Stare Kiejkuty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stare Kiejkuty
wieś
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Powiat szczycieński
Gmina Szczytno
Strefa numeracyjna 89
Tablice rejestracyjne NSZ
SIMC 0489515
Położenie na mapie gminy wiejskiej Szczytno
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Szczytno
Stare Kiejkuty
Stare Kiejkuty
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stare Kiejkuty
Stare Kiejkuty
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Stare Kiejkuty
Stare Kiejkuty
Położenie na mapie powiatu szczycieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu szczycieńskiego
Stare Kiejkuty
Stare Kiejkuty
Ziemia53°37′27″N 21°04′12″E/53,624167 21,070000

Stare Kiejkuty (niem. Alt Keykuth) – wieś w Polsce, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie szczycieńskim, w gminie Szczytno. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Stare Kiejkuty leżą między jeziorem Wałpusz i Jeziorem Starokiejkuckim, przy drodze krajowej nr 58, około 10 km na północny wschód od Szczytna.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu wsi znajduje się cmentarzysko z okresu brązu, co świadczy o dość wczesnym osadnictwie w tym miejscu. Wieś założona w 1399 r. na miejscu dawnej osady Prusów. Pierwotnie była osadą bartników (w r. 1450 było tu kilku bartników, m.in. o imieniu Lusuta), jeszcze w 1785 r. na 19 chłopów 10 było bartnikami. W 1496 r. sołtysem we wsi był Maciej Molewski.

Jednostka Wojskowa nr 2669[edytuj | edytuj kod]

W Starych Kiejkutach znajduje się adres korespondencyjny Jednostki Wojskowej 2669, którą jesienią 1971 przekształcono w Ośrodek Kształcenia Kadr Wywiadu, podlegający pod Departament I MSW PRL. Ośrodek szkoleniowy powstał na terenie i budynkach szkoły wywiadu niemieckiej SD. JW 2669 tylko z nazwy była częścią Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych MSW.

Niedaleko znajduje się lotnisko w Szymanach (od połowy lat 90. XX w. lotnisko cywilne), które zapewnia łatwy dostęp do jednostki. Na przełomie 2005/2006 o wsi pisały media, gdy na jaw wyszła sprawa tajnych więzień CIA w Europie. Według raportu Rady Europy[1][2] byli tam przewożeni, przesłuchiwani i torturowani przez CIA więźniowie podejrzewani o terroryzm. CIA miała być świadoma, że były to praktyki nielegalne w świetle przyjętych przez Polskę przepisów międzynarodowych[3].

Pod koniec sierpnia 2006 w Ośrodku Szkolenia Agencji Wywiadu kamery TVN-u dokumentowały materiał do serialu pt. „Szpieg” o życiu i pracy gen. Mariana Zacharskiego, oficera wywiadu PRL. Po terenie OSAW w Starych Kiejkutach oprowadzał ówczesny szef Agencji Wywiadu gen. Zbigniew Nowek z komendantem szkoły. Nigdy wcześniej, ani nigdy później żadna ekipa telewizyjna nie została wpuszczona do tajnego Ośrodka Szkolenia Agencji Wywiadu.

W 2011 Telewizja Polska zrealizowała jeden z odcinków cyklu dokumentalnego „Za kulisami PRL-u” pt. „Szkoła Szpiegów – Pierwszy nabór”, w którym przedstawiono historię ośrodka, metody toku szkolenia oraz relacje i wspomnienia absolwentów szkoły, m. in. gen. Gromosława Czempińskiego, płk. Henryka Bosaka i kpt. Piotra Niemczyka.

W 2014 roku nakładem Wydawnictwa „Czerwone i Czarne” została wydana książka autorstwa Piotra Pytlakowskiego pt. „Szkoła Szpiegów. Kim byli absolwenci Starych Kiejkut”. Ta publikacja ukazuje różne etapy i proces szkolenia oficerów wywiadu, zarys historyczny szkoły, od Służby Bezpieczeństwa, przez Urząd Ochrony Państwa, do Agencji Wywiadu, zawiera także wiele opublikowanych rozmów z asami polskiego wywiadu, absolwentami i wykładowcami szkoły.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mieczysław Orłowicz: „Ilustrowany przewodnik po Mazurach Pruskich i Warmii. Na nowo podali do druku Grzegorz Jasiński, Andrzej Rzempołuch, Robert Traba”. Olsztyn, Agencja Wydawnicza „Remix”. 1991, 301, ​ISBN 83-900155-0-1
  • Iwona Liżewska, Wiktor Knercer: Przewodnik po historii i zabytkach Ziemi Szczycieńskiej. Olsztyn, Agencja Wydawnicza „Remix” s.c., 1998, 171 str., ​ISBN 83-87031-13-5
  • Wacław Kowalski: Województwo olsztyńskie, przewodnik. Olsztyn, Wyd. Sport i Turystyka, 1969, 322 str.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny raport końcowy ze śledztwa Dicka Marty’ego dla Rady Europy, [1] (HTML), [2] (PDF)
  2. Dokument przyjęty przez Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy
  3. Investigator Says US Exported Torture Via Europe, DW-World, 24 stycznia 2006, [3]