Stanisław Próchnicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Marian Próchnicki
Ilustracja
major dyplomowany kawalerii major dyplomowany kawalerii
Data i miejsce urodzenia 15 listopada 1893
Strzemieszyce Wielkie
Data i miejsce śmierci 23 sierpnia 1933
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby do 1933
Siły zbrojne Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 25 Pułk Ułanów Wielkopolskich
Gabinet Ministra Spraw Wojskowych
Stanowiska attaché wojskowy
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Późniejsza praca Ministerstwo Spraw Zagranicznych
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi Oficer Orderu Korony Rumunii Oficer Orderu Orła Białego (Serbia) Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Komandorski Węgierskiego Orderu Zasługi (wojskowy) Kawaler I Klasy Orderu Danebroga (Dania) Medal Zwycięstwa

Stanisław Marian Próchnicki (ur. 15 listopada 1893 w Strzemieszycach Wielkich, zm. 23 sierpnia 1933 w Warszawie) – major dyplomowany kawalerii Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Marian Próchnicki urodził się 15 listopada 1893 roku w Strzemieszycach Wielkich. W 1910 roku złożył maturę w Gimnazjum Realnym w Tarnowie i podjął studia na Akademii Eksportowej w Wiedniu. W 1915 roku,jako obywatel Królestwa Polskiego został wcielony do Armii Imperium Rosyjskiego i skierowany do Szkoły Oficerskiej w Irkucku[1].

1 czerwca 1921 roku pełnił służbę w Oddziale I Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego, a jego oddziałem macierzystym był wówczas 25 pułk Ułanów Wielkopolskich[2].

3 maja 1922 roku został zweryfikowany w stopniu rotmistrza ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 259. lokatą w korpusie oficerów jazdy (od 1924 roku – korpus oficerów kawalerii)[3].

Rotmistrz rezerwy przydzielony do Sztabu Generalnego. Attaché honorowy przy Poselstwie Polskim w Moskwie[4]. 17 sierpnia 1924 roku został powołany do służby czynnej z równoczesnym odkomenderowaniem na roczny kurs Doszkolenia w Wyższej Szkole Wojennej 1924/1925 z dniem 1 listopada 1924 roku[5]. 23 października 1924 roku został przesunięty na dwuletni Kurs Normalny 1924–1926[6]. Będąc słuchaczem Wyższej Szkoły Wojennej pozostawał oficerem nadetatowym 25 pułku Ułanów Wielkopolskich w Prużanie[7].

Z dniem 11 października 1926 roku, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera sztabu Generalnego, został przeniesiony do kadry oficerów kawalerii i przydzielony do Gabinetu Ministra Spraw Wojskowych[8][9][10].

18 lutego 1928 roku awansował na majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 roku i 27. lokatą w korpusie oficerów kawalerii[11]. Z dniem 21 lutego 1931 roku został zwolniony z zajmowanego stanowiska w Gabinecie Ministra Spraw Wojskowych z równoczesnym oddaniem do dyspozycji Ministra Spraw Zagranicznych na okres 3 miesięcy[12][13]. 21 maja 1931 roku przedłużono mu okres pozostawania w dyspozycji MSZ o kolejne trzy miesiące[14]. 21 sierpnia 1931 roku po raz drugi przedłużono mu okres pozostawania w dyspozycji o dalsze trzy miesiące[15]. Z dniem 31 marca 1932 roku został przeniesiony z dyspozycji MSZ do rezerwy z równoczesnym przeniesieniem w rezerwie do 7 pułku Ułanów Lubelskich w Mińsku Mazowieckim[16]. W Ministerstwie Spraw Zagranicznych pełnił obowiązki naczelnika Wydziału Administracyjno-Gospodarczego w Departamencie Administracyjnym[17].

24 sierpnia 1933 roku „Nowiny Codzienne” podały, że „wczoraj o godzinie 16 min. 30 w gmachu ministerstwa spraw zagranicznych wystrzałem z rewolweru pozbawił się życia naczelnik wydziału kpt. (sic!) Stanisław Próchnicki. Strzał w skroń okazał się śmiertelny. Gdy do pokoju nadbiegli woźni, Próchnicki dawał już tylko słabe oznaki życia. Denat pozostawił list, z którego wynika, że powodem tragicznego strzału były przeżycia natury osobistej. Ostatnio Próchnicki wykazywał silny rozstrój nerwowy. Zmarły liczył lat 35. Niedawno przeszedł do MSZ z służby wojskowej”[18]

Profesor Paweł Wieczorkiewicz sugeruje, że przed oddaniem śmiertelnego strzału do siebie były major usłyszał oskarżenie o szpiegostwo na rzecz Związku Radzieckiego. Oficerowie kontrwywiadu mieli przedstawić mu dowody zwerbowania na służbę wrogiego mocarstwa – ponoć nastąpiło to w czasie, gdy sprawował misję attaché wojskowego w Moskwie[17] → zobacz Ludwik Lepiarz.

Pułkownik Marian Romeyko wspominając swoją służbę w Oddziale II Sztabu Generalnego napisał: „kierownikiem placówki moskiewskiej był rtm. Stanisław Próchnicki. Przeniesiony już w stopniu majora do MSZ i zamieszany w jakąś aferę, popełnił później przymusowe samobójstwo w gmachu MSZ. Moralnym tego sprawcą był ponoć dyrektor departamentu MSZ, Drymmer[19].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Bałda i Próchnicki 2014 ↓.
  2. Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Dodatek do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 37 z 24 września 1921 roku, s. 266, 830, tu jako „Stanisław Kostka Marian Próchnicki”.
  3. Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Załącznik do Dziennika Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 13 z 8 czerwca 1922 roku, Zakłady Graficzne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1922, s. 163.
  4. Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 649, 680, 1547.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 79 z 17 sierpnia 1924 roku, s. 453.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 112 z 23 października 1924 roku, s. 627.
  7. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 580, 602, 1365.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 42 z 11 października 1926 roku, s. 342.
  9. Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 330, 343.
  10. Rocznik Oficerów Kawalerii 1930 ↓, s. 59, 74.
  11. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 21 lutego 1928 roku, s. 47.
  12. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 26 marca 1931 roku, s. 92.
  13. Lista oficerów dyplomowanych (stan z dnia 15 kwietnia 1931 roku), Sztab Główny, Drukarnia Sztabu Generalnego, Warszawa 1931, s. 19.
  14. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 244.
  15. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 343.
  16. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 221.
  17. a b Bałda 2014 ↓.
  18. Kpt. St. Próchnicki zastrzelił się w biurze min. spraw zagr.. „Nowiny Codzienne”. Nr 249, s. 5, 24 sierpnia 1933. 
  19. Marian Romeyko, Przed i po maju, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1983, ​ISBN 83-11-06884-4​, przypis autora na s. 129.
  20. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 8 z 11 listopada 1931 roku, s. 364.
  21. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 19 z 12 grudnia 1929 roku, s. 361.
  22. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 19 z 12 grudnia 1929 roku, s. 362.
  23. a b Dziennik Personalny MSWojsk Nr 2/1931, s. 68
  24. Dziennik Personalny MSWojsk Nr 8/1931, s. 380

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]