Stanisław Szczotka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Szczotka
Data i miejsce urodzenia 13 lutego 1912
Milówka
Data i miejsce śmierci 11 lipca 1954
pod Kępnem
Przyczyna śmierci wypadek kolejowy
Miejsce spoczynku Cmentarz Górczyński w Poznaniu.
Zawód, zajęcie historyk
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Krzyż Partyzancki

Stanisław Szczotka (ur. 13 lutego 1912 w Milówce, zm. 11 lipca 1954 w wypadku kolejowym pod Kępnem) – polski profesor historii i socjologii wsi, doktor filozofii, badacz dziejów Żywiecczyzny, działacz polskiego ruchu ludowego[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Szczotka urodził się w rodzinie chłopskiej. Uczęszczał do gimnazjum w Żywcu, które ukończył w 1930 roku. Następnie, w latach 1930-1934 studiował historię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. W 1936 roku uzyskał tytuł doktora filozofii. Od 1937 do wybuchu wojny pełnił funkcję asystenta w katedrze Historii Kultury. W tym czasie prowadził także działalność polityczną jako członek Stronnictwa Ludowego, utrzymując kontakt z przebywającym na emigracji Wincentym Witosem i organizując strajk chłopski[1].

W 1939 wyniku Sonderaktion Krakau został aresztowany i więziony w obozach w Sachsenhausen i Dachau. Po zwolnieniu z obozu 8 lutego 1940 roku brał udział w walce zbrojnej w szeregach Batalionów Chłopskich. W tym czasie był też współorganizatorem konspiracyjnych pism ludowych, Znicza i Myśli ludowej. Latem 1944 będąc w oddziale batalionów chłopskich w czasie bitwy pod Słupią wezwał na pomoc walczącym partyzantom patrol armii radzieckiej w sile 3 czołgów. Ponownie aresztowany w czasie walk o przyczółek baranowsko-sandomierski, zbiegł z transportu do obozu koncentracyjnego i do końca wojny ukrywał się w Krakowie[1].

Po zakończeniu wojny, w 1946 roku został profesorem historii i socjologii wsi na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W 1952 roku został przeniesiony na Wydział Filozoficzno-Historyczny jako profesor nadzwyczajny, gdzie wkrótce zostaje jego dziekanem. Od 1954 roku pełnił funkcję kierownika Pracowni Historycznej Rolnictwa i Hodowli w Polsce przy Instytucie Historii Kultury Materialnej PAN. Zmarł przedwcześnie w tym samym roku, jest pochowany na poznańskim Cmentarzu Górczyńskim. Jeszcze przed wybuchem wojny Stanisław Szczotka rozpoczął badania nad historią społeczno-gospodarczą XVII wieku, kierując szczególnie zainteresowanie ku rodzinnej Żywiecczyźnie. Był jednym z założycieli w 1934 roku Towarzystwa Miłośników Ziemi Żywieckiej, w ramach którego podjął inicjatywę przetłumaczenia z łaciny i wydania „Dziejopisu ŻywieckiegoAndrzeja Komonieckiego; udało się wydać dwa z trzech zaplanowanych tomów. Był współredaktorem kwartalnika ”Gronie (od 1938 roku) i współorganizatorem Muzeum Regionalnego w Żywcu. Z jego inicjatywy rozpoczęto prace wykopaliskowe na żywieckim Grojcu, a odkryte tam znaleziska z okresu kultury łużyckiej zasiliły zbiory nowo powstałego muzeum. Podjął też nieudaną próbę wydania ”Kronik Żywieckichks. Franciszka Augustina. W swych pracach interesował się także zbójnictwem i zagadnieniami wołoskimi.

Niektóre prace naukowe[edytuj | edytuj kod]

  • Żywot zbójnicki Józefa Baczyńskiego zwanego Skawickim, w: „Lud” XXXIV (1936)
  • Drobne przyczynki do dziejów reformacji na Śląsku (1936)
  • Z dawnych ksiąg metrykalnych parafii żywieckiej: (1666-1776) (1937)
  • Księża Żywczacy na Śląsku : stacje wojskowe w Żywiecczyźnie w latach 1661 i 1662 (1938)
  • Stosunki Żywiecczyzny ze Śląskiem od XVI wieku do upadku Rzeczypospolitej (1938)
  • Udział chłopów w walce z potopem szwedzkim (Lwów, 1939)
  • Lamenty chłopskie na pany oraz inne narzekania na niedolę poddanych polskich (1944)
  • Chłopi obrońcami niepodległości Polski w okresie Potopu (1946)
  • Materiały do hodowli owiec w XVIII wieku w państwie ślemieńskim na Żywiecczyźnie (1948)
  • Walka chłopów o wymiar sprawiedliwości (1950)
  • Z dziejów chłopów polskich (1951)
  • Powstanie chłopskie pod wodzą Kostki Napierskiego (1951)
  • Zwalnianie chłopów z poddaństwa w województwie krakowskim w latach 1572-1794 (1951)
  • Materiały do dziejów zbójnictwa góralskiego z lat 1589-1782 (1952)
  • Zaburzenia chłopskie na Białostocczyźnie (1953)[1].

Był także encyklopedystą, który na prośbę Stanisława Kota napisał hasło inwentarze oraz zbójnictwo do Encyklopedii staropolskiej Brücknera wydanej w latach 1937-1939[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]