Starogród (województwo kujawsko-pomorskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zobacz też: inne miejscowości o nazwie Starogród.
Artykuł 53°18′36″N 18°22′46″E
- błąd 38 m
WD 53°18'36"N, 18°22'46"E
- błąd 38 m
Odległość 0 m
Starogród
wieś
Ilustracja
Góra Zamkowa i ruiny zamku
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Powiat chełmiński
Gmina Chełmno
Liczba ludności (III 2011) 507[1]
Strefa numeracyjna 56
Kod pocztowy 86-251
Tablice rejestracyjne CCH
SIMC 0841700
Położenie na mapie gminy wiejskiej Chełmno
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Chełmno
Starogród
Starogród
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Starogród
Starogród
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Starogród
Starogród
Położenie na mapie powiatu chełmińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu chełmińskiego
Starogród
Starogród
Ziemia53°18′36″N 18°22′46″E/53,310000 18,379444

Starogródwieś w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim, w gminie Chełmno.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Do 1954 roku miejscowość była siedzibą gminy Starogród. W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie toruńskim. W gminie znajduje się też miejscowość Starogród Dolny.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Według Narodowego Spisu Powszechnego (III 2011 r.) wieś liczyła 507 mieszkańców[1]. Jest trzecią co do wielkości miejscowością gminy Chełmno.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś znajduje się w dolinie Dolnej Wisły. Znajdują się tu oczka i starorzecza (największe z nich to Jezioro Starogrodzkie). Starogród Górny leży na wysokim zboczu doliny (około 50 m powyżej poziomu dna doliny).

Historia[edytuj | edytuj kod]

W Starogrodzie istniała osada krzyżacka pochodząca z XIII wieku oraz jeden z najstarszych zamków krzyżackich – na obecnej tzw. Górze Zamkowej. Tu pierwotnie lokowano miasto Chełmno w roku 1233. Osada została spalona, a miasto – Culm relokowano w połowie XIII wieku w miejscu dzisiejszego Chełmna. Od końca XV w. do okresu rozbiorów, należało do biskupów chełmińskich i był ośrodkiem administracyjnym znacznego kompleksu dóbr biskupich zwanych kluczem starogrodzkim.W latach 1845-1856 proboszczem w Starogrodzie był ksiądz Kazimierz Kręcki

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół pw. św. Barbary
Zabytkowy nagrobek księdza Kazimierza Kręckiego proboszcza w Starogrodzie w latach 1845-1856

Znajduje się tu późnobarokowy kościół parafialny św. Barbary.

Według rejestru zabytków NID[2] na listę zabytków wpisane są:

  • kościół parafialny pw. św. Barbary z 1754 roku w stylu barokowym, nr rej.: A/387 z 30.11.1929. Pierwszy kościół na tym terenie wzmiankowany był w 1276 roku. Obecny został wybudowany w 1754 roku z fundacji biskupa Wojciecha Stanisława Leskiego; nieorientowany, z prostokątnym korpusem z trójbocznym zamkniętym prezbiterium, na bokach pięcioboczne kaplice, dwuwieżowy. Na przedniej elewacji budynku znajduje się marmurowa tablica fundacyjna z datą 1759 i herbami Nałęcz i biskupa Leskiego, a w środkowej niszy rzeźba Chrystusa Dobrego Pasterza. W kościele przeważa wystrój XVIII-wieczny. We wnętrzu znajduje się barokowy ołtarz główny ze św. Barbarą, aniołem i młodzieńcem (prawdopodobnie św. Stanisław Kostka). Na rokokowy wystrój świątyni składają się: ambona, drzwi, portal i polichromowany strop w prezbiterium, epitafium biskupa Leskiego.
  • schron amunicyjny M-1 w zespole twierdzy Chełmno, zbudowany po 1914 roku, nr A/1511/ z 14.02.1980.

Inne zabytki:

  • plebania parafii rzymskokatolickiej pw. św. Barbary, murowana z XIX w.
  • dwór murowany z początku XIX w. – parterowy, wzniesiony na planie prostokąta, nakryty dwuspadowym dachem z użytkowym poddaszem i mieszkaniami w szczytach oraz umieszczoną centralnie lukarną w kształcie wolego oka. Elewacja frontowa jest siedmioosiowa z wejściem poprzedzonym schodami, układ wnętrz dwutraktowy.
  • kuźnia murowana z XIX/XX w..
  • szkoła podstawowa z końca XIX w..
  • stara karczma z przełomu XIX i XX w.
  • tunel kolejki wąskotorowej z XIX w.
  • remiza strażacka z końca XIX w.
  • zabudowania folwarczne z XIX w.
  • cmentarz z nagrobkami z XIX wieku

Zamek w Starogrodzie[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Zamek w Starogrodzie.

W Starogrodzie na Górze Zamkowej znajdują się wały ziemne będące pozostałością po jednym z pierwszych zamków krzyżackich[3]. Wpisane są do rejestru zabytków pod numerem A/102/31 z 04.04.1930 roku.

Sport[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość jest siedzibą klubu piłkarskiego Gwiazda Starogród, występującego obecnie w A-klasie grupy toruńskiej KPZPN. Powstał on 14.12.1974 jako Ludowy Zespół Sportowy Gwiazda Kałdus. Pod pierwotną nazwą zespół funkcjonował do 1976, kiedy zmieniono nazwę i siedzibę LZS na Gwiazdę Starogród. Zespół od samego początku występuje we własnych barwach klubowych: zielono-biało-niebieskich. Do znanych piłkarzy klubu należą Adam Cieśliński (aktualny trener i były gracz m.in. Legii Warszawa) oraz Jakub Zabłocki.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b GUS: Ludność – struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo kujawsko-pomorskie. 2019-12-31. s. 26. [dostęp 2016-05-22].
  3. Wasik, B. 2017a: Relikty architektury i technika budowy zamku. In: Sprawozdanie z badań archeologiczno--architektonicznych zamku w Starogrodzie (stan. nr. 1) przeprowadzonych w 2017 roku. Złożona w archiwum: Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Toruniu i Instytut Archeologii UMK w Toruniu, Toruń, 39–49