Stepan Pietriczenko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stepan Pietriczenko
Степа́н Петриче́нко
Ilustracja
Imię przy narodzeniu Stepan Maksimowicz Pietriczenko
Data i miejsce urodzenia 1892
Nikitenka, gubernia kałuska
Data i miejsce śmierci 2 czerwca 1947
Włodzimierz
Narodowość rosyjska/ukraińska

Stepan Maksimowicz Pietriczenko, ros. Степа́н Макси́мович Петриче́нко (ur. 1892 w Nikitenka w guberni kałuskiej, zm. 2 czerwca 1947 we Włodzimierzu) – rosyjski marynarz, agent GRU, rewolucjonista, działacz anarchosyndykalistyczny, przewodniczący Rady Ludowej Sowieckiej Republiki Naissaar, a także jeden z dowódców podczas powstania w Kronsztadzie[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1892 we wsi Nikitenka w guberni kałuskiej, jego rodzice należeli do chłopstwa ukraińskiego pochodzenia. Dwa lata po jego urodzeniu rodzina przeniosła się do Aleksandrowska (obecnie Zaporoże), gdzie Stepan ukończył dwuletnią szkołę miejską i jako robotnik dołączył do pracy w lokalnej fabryce metalurgicznej. W 1913 Pietriczenko został powołany do służby wojskowej na pancerniku „Pietropawłowsk”, który był częścią Floty Bałtyckiej[2].

Okres rewolucji[edytuj | edytuj kod]

Podczas rewolucji lutowej w Rosji stacjonował z flotą na estońskiej wyspie Nargen (obecnie Naissaar)[2]. Niedługo po wybuchu rewolucji październikowej, 17 grudnia 1917 władzę na wyspie przejęli marynarze okrętu „Petropawłowsk” oraz robotnicy budujący fortecę. Ogłoszono wówczas powstanie Sowieckiej Republiki Marynarzy i Budowniczych Fortecy Wyspy Naissaar[3]. Powołano Radę Ludową, a na jej przewodniczącego wybrano Stepana Pietriczenko[4].

Republika nie przetrwała długo, ponieważ została rozwiązana już 26 lutego 1918, wraz z wejściem na wyspę wojsk Cesarstwa Niemieckiego. Rosyjscy rewolucjoniści ewakuowali się najpierw do Helsinek, a następnie na wyspę Kronsztad[4].

W 1919 Stepan Pietriczenko wstąpił do Rosyjskiej Partii Komunistycznej, ale szybko zrezygnował. Po wybuchu powstania w Kronsztadzie został 2 marca 1921 wybrany jednym z przywódców Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego[5]. Po stłumieniu powstania przez Armię Czerwoną uciekł do Finlandii.

Agent GRU[edytuj | edytuj kod]

W 1922 Petriczeno pojechał do Rygi i odwiedził ambasadę sowiecką. Tam został zwerbowany do agentów GRU i został agentem Agencji Wywiadowczej Armii Czerwonej w Finlandii[2].

W sierpniu 1927 Stepan Petriczenkko przybył do Rygi, gdzie odwiedził radziecką ambasadę i złożył wniosek z prośbą o przywrócenie obywatelstwa radzieckiego i zezwolenie na wjazd do ZSRR. Został wówczas zwerbowany jako agent GRU, a następnie wysłany do Finlandii do Kemi, gdzie pracował w celulozowni do 1931. W 1937 odmówił dalszej współpracy z wywiadem sowieckim, ale potem zmienił zdanie. Z wybuchem II wojny światowej otrzymał zadanie pozyskiwania informacji o działaniach wojsk niemieckich oraz ich sojuszników. Udało mu się wówczas przekazać kilka ważnych doniesień związanych z atakami wojsk niemieckich na tereny ZSRR[2].

W 1941 Stepan Petriczenko został aresztowany przez władze fińskie, a w 1944 – po zawieszeniu broni pomiędzy Finlandią a ZSRR – wypuszczony. W 1945 jednak ponownie go aresztowano i deportowano do ZSRR, gdzie wyrokiem NKWD skazano go na 10 lat więzienia za współpracę z fińskim wywiadem. Zmarł 2 czerwca 1947 w więzieniu we Włodzimierzu[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. The Truth about Kronstadt, 15 grudnia 2012 [dostęp 2018-12-31].
  2. a b c d e Биография Степан Петриченко, peoples.ru, 31 grudnia 2018 [dostęp 2018-12-31] (ros.).
  3. Czasami również jako Sowiecka Republika Naissaar lub Wolna Wyspa Nargen.
  4. a b Kazimierz Popławski, Sowiecka Republika Wyspy Naissaar, Przegląd Bałtycki, 20 sierpnia 2016 [dostęp 2018-12-31].
  5. Członkowie Tymczasowego Komitetu Rewolucyjnego w Kronsztadzie 1921, Wikiźródła [dostęp 2018-12-31].