Staw Ujazdowski (staw)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Staw Ujazdowski
Staw w Parku Ujazdowskim
Ilustracja
Widok od południa
Położenie
Państwo  Polska
Lokalizacja Warszawa
Wysokość lustra 109,9 m n.p.m.
Wyspy jedna
Morfometria
Powierzchnia 0,4136 ha
Głębokość
• maksymalna

1,6 m
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Staw Ujazdowski
Staw Ujazdowski
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Staw Ujazdowski
Staw Ujazdowski
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Staw Ujazdowski
Staw Ujazdowski
Ziemia52°13′16″N 21°01′34″E/52,221111 21,026111

Staw Ujazdowski[1][2] lub Staw w Parku Ujazdowskim[3] – staw znajdujący się na terenie parku Ujazdowskiego w Warszawie.

Położenie i charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Staw leży po lewej stronie Wisły, w stołecznej dzielnicy Śródmieście, na obszarze MSI Ujazdów, na terenie parku Ujazdowskiego w jego południowej części. W pobliżu przebiegają ulice: Johna Lennona, Aleje Ujazdowskie i aleja Armii Ludowej (Trasa Łazienkowska)[4]. Staw znajduje się na obszarze zlewni Kanału Głównego „A”[5].

Zgodnie z ustaleniami w ramach „Programu Ochrony Środowiska dla m. st. Warszawy na lata 2009–2012 z uwzględnieniem perspektywy do 2016 r.” staw położony jest na wysoczyźnie, a jego powierzchnia wynosi 0,4136 ha[3]. Zasilany jest stale poprzez sieć wodociągową, a odpływ odbywa się poprzez kanalizację[3]. Według numerycznego modelu terenu udostępnionego przez Geoportal lustro wody znajduje się na wysokości 109,9 m n.p.m.[4]. Głębokość akwenu to 1,6 m[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Staw jest zbiornikiem powstałym w sposób sztuczny. Zaplanowany został w 1893 roku przez ówczesnego głównego ogrodnika miejskiego Franciszka Szaniora jako element nowego parku w stylu angielskim[7]. Układ wodny parku, w tym sam staw, zaprojektowany został przez Williama Heerleina Lindleya[8]. Na zbiorniku wodnym zlokalizowano wyspę o łagodnej linii brzegowej[9]. Dodatkowo wybudowano sztuczne wzgórze, kaskadę oraz mały kanał doprowadzający wodę do akwenu[8]. Ziemia z wykopów pod staw posłużyła do niwelacji terenu oraz usypania kilku wzniesień na terenie parku[7]. Prace wykonawcze zakończono w 1896 roku[10]. Uroczyste otwarcie miało miejsce 10 sierpnia[11].

Ostatnim zaplanowanym elementem otoczenia stawu miał być mostek nad przewężeniem zbiornika wodnego. Początkowo zakładano, że zostanie on wykonany z drewna. Ostatecznie zdecydowano się konstrukcję betonową w systemie „Monnier”. Zaprojektowało go i wykonało Biuro Techniczne Arnold Bronikowski & S-ka Inżynierowie. Budowę mostka zakończono w 1898 roku. Była to jedna z pierwszych konstrukcji wykonanych w technologii żelbetowej na ziemiach polskich[11][8].

W latach 2000–2002 miała miejsce rewaloryzacja parku, której autorami byli Tomasz Zwiech i Jakub Zemła[9]. W jej ramach m.in. odrestaurowano kaskadę wodną, urozmaicono linię brzegową akwenu dodatkowymi głazami i kamieniami oraz dokonano nasadzeń roślin przywodnych[9]. Wybudowano także altanę zlokalizowaną na punkcie widokowym, z której prowadzą szerokie schody na brzeg, i z której rozpościera się widok na staw[9].

Przyroda[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu północno-wschodniego brzegu rośnie klon pospolity (Acer platanoides), odmiana Schwedlera, o średnicy pnia ponad 358 cm chroniony jako pomnik przyrody (nr INSPIRE: PL.ZIPOP.1393.PP.1465011.3196)[12]. Na wyspie rośnie sosna czarna[7]. Od 2002 roku zbiornik wodny jest zarybiany gatunkami: karaś, amur i karp[6]. Populacja ryb jednak nie jest stabilna, także ze względu na częściowe opróżnianie z wody na zimę, dzięki czemu w zooplanktonie występują tak duże gatunki jak Daphnia magna[13] czy larwy wodzienia[14]. Według stanu wiedzy z 1921 roku staw był siedliskiem następujących gatunków zwierząt: ciernik, pluskolec pospolity i karczownik ziemnowodny[15].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Biuro Naczelnego Architekta Miasta. Miejska Pracownia Planowania Przestrzennego i Strategii Rozwoju, Opracowanie ekofizjograficzne do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m. st. Warszawy, Warszawa 2006, s. 35 [dostęp 2020-08-02].
  2. Zespół Ekovert, Mapa aktualnej sieci układu hydrograficznego miasta stołecznego Warszawy (stan na rok 2015). 1:20 000.
  3. a b c Rada m.st. Warszawy: Załącznik tekstowy i tabelaryczny do Programu ochrony Środowiska dla miasta stołecznego Warszawy na lata 2009–2012 z uwzględnieniem perspektywy do 2016 r. (pol.). bip.warszawa.pl, 21 października 2010. [dostęp 2020-08-02].
  4. a b geoportal.gov.pl. [dostęp 2020-08-02].
  5. Łukasz Szkudlarek, Analiza powierzchniowa zlewni. Charakterystyka i ocena funkcjonowania układu hydrograficznego, ze szczególnym uwzględnieniem systemów melioracyjnych na obszarze m.st. Warszawy wraz z zaleceniami do Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego m.st. Warszawy i planów miejscowych, 2015, s. 20 [dostęp 2020-06-20].
  6. a b Staw zarybiony karpiami, 19 maja 2005 [dostęp 2020-08-28].
  7. a b c Roman Kobendza. Parki Warszawy i jej okolic. „Rocznik Polskiego Towarzystwa Dendrologicznego”, s. 89–99, 1930. Lwów: Polskie Towarzystwo Dendrologiczne. ISSN 2080-4164. [dostęp 2020-08-27]. 
  8. a b c Marek Mistewicz, Pierwsze w Królestwie Polskim łukowe mosty systemu Moniera zbudowane przez inżyniera Arnolda Bronikowskiego, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” (t. 64 (1)), 2019, s. 39–51.
  9. a b c d Anna Różańska, Parki warszawskie. Przemiany układów kompozycyjnych, Warszawa: Katedra Sztuki Krajobrazu Wydział Ogrodnictwa i Architektury Krajobrazu Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, 2012, s. 52–54.
  10. Zielona Warszawa, Park Ujazdowski [dostęp 2020-08-27].
  11. a b Antoni Kozielski, Mostek w Parku Ujazdowskim w Warszawie - przykład wczesnej konstrukcji żelbetowej, „Ochrona Zabytków” (9/1 (152)), 1986, s. 38–42 [dostęp 2020-08-27].
  12. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, Pomnik przyrody [dostęp 2020-08-26].
  13. Mirosław Ślusarczyk i inni, The role of the refractory period in diapause length determination in a freshwater crustacean, „Scientific Reports”, 9, 2019, s. 11905, DOI10.1038/s41598-019-48389-6 (ang.).
  14. Barbara Pietrzak i inni, Phenotypic plasticity ofsenescence in Daphnia under predation impact: no ageing acceleration when the perceived risk decreases with age, „Royal Society Open Science”, 7, 2019, s. 191382, DOI10.1098/rsos.191382 (ang.).
  15. Stanisław Michał Sumiński, Szymon Tenenbaum, Przewodnik zoologiczny po okolicach Warszawy, Wydawnictwo M. Arcta w Warszawie, 1921, s. 16.