Stanisław Zuber (geolog)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stanisław Zuber
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 14 października 1883
Lwów
Data i miejsce śmierci 18 października 1947
Tirana
profesor nauk geologicznych
Doktorat 1924
Uniwersytet Lwowski
Habilitacja 1927
Uniwersytet Jagielloński
Odznaczenia
Komandor Orderu Korony Włoch

Stanisław Zuber (ur. 14 października 1883 we Lwowie, zm. 18 października 1947 w Tiranie) – polski geolog, specjalista geologii złóż ropy naftowej, a także geologii regionalnej i surowcowej Albanii.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem Rudolfa Zubera profesora geologii Uniwersytetu Lwowskiego i jego żony Stanisławy. Miał siostrę Julię i brata Kazimierza, który został inżynierem wiertniczym i pracował w latach 1930. jako dyrektor włoskiej firmy naftowej na terenie Albanii.

Studiował we Lwowie i w Krakowie. Jeszcze jako student opublikował w 1914 pierwszą pracę naukową. Wiosną 1915, po zajęciu Lwowa, został wywieziony w głąb Rosji. Osiedlił się w Baku, gdzie dzięki wpływom ojca znalazł zatrudnienie jako geolog w polskiej firmie naftowej. Pracował tam w latach 1915–1923. Poszukiwał złóż ropy naftowej na Kaukazie Wschodnim i w południowo-wschodniej części Morza Kaspijskiego, w rejonie Baku. Badał też m.in. wulkany błotne. Wyniki prac opublikował w ZSRR i w Polsce, po powrocie w 1923. W 1924 obronił we Lwowie pracę doktorską na temat wulkanów błotnych.

Na XIV Międzynarodowym Zjeździe Geologii, w Madrycie, w 1926, zreferował swoje opracowania dotyczące geologii złóż ropy naftowej w rejonach Ponto-Kaspijskich, wulkanów błotnych i fliszu Karpat. W tym samym roku podczas międzynarodowego zjazdu naftowego w Bukareszcie wygłosił referat o migracji ropy naftowej. Obecni na zjeździe przedstawiciele firm i spółek naftowych zauważyli w Zuberze utalentowanego geologa. W efekcie przewodniczący delegacji włoskiej, senator i przemysłowiec Puppini, podpisał z nim umowę o zatrudnieniu w spółce naftowej AIPA (Azienda Italiana Petroli Albania) dla prowadzenia prac poszukiwawczych w Albanii, we Włoszech i w Czarnogórze.

Po habilitacji na Uniwersytecie Jagiellońskim w 1927 roku, S. Zuber wyjechał do Włoch, skąd pojechał do Albanii, gdzie objął stanowisko głównego geologa spółki AIPA z siedzibą w miejscowości Kuçova (Kuczowa). Badał rejony Kuçova-Lushnja, Murriz-Pekisht i Patos-Cakran-Selenica. Wyniki badań prowadzonych na włoskich terenach koncesyjnych wysyłał do Rzymu. Pozytywnie oceniał m.in. perspektywy odkrycia roponośnych i gazonośnych terenów w południowej części Albanii, co wkrótce potwierdziły wiercenia. Dzięki jego wysiłkom Albania ma obecnie dwa miasta przemysłu naftowego: Kuçovę i Patos. Złoża roponośne Kuçovy okazały się tak duże, że zaopatrywały Włochy w II wojnie światowej w paliwo.

Do 1935 często wyjeżdżał do Polski, gdzie otrzymał tytuł „Docenta”. Jednocześnie prowadził badania geologiczne we Włoszech, w centralnej i południowej części Półwyspu Apenińskiego, na Sycylii i w okolicach Neapolu. Brał również udział w licznych międzynarodowych zjazdach i sympozjach nauk o Ziemi, dotyczących zwłaszcza geologii złóż ropy naftowej (Paryż, Waszyngton, Rzym, Liège, Londyn itd.).

Po 1935 osiedlił się w Albanii na stałe i poświęcił się badaniu geologii kraju, szczególnie występowania ropy naftowej, gazu ziemnego, asfaltu naturalnego, minerałów rudonośnych i wody pitnej. Badał też stratygrafię i tektonikę trzeciorzędu, co stworzyło podstawy wiedzy o albańskim neogenie. Opracował również mapę tektoniczną Albanii w skali 1:4 000 000, mapę geologiczną Albanii w skali 1:200 000 i mapę minerałów Albanii w skali 1:300 000.

Napisał liczne relacje, sprawozdania i projekty; opracował także liczne przekroje i mapy geologiczne w skali 1:50 000, aż do skali 1:10 000; ich ogólna liczba dochodzi do 450. Z kolei lista publikacji wydanych w różnych czasopismach świata zawiera 62 tytuły.

Po wojnie, w latach 1945 i 1946, Stanisław Zuber był dobrze traktowany przez władze komunistyczne w Albanii i nie stawiano mu przeszkód w pracy. W 1946 przedstawił m.in. w Ministerstwie Gospodarki raport na temat złóż rud metali w Albanii wschodniej i północno-wschodniej, wyznaczając lokalizację kopalń, które zostały uruchomione w następnych dekadach.[1]

Na początku czerwca 1947 Zuber został aresztowany i oskarżony o kolaborację, sabotaż i szpiegostwo. Był poddawany torturom w celu wymuszenia zeznań. Zmarł 18 października 1947 podczas śledztwa, w więzieniu w Tiranie. Fakt jego śmierci w więzieniu nie był znany w Albanii do kwietnia 1991, kiedy o sprawie napisał w czasopiśmie Rilindja Demokratike pisarz i publicysta Petro Marko.

Odznaczenia i upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Uhonorowany włoskim Krzyżem Komandorskim Orderu Korony[2].

W 1992 został pośmiertnie odznaczony albańskim Medalem "Męczennikowi za Demokrację" (Medalja "Martir i Demokracisë").

17 października 2011 w Kuçovej uroczyście odsłonięto popiersie Stanisława Zubera, dłuta Mumtaza Dhramiego[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Profesor Stanisław Zuber wybitna postać geologii
  2. Stanisław Łoza (red.): Czy wiesz kto to jest?. Wyd. II popr. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938, s. 849.
  3. Pomnik prof. Zubera w Albanii. mkidn.gov.pl, 17 października 2011. [dostęp 24 października 2011].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ajet Mezini, Stanislav Zuber dhe gjenocidi komunist, Gazeta Shqiptare 14 IX 2008.
  • Arqile Teta, 2008, Profesor Stanisław Zuber wybitna postać geologii. Vivat Akademia, Periodyk Akademii Górniczo-Hutniczej dla Absolwentów AGH, nr 1, s. 23- 25, kwiecień 2008, Kraków.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]