Stopień Wodny Przewóz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Stopień wodny Przewóz
Ilustracja
Elektrownia Przewóz
Państwo  Polska
Miejscowość Kraków
Podstawowe dane
Przeszkoda Wisła
Długość 130 m
Liczba przęseł 4
Data budowy 1949–1954
Plan
Plan okolic mostu
Stopień wodny Przewóz pod numerem 17
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
Stopień wodny Przewóz
Stopień wodny Przewóz
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stopień wodny Przewóz
Stopień wodny Przewóz
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Stopień wodny Przewóz
Stopień wodny Przewóz
Ziemia50°02′31″N 20°05′53″E/50,041944 20,098056
Stopień Wodny Przewóz – Elektrownia

Stopień wodny Przewózstopień wodny na Wiśle w Krakowie, usytuowany na granicy dzielnic Nowa Huta i Podgórze, zbudowany w latach 1949–1954.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jest to pierwszy zbudowany po II wojnie światowej stopień wodny na górnej Wiśle. Stanowi ostatni istniejący obiekt spiętrzający wchodzący w skład kaskady Górnej Wisły (poprzedza go stopień wodny Dąbie). Planowany w dalszym biegu rzeki stopień wodny w Niepołomicach nigdy nie został zbudowany. Przyczynia się to do niskich stanów wód w dolnej części stopnia, często uniemożliwiając śluzowanie jednostek pływających. Z tego samego powodu, konieczne są częste i kosztowne remonty dolnego stanowiska jazu, gdzie uszkodzenia powoduje obniżające się dno.

Budowa stopnia wodnego związana była z powstaniem Huty im. T. Sendzimira (wówczas im. Lenina), która wymagała dostępu do wody przemysłowej spiętrzonej przez stopień, a także przybliżenia portu rzecznego dla celów transportowych. W ten sposób, wraz z zaporą powstał port Kujawy typu basenowego, posiadający pionowe nabrzeże i bocznicę kolejową. Zbudowano przy nim także pompownię wody przeznaczoną dla celów kombinatu. Port nigdy jednak nie obsługiwał żeglugi, a obecnie jest silnie zamulony.

Elementy hydrotechniczne[edytuj | edytuj kod]

Stopień wodny składa się z jazu piętrzącego, elektrowni wodnej przepływowej, czynnej przepławki i oddzielnej śluzy wodnej.

Jaz[edytuj | edytuj kod]

Jaz posiada 4 przęsła o świetle 20 m, które zamykane są zasuwami płaskimi z klapą lodową. Każdy filar oraz przyczółek posiada budkę sterowniczą z mechanizmami zasuw.

Elektrownia[edytuj | edytuj kod]

Siłownia wodna przylega bezpośrednio do filaru przepławkowego, którym zakończony jest prawy brzeg jazu. Obecnie elektrownia Przewóz jest jedną z sześciu elektrowni wchodzących w skład Zespołu Elektrowni Wodnych Rożnów. Pozostałe to Elektrownia Rożnów, Elektrownia Czchów, Elektrownia Dąbie, Elektrownia Olcza, Elektrownia Kuźnice.

Parametry elektrowni:

  • Moc osiągalna – 4 MW
  • Liczba hydrogeneratorów – 2 (po 2 MW)
  • Przepływ przez turbiny – 130 m³/s
  • Średnia roczna produkcja energii – 18,5 mln kWh

Śluza[edytuj | edytuj kod]

Integralną część stopnia wodnego stanowi śluza znajdująca się ok. 300 m na północny wschód od jazu, oddzielona od niego wyspą Pleszowską. Wyspa powstała wskutek budowy przekopu skracającego duże zakole starego koryta rzeki (obecnie znajdują się na niej ogródki działkowe, a wstęp mają tylko ich właściciele i pracownicy elektrowni). Śluza umożliwia obsługę jednostek pływających o nośności do 1000 ton, jednak ze względu na niskie stany wody dolnej, pozwala na śluzowanie tylko małych jednostek o głębokości zanurzenia do 50 cm.

Parametry śluzy:

  • Długość – 85 m
  • Szerokość – 12 m
  • Projektowany spad – 3,7 m
  • Orientacyjny czas śluzowania – 20 minut

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]