Sthenurus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sthenurus
Richard Owen, 1873
Okres istnienia: pliocenplejstocen
Sthenurus
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Nadrząd torbacze
Rząd dwuprzodozębowce
Rodzina kangurowate
Rodzaj Sthenurus

Sthenurusrodzaj wymarłych torbaczy z rodziny kangurowatych. Znanych ze stanowisk w Australii, rodzaj Sthenurus występował w czasie trwania epok pliocenu i plejstocenu (5,3–0,019 mln lat temu).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj Sthenurus jako takson monofiletyczny z rodziny kangurowatych wykazuje synapomorfie z rodzajami Simosthenurus i Procoptodon. Różni się od nich lepiej wykształconymi zębami trzonowymi, które były wyższe i bardziej masywne (tzw. hypsodontyzm) niż u rodzajów Simosthenurus i Procoptodon[1].

Gatunki[edytuj | edytuj kod]

Współcześnie w obrębie rodzaju Sthenurus wyróżnia się 11 gatunków[2]:

  • S.‭ ‬andersoni;
  • ‬S.‭ ‬atlas;
  • S.‭ ‬browneorum;
  • S.‭ ‬gilli;
  • S.‭ ‬maddocki;
  • ‬S.‭ ‬occidentalis;
  • S.‭ ‬oreas;
  • S.‭ ‬orientalis;
  • S.‭ ‬pales;
  • S.‭ ‬stirlingi;
  • S.‭ ‬tindalei.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Gatunki z rodzaju Sthenurus osiągały do 3 m długości ciała[2], masa wahała się w przedziale 50–100 kg[3]; charakteryzował się występowaniem tylko jednego, dużego palca zamiast trzech, jak u współcześnie żyjącego gatunku kangura rudego[4]. Dodatkowo w tylnej części palca został wykształcony paznokieć przypominający kopyto, który w połączeniu z elastycznymi więzadłami występującymi między kościami stóp zwiększał prędkość lokomocji zwierzęcia. Ogon w przeciwieństwie do dzisiejszych gatunków kangurów był krótszy, ale za to mocniej umięśniony[2][5].

W przeciwieństwie do współcześnie żyjących kangurów, kangury z rodzaju Sthenurus posiadały większe kończyny tylne, szersze biodra oraz dłuższe kości ramion i paliczków. Paliczki dzięki swojej budowie umożliwiały przytrzymywanie gałązek i łodyg w trakcie żerowania[4].

Podniebienie Sthenurus sp. (Museum Victoria)

Budowa czaszki kangurów z rodzaju Sthenurus sugeruje na podstawie ułożenia oczodołów, które był skierowane do przodu, zdolność widzenia stereoskopowego. Widzenie stereoskopowe umożliwiało widzenie głębi, a więc i umiejętność oceniania odległości[2][5].

Uzębienie[edytuj | edytuj kod]

Zęby były wysokie i masywne oraz posiadały grubą pokrywę szkliwa, które były przystosowane do rozcierania twardolistnej roślinności[2][4].

Paleobiologia[edytuj | edytuj kod]

Badania przeprowadzone przez Monash University pod kierownictwem dr. Darrena R. Gröcke pozwoliły ustalić skład diety kangurów z rodzaju Sthenurus. Badania zostały przeprowadzona na podstawie kolagenu pochodzącego ze skamieniałości odkrytych na stanowiskach paleontologicznych zlokalizowanych w stanie Australia Południowa[6]. Zostały wykonane przy użyciu analizy stabilnych izotopów węgla: 12C i 13C. Na podstawie starszych próbek pochodzących z stanowisk nad Cooper Creek stwierdzono, że kangury z rodzaju Sthenurus odżywiały się liśćmi oraz gałązkami. Starsze skamieniałości pochodzą z okresu 132 000–108 000 lat temu (datowanych za pomocą metod TL i uranowej), wówczas panował wilgotny klimat, który przyczynił się do rozwinięcia zróżnicowanej szaty roślinnej[6].

Skamieniałości pochodzące z Baldina Creek datowane na 30 000 lat (za pomocą metody radiowęglowej) wykazują, że głównym składnikiem diety Sthenurus była roślinność trawiasta. W tym okresie panował suchy klimat, który przyczynił się do rozprzestrzenienia roślinności trawiastej z nielicznymi drzewostanami[6]. Jednocześnie na stanowiskach z Dempsey's Lake (datowane na 36 000–25 000 lat temu) oraz Rockey River (datowane na 19 000 lat temu) dieta kangurów z rodzaju Sthenurus była mieszana, w jej skład wchodziły zarówno liście i gałązki, jak i źdźbła trawy. Wskazuje to na fakt okresowego występowania wilgotniejszego klimatu[6].

Rodzaj Sthenurus współistniał razem z człowiekiem rozumnym, kangurem rudym oraz z wymarłymi rodzajami Diprotodon i Genyornis[7][8].

Relacje z człowiekiem[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj Sthenurus istniał od najstarszego wieku pliocenu tj. zanklu, który rozpoczął się około 5,3 mln lat temu aż do końca plejstocenu – około 19 000 lat temu[2][6]. Człowiek zasiedlił Australię około 40 000 lat temu[9]. Z dowodów zebranych w Cuddie Springs (Nowa Południowa Walia) wiadomo, że aborygeni australijscy zamieszkiwali to samo siedlisko, co kangury z rodzaju Sthenurus. Na stanowisku w Cuddie Springs odkryto narzędzia służące do cięcia mięsa oraz kości zwierząt, natomiast nie zachowały się żadne narzędzia służące do polowań. Jednak odkryto złamaną i spaloną kość udową, która została przypisana rodzajowi Sthenurus. Na stanowisku w Cuddie Springs znaleziono skamieniałości przypisywane do dwóch gatunków z rodzaju Sthenurus: S. andersoni i S. tindalei[7][8].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. H. Tedforf, T. Wells: Sthenurus (Macropodidae: Marsupialia) from the pleistocene of Lake Callabonna, South Australia. Nowy Jork: American Museum of Natural History, 1995, s. 17 - 18. ISBN 0003-0090.
  2. a b c d e f Sthenurus (ang.). Prehistoric-wildlife.com. [dostęp 2014-04-15].
  3. An arid-adapted middle Pleistocene vertebrate fauna from south-central Australia (ang.). Nature.com. [dostęp 2014-04-20].
  4. a b c Extinct Animals- Simosthenurus occidentalis (ang.). Web.archive.org. [dostęp 2014-04-20].
  5. a b the Beasts: fauna found at the Naracoorte Fossil Site (ang.). Abc.net.au. [dostęp 2014-04-20].
  6. a b c d e Darren R. Gröcke: Carbon-Isotope Shifts Recorded in Megafaunal Dietary Niches of C3 and C4 Plants in the Late Pleistocene of South Australia: Correlation with Palaeofloral Reconstructions (ang.). The-conference.com. [dostęp 2014-04-20].
  7. a b Richard Macey: Maybe they didn't fit in the oven (ang.). Smh.com.au. [dostęp 2014-04-20].
  8. a b Judith Furby: Dinnertime at Cuddie Springs: hunting and butchering megafauna? (ang.). Web.archive.org. [dostęp 2014-04-20].
  9. J. Bowler: New ages for human occupation and climatic change at Lake Mungo, Australia (ang.). Nature.com. [dostęp 2014-04-20].