Stanisław Skarbek (filantrop)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Stanisław Marcin Skarbek herbu Abdank (ur. 20 listopada 1780 w Obertynie, zm. 27 października 1848 we Lwowie)[1] – polski hrabia, ziemianin galicyjski, mecenas kultury.

Stanisław Skarbek

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Teatr Skarbkowski, 1900

Syn Jana i Teresy z Bielskich. W dzieciństwie stracił rodziców. Uczył się we Lwowie. Po ukończeniu 21 roku życia obejmuje majątek Rożniatów. W 1802 roku dziedziczy po swojej opiekunce Juliannie Rzewuskiej Brzozdowce. Dorobił się dużego majątku, który poświęcił m.in. na utworzenie Polskiego Teatru we Lwowie oraz zakładu dobroczynnego dającego dożywotnie schronienie 60 starcom i wychowującego 400 osieroconych chłopców i dziewcząt. Stanisław Skarbek ufundował dla podopiecznych obszerny kompleks w swojej posiadłości w Drohowyżu[2]. Tam dzieci były utrzymywane, kształcone i uczone rzemiosła, a starcom zapewniano schronienie i wyżywienie.

Ufundowany we Lwowie teatr spoczywa na 16 tysiącach bali dębowych przywiezionych z majątków Skarbka. Budowa ogromnego gmachu trwała 5 lat, otwarcie nastąpiło w 1842 r. Ówcześnie był to największy teatr w Europie Potrzebne źródło i mieścił 1460 widzów. Fundator był dyrektorem obu scen – polskiej i narzuconej wolą zaborcy sceny niemieckiej. Za jego dyrekcji wystawiano wiele sztuk Aleksandra Fredry i Józefa Korzeniowskiego oraz wielu współczesnych zagranicznych autorów.

Stanisław Skarbek został pochowany najpierw na Cmentarzu Łyczakowskim. W maju 1888 roku jego szczątki przeniesiono do posiadłości rodzinnej w Drohowyżu[3]. W listopadzie 1937 miało miejsce włamanie do grobowca S. Skarbka[4].

Pomnik Stanisława Skarbka stał w foyer Teatru Miejskiego we Lwowie.

Jego małżeństwo z Zofią Jabłonowską zakończyło się rozwodem, po którym Zofia niezwłocznie poślubiła Aleksandra Fredrę.

W okresie II Rzeczypospolitej ostatnim kuratorem Fundacji hr. Stanisława Skarbka był oficer Wojska Polskiego, późniejszy pułkownik Stanisław Skarbek[5].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław hr. SkarbekKurier Lwowski” 1888 nr 128, s. 1.
  2. Śląska Biblioteka Cyfrowa – biblioteka cyfrowa regionu śląskiego – Dokumenta Fundacyi Stanisława hr. Habdank Skarbka tworzącej Zakład sierót i ubogich w Drohowyżu.
  3. Przeniesienie zwłok fundatora hr. Skarbka Kurier Lwowski 1888 nr 126 s. 3.
  4. Włamanie do grobowca hr. Skarbka w Drohowyżu. „Gazeta Lwowska”, s. 2, nr 254 z 7 listopada 1937. 
  5. Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 44, s. 98, grudzień 1982. Koło Lwowian w Londynie. 
  6. Andrzej Tadeusz Tyszka: Nekrologi „Kuriera Warszawskiego” 1821-1939. T. 2. Biblioteka Publiczna m. st. Warszawy, 2004, s. 155.

Literatura dodatkowa[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Marek Stański, Stanisław Abdank-Skarbek, fundator lwowskiego teatru, „Semper Fidelis” 5/2003.