Stanisław Skrzyński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Wilhelm Skrzyński
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 23 marca 1877
Wradiewka
Data i miejsce śmierci 1 września 1935
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1900-1927
Siły zbrojne Armia Imperium Rosyjskiego
Armia Wielkopolska
Wojsko Polskie
Jednostki II Brygada 2 Dywizja Strzelców Wielkopolskich
Główne wojny i bitwy Powstanie bokserów
Wojna rosyjsko-japońska
I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie)
Grób Stanisława Skrzyńskiego na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Stanisław Wilhelm Skrzyński (ur. 23 marca 1877 w majątku Wradiewka, zm. 1 września 1935 w Warszawie) – generał brygady Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Wilhelm Skrzyński urodził się 23 marca 1877 roku w majątku Wradiewka, w powiecie ananiewskim[1] ówczesnej guberni chersońskiej, w rodzinie Jana i Tekli ze Słobodyńskich. Ukończył sześć klas gimnazjum z maturą w Ananiewie.

W 1900 roku ukończył Odeską Szkołę Wojskową w Odessie (ros. Одесское военное училище), której dewiza brzmiała „jeden za wszystkich, wszyscy za jednego”. Po ukończeniu szkoły wojskowej rozpoczął zawodową służbę wojskową w Armii Imperium Rosyjskiego. W szeregach tej armii wziął udział w stłumieniu powstania bokserów w Chinach (1900–1901) oraz walczył na wojnie rosyjsko-japońskiej (1904–1905) i I wojnie światowej (1914–1917).

W następstwie odniesionych ran na wojnie z Japonią został zwolniony z armii i przeniesiony do służby cywilnej. W 1914 roku został zmobilizowany. Dowodził kompanią na froncie zachodnim. Był ranny i kontuzjowany. Od lutego 1917 roku pełnił służbę w Szefostwie Zaopatrywania Frontu Rumuńskiego. W czasie trwającej wówczas rewolucji został wybrany na prezesa wszechrosyjskiego Związku Kawalerów Wojskowego Orderu św. Męczennika i Zwycięzcy Jerzego.

W grudniu 1917 roku, po wybuchu rewolucji październikowej, został członkiem Związku Wojskowych Polaków Okręgu Odeskiego oraz pełnił funkcję prezesa Komitetu Wojskowego przy Związku Komisarza Wojskowego Polskiego do Spraw Wojskowych. W marcu 1918 roku objął dowództwo nad wszystkimi oddziałami polskimi znajdującymi się na terenie byłego Odeskiego Okręgu Wojskowego i występował, jako „Naczelnik Polskich Oddziałów Wojskowych Okręgu Odeskiego”. 20 kwietnia 1920 roku, w złożonych warunkach polityczno-wojskowych panujących wówczas na Ukrainie, zdecydował się przeprowadzić demobilizację podległych mu oddziałów[2].

19 listopada 1918 roku został przyjęty do Wojska Polskiego w stopniu pułkownika oraz wyznaczony na organizatora i dowódcę warszawskich oddziałów odsieczy Lwowa. 13 czerwca 1919 roku został przeniesiony do Sił Zbrojnych w byłym zaborze pruskim i przydzielony do Dowództwa Głównego w Poznaniu[3]. Następnie został wyznaczony na stanowisko dowódcy II Brygady 2 Dywizji Strzelców Wielkopolskich.

30 lipca 1919 roku głównodowodzący Wojsk Polskich byłego zaboru pruskiego generał piechoty Józef Dowbor-Muśnicki polecił mu rozpocząć formowanie 4 Dywizji Strzelców Wielkopolskich[4], a 28 sierpnia 1919 roku wyznaczył na stanowisko dowódcy tej wielkiej jednostki piechoty, która w międzyczasie została przemianowana na „Pomorską Dywizję”[5].

1 stycznia 1920 roku Naczelnik Państwa i Wódz Naczelny Józef Piłsudski powołał go w skład pierwszej Tymczasowej Kapituły Orderu Virtuti Militari oraz nadał mu Order klasy V[6].

27 września 1923 roku został przeniesiony do rezerwy. Na podstawie zarządzenia Prezydenta RP Ignacego Mościckiego z dnia 21 czerwca 1927 roku został skreślony na liście starszeństwa oficerów rezerwowych korpusu oficerów piechoty w stopniu pułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 7 lokatą oraz wpisany na listę starszeństwa oficerów zawodowych z dniem 3 maja 1922 roku w korpusie generałów, w stopniu generała brygady ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 roku i 78 lokatą. Z dniem 30 czerwca 1927 roku został przeniesiony w stan spoczynku. Mieszkał wówczas w Puławach przy Alejach Królewskich 4[7]. Zmarł 1 września 1935 roku w Warszawie. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w kwaterze A20, rząd - prawe półkole, grób 1[8].

Stanisław Skrzyński od 1903 roku był żonaty z Janiną z Dolanowskich, z którą miał pięcioro dzieci:

  • Zbigniew Skrzyński ps. „Skała” i „Dewajtis” urodzony 7 maja 1907 roku w Odessie, zmarł 29 lipca 2000 roku w Warszawie, uczestnik Powstania Warszawskiego[9],
  • Jarosław Skrzyński ps. „Magnuszewski”, urodzony 3 marca 1913 roku w Odessie, poległ 11 sierpnia 1944 roku na ulicy Wawelskiej, jako kapral podchorąży, Obwód Ochota AK[10].

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Piotr Stawecki, Słownik biograficzny ..., s. 306, podał, że generał Skrzyński urodził się w majątku Wradiówka, w powiecie ananiowskim koło Chersonia.
  2. Henryk Bagiński, Wojsko Polskie na Wschodzie 1914-1920, Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, Warszawa 1921, s. 404-411.
  3. Rozkaz dzienny Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych w b. zaborze pruskim Nr 166 z dnia 19 czerwca 1919 roku i rozkaz dzienny Dowództwa Głównego Sił Zbrojnych w b. zaborze pruskim Nr 179 z dnia 2 lipca 1919 roku. W rozkazie Nr 166 wskazano, że płk Skrzyński pochodził z byłego III Korpusu Polskiego w Rosji i podano błędnie, że przyjęcie miało miejsce w dniu 19 czerwca 1919 roku, natomiast w rozkazie Nr 179 sprostowano datę przydzielenia do Dowództwa Głównego SZ w b. zaborze pruskim oraz wskazano, że chodzi o „byłego kierownika formacji odsieczy Lwowa”.
  4. Rozkaz Dowództwa Głównego Wojsk Polskich b. zaboru pruskiego Nr 203 z dnia 30 lipca 1919 roku.
  5. Rozkaz Dowództwa Głównego Wojsk Polskich b. zaboru pruskiego Nr 216 z dnia 28 sierpnia 1919 roku.
  6. a b Rozkaz Naczelnego Wodza z 1 stycznia 1920 r. (Dziennik Rozkazów 1920 r. Nr 1, poz. 1)
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 17 z 25 czerwca 1927 r., s. 181, 192.
  8. Piotr Stawecki, Słownik biograficzny ..., s. 307, podał, że generał Skrzyński został pochowany na cmentarzu Powązkowskim w Alei Zasłużonych.
  9. Powstańcze biogramy Zbigniew Skrzyński. 1944.pl, 4 sierpnia 2013. [dostęp 4 sierpnia 2013].
  10. Powstańcze biogramy Jarosław Skrzyński. 1944.pl, 4 sierpnia 2013. [dostęp 4 sierpnia 2013].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
  • Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6, OCLC 830050159.