Stare Bogaczowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stare Bogaczowice
Panorama Starych Bogaczowic z klasztorem
Panorama Starych Bogaczowic z klasztorem
Rodzaj miejscowości wieś[1]
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat wałbrzyski
Gmina Stare Bogaczowice
Liczba ludności (2011) 1316[2]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 58-312[3]
Tablice rejestracyjne DBA
SIMC 0855316
Położenie na mapie gminy Stare Bogaczowice
Mapa lokalizacyjna gminy Stare Bogaczowice
Stare Bogaczowice
Stare Bogaczowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stare Bogaczowice
Stare Bogaczowice
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Stare Bogaczowice
Stare Bogaczowice
Położenie na mapie powiatu wałbrzyskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wałbrzyskiego
Stare Bogaczowice
Stare Bogaczowice
Ziemia50°50′54″N 16°11′36″E/50,848333 16,193333

Stare Bogaczowice (do 1945 niem. Altreichenau[4]) – wieś w Polsce, położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wałbrzyskim, w gminie Stare Bogaczowice[1].

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Stare Bogaczowice[5][6]
SIMC Nazwa Rodzaj
0855322 Podgórna przysiółek
0855339 Wrony przysiółek

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego. Miejscowość jest siedzibą gminy Stare Bogaczowice.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Stare Bogaczowice to wieś położona w dolinie rzeki Strzegomki, Polskiej Wody i Chwaliszówki. Stare Bogaczowice leżą na skraju dwóch regionów: Pogórza Bolkowskiego i Gór Wałbrzyskich.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Stare Bogaczowice stanowią ogniwo łańcucha osadniczego o długości około 4,8 km; na wysokości 360-420 m n.p.m. Na terenie wsi występują źródła mineralne (szczawy wodorowęglanowo-sodowe). Znajduje się tutaj: urząd gminy, szkoła podstawowa, gimnazjum, OSP, parafia rzymskokatolicka, sołectwo i leśnictwo.

W miejscowości działała Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna Przyszłość Stare Bogaczowice, wyróżniona Orderem Sztandaru Pracy II Klasy[7].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Nazwy: Rychnów – 1228 r., Richenowe – 1263 r., Richinowe – 1292 r., Richynow – 1318 r., Reychenaw – 1399 r., Altreichenau do 1945 r., Dolina do 1947 r.

Pierwsza wzmianka o wsi znajduje się w dokumencie z roku 1228, dotyczącym fundacji klasztoru cysterskiego w Henrykowie. Wieś nosząca wówczas nazwę Rychnów wraz ze swoim obejściem w ilości 100 wielkich łanów została przekazana klasztorowi nadaniem przez kanonika Mikołaja, notariusza książęcego. Zostało one zatwierdzone przez księcia Henryka Pobożnego. Po ufundowaniu klasztoru cystersów w Krzeszowie, z woli księcia Bolka I, wieś w ramach wymiany z klasztorem henrykowskim od roku 1292 przynależała do klasztoru krzeszowskiego. W roku 1318 we wsi była karczma, wolny wyszynk i dom parafialny – proboszczem był pochodzący z Pomorza Liczko (do dziś zachowały się ruiny pochodzącego z tego okresu kościoła św. Mikołaja odbudowanego po wojnach husyckich w roku 1518 i przebudowanego w roku 1704).

W połowie XV w. powstał kościół w dolnej części wsi, w miejscu dzisiejszego kościoła św. Józefa, jedynym zachowanym jego elementem jest dolna część wieży. Spis majętności klasztornych z roku 1576 zawiera zapis, iż w Starych Bogaczowicach gospodaruje 74 gospodarzy. Z inicjatywy opata Bernarda Rosy w latach 1685–1689 wzniesiono nowy kościół parafialny pw. św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Marii Panny z barokowym wyposażeniem, które wykonali: Johann Claessens, Franz Heigel, Georg Schrötter. W roku 1736 wzniesiono kaplicę św. Anny, w której freski na sklepieniu wykonał Franz Heigel ze Świdnicy.

We wrześniu 1760 roku, przez tydzień, wokół wsi trwały potyczki wojsk pruskich i austriackich. Ze spisu gruntów z 1788 wynika, że w Starych Bogaczowicach mieszkało 60 chłopów, 21 zagrodników, 84 dzierżawców, 92 chałupników, 2 młynarzy i 2 kowali. Zawiera on 270 tytułów własności.

W roku 1810 została przeprowadzona sekularyzacja dóbr zakonnych. Na rzecz państwa przejęto ziemię, budynki, źródła mineralne, dzieła sztuki. W roku 1830 we wsi działały dwie szkoły, królewskie nadleśnictwo, 3 młyny wodne i 1 wiatrak, 135 warsztatów płócienniczych, farbiarnia, 4 kołodziejów i 5 kuźni. Na przełomie XIX i XX wieku Stare Bogaczowice stały się kurortem w oparciu o występujące tu źródła mineralne i walory krajobrazowe. Zostały wybudowane studnie, pijalnie oraz domy kąpielowe. Do nazwy miejscowości zaczęto dopisywać dodatek Bad (Zdrój). W roku 1939 wieś zamieszkiwało 1691 mieszkańców.

Obecna wieś gminna należała do okręgu bolkowsko-kamiennogórskiego dawnego księstwa świdnickiego, od roku 1818 przyporządkowana była do powiatu bolkowskiego rejencji legnickiej, a w roku 1934 Stare Bogaczowice włączone zostały do powiatu wałbrzyskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[8]:

inne zabytki:

  • ruiny kościoła św. Mikołaja z XV-XVI wieku

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części. „Dziennik Ustaw”. Nr 29, poz. 200, s. 2059, 13 lutego 2013. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 8 kwietnia 2015]. 
  2. woj. dolnośląskie >> pow. wałbrzyski >> gmina Stare Bogaczowice. Wszystkie dane dla miejscowości Stare Bogaczowice. W: Bank Danych Lokalnych [on-line]. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 8 kwietnia 2015].
  3. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  4. Zarządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 7 maja 1946 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  6. GUS. Rejestr TERYT
  7. M.P. z 1989 r. nr 22, poz. 165
  8. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków na terenie województwa dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. s. 192. [dostęp 8 kwietnia 2015].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]