniem orkiestry Syrena-Rekord została wydana przez wytwórnię „Syrena-Electro”[6]. Słowa i zapis nutowy został wydrukowany w Skrzydlatej Polsce w lipcu 1934 roku[10]. Zwycięstwo Jerzego Bajana w Challange 1934 przyczyniło się do jego popularyzacji. 15 października 1937 r., w dziesięciolecie istnienia Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa w Dęblinie, Dowództwo Lotnictwa Rzeczypospolitej Polskiej uznało ten utwór za oficjalny marsz polskiego lotnictwa[3]. Dziś Marsz Lotników wykonywany jest na wszystkich uroczystościach lotniczych z powagą hymnu narodowego.

Podczas powstania warszawskiego Bronisław Robert Lewandowski ps. Zbyszek żołnierz Armii Krajowej zgrupowania „Żywiciel” napisał słowa do piosenki pt. „Marsz Żoliborza”, muzykę zaczerpnięto z „Marszu Lotników” Stanisława Latwisa [11].

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • Janusz Meissner upamiętnił postać Stanisława Latwisa w swojej książce Pilot gwiaździstego znaku,
  • w Poznaniu, w dzielnicy Jeżyce, jedna z ulic jest nazwana imieniem Stanisława Latwisa,
  • w 2012 r. w Dowództwie Sił Powietrznych odsłonięto tablicę pamiątkową, poświęconą autorom „Marsza Lotników” Aleksandrze Zasuszance-Dobrowolskiej i por. pil. Stanisławowi Latwisowi. Również głównej sali konferencyjnej w DSP nadano imię twórców Marsza Lotników[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h Jerzy R. Konieczny, Tadeusz Malinowski: Mała encyklopedia lotników polskich. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1983, s. 96-100. ISBN 83-206-0337-4.
  2. a b Stanisław Latwis (1906–1935) (pol.). teatrnn.pl. [dostęp 2019-03-26].
  3. a b c Latwis, Stanisław (pol.). archiwum.bibliotekapiosenki.pl. [dostęp 2019-03-26].
  4. a b Eugeniusz Przysiecki: Pamięci Stacha Latwisa. „Skrzydlata Polska”. 6(128)/1935, s. 153, czerwiec 1935. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. 
  5. Jerzy Pawlak: Absolwenci Szkoły Orląt: 1925-1939. Warszawa: Retro-Art, 2002, s. 35. ISBN 83-87992-22-4. OCLC 69472829.
  6. a b c Jak narodził się Marsz Lotników? (pol.). Towarzystwo Miłośników Ziemi Mieleckiej. [dostęp 2019-03-26].
  7. Skrzydlata Polska 9/10/1933 s322
  8. a b Jerzy Pawlak: Polskie eskadry w latach 1918-1939. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1989, s. 82-83, 101. ISBN 83-206-0760-4. OCLC 69601095.
  9. Grób Stanisława Latwisa (pol.). lotniczyspacerpowarszawie.pl. [dostęp 2019-03-26].
  10. Marsz lotników. „Skrzydlata Polska”. 7/1934, s. 218, lipiec 1934. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. 
  11. Mateusz Łabuz: Bronisław Lewandowski "Marsz Żoliborza” (pol.). www.rp.pl. [dostęp 2019-07-26].
  12. Odsłonięcie tablicy autorów marsza lotników (pol.). dlapilota.pl. [dostęp 2019-03-26].