Strażnica WOP Wisła

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP Stożek/Wisła
Strażnica SG w Wiśle
Ilustracja
Budynek byłej strażnicy w Wiśle (lipiec 2014)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945;
marzec 1990[a]
Rozformowanie lipiec 1984;
2 stycznia 2003
Tradycje
Rodowód 202 strażnica WOP Stożek
207 strażnica WOP Wisła
2 placówka WOP Wisła
29 placówka WOP lądowa Wisła
Kontynuacja Strażnica SG w Wiśle
Strażnica SG w Ustroniu
Placówka SG w Ustroniu
Placówka SG w Cieszynie
Placówka SG w Bielsku-Białej
Dowódcy
Ostatni mjr Mirosław Orawiec
Organizacja
Dyslokacja ul. Kopydło 51
43-460 Wisła
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Straż Graniczna
Podległość 44 komenda odcinka Ustroń
61 batalion OP
41 batalion WOP
42 batalion WOP
Górnośląska Brygada WOP
Jednostka WOP im. Ziemi Cieszyńskiej
batalion graniczy WOP w Cieszynie
Beskidzki Oddział SG
Śląski Oddział SG
Dysl wop 1945 10.png

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Stożek/Wisła – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Wiśle – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką Czeską[b].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 44 komendy odcinka Ustroń jako 202 strażnica WOP (Stożek)[1] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[2].

W związku z reorganizacją oddziałów WOP 24 kwietnia 1948 roku, strażnica została włączona w struktury 61 batalionowi OP, a 1 stycznia 1951 roku 41 batalionu WOP w Ustroniu.

15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[c], a strażnica WOP Wisła otrzymała nr 207.

W 1957 roku rozformowano 41 batalion WOP Ustroń[4][d] i strażnicę WOP Wisła włączono w struktury 42 batalionu WOP w Cieszynie.

1 stycznia 1960 roku była jako 2 placówka WOP II kategorii Wisła.

W 1963 roku dowódca WOP nakazał skrócić odcinek 3 Karpackiej Brygady WOP i ustalił linię rozgraniczenia między karpacką, a górnośląską brygadą na granicy województw krakowskiego i katowickiego. Nakazał też 1 stycznia 1964 roku przekazać placówkę WOP Wisła Górnośląskiej Brygadzie WOP[e]. Termin zmieniono na 1 października 1963 roku. Strażnicę podporządkowano dowództwu batalionu WOP Cieszyn.

1 stycznia 1964 roku była jako 29 placówka WOP lądowa II kategorii Wisła.

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia, placówkę podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach[5].

W 1983 roku placówkę WOP Wisła włączono w struktury Jednostki WOP im. Ziemi Cieszyńskiej w Cieszynie[6], a od połowy 1984 roku utworzonego batalionu granicznego WOP w Cieszynie[5].

Strażnica WOP Wisła od kwietnia 1958 roku do lutego 1976 roku, placówka kadrowa WOP Wisła od lutego 1976 roku do lipca 1984 roku, kiedy to została rozwiązana. Następnie na bazie placówki WOP, od lipca 1984 roku do lutego 1990 roku w obiekcie funkcjonowała Grupa Operacyjna Zwiadu WOP, która realizowała swoje czynności przy pomocy osobowych źródeł informacji na zapleczu strażnic WOP: Jaworzynka i Poniwiec oraz batalionu WOP Cieszyn[f].

W marcu 1990 roku ponownie została utworzona Strażnica kadrowa WOP Wisła[7] i funkcjonowała do 15 maja 1991 roku.

Straż Graniczna:
15 maja 1991 roku po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 roku strażnica w Wiśle przejęta została przez Beskidzki Oddział Straży Granicznej w Cieszynie[g][8] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Wiśle (Strażnica SG w Wiśle).

1 grudnia 1998 roku Decyzją nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 5 sierpnia 1998 roku[h], Strażnica SG w Wiśle włączona została w struktury Śląskiego Oddziału Straży Granicznej w Raciborzu[9]

W wyniku rozpoczętej od 2000 roku reorganizacji struktur Straży Granicznej związanej z przygotowaniem Polski do wstąpienia, do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen, 2 stycznia 2003 roku Strażnica SG w Wiśle została rozwiązana[i][9]. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy, przejęły strażnice SG w: Ustroniu[10] i Jaworzynce.

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

W 1959 roku placówka WOP nr 2 Wisła ochraniała odcinek granicy o długości 9365 m:

  • Włącznie znak graniczny nr III/223, wyłącznie znak gran. nr III/228.

W 1960 roku na odcinku strażnicy wprowadzono żołnierzy służby N (niemundurowej) – w ubraniach cywilnych. Przy ich pomocy zabezpieczano miejscowość Wisła-Soszów[11].

1 stycznia 1964 roku na ochranianym odcinku przez strażnicę funkcjonowało przejście graniczne małego ruchu granicznego (mrg) w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

Lipiec 1984-luty 1990 roku, Grupa Operacyjna Zwiadu WOP organizowała działania operacyjne i realizowała zadania w zakresie ochrony granicy państwowej, kontrwywiadowczej ochrony kraju, operacyjnej ochrony obiektów oraz zabezpieczenia ładu i porządku w strefie nadgranicznej. Na kierunku strażnicy WOP Jaworzynka oficerowie GO do realizacji zadań zwiadowczych współpracowali z 1 rezydentem, około 24 tajnymi współpracownikami i 40 kontaktami służbowymi. Stan ilościowy osobowych źródeł informacji zależał od potrzeb operacyjnych, ich możliwości, zdolności do uzyskiwania i przekazywania informacji. Praca operacyjna ukierunkowana głównie była na zwalczaniu działalności przemytniczej i kontaktowania się obywateli Czechosłowacji i Polski przez granicę[12]. W kręgu zainteresowania były osoby trudniące się przemytem koni, krów i innych towarów na stronę czechosłowacką. Ponadto obserwacją operacyjną objęte były osoby, które w przeszłości dokonywały nielegalnych przekroczeń granicy lub prowadziły wrogą działalność wymierzoną przeciwko PRL. Prowadzono rozpoznanie i operacyjne zabezpieczenie przejść granicznych (mrg)[13]:

Straż Graniczna:
2 lipca 1997 roku na odcinku strażnicy zostało uruchomione przejście graniczne na szlaku turystycznym (turystyczne), gdzie kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • 1956 – 2 maja dowództwo 4 Brygady WOP zorganizowało pod namiotami, sezonową strażnicę WOP z kadry zawodowej i żołnierzy służby zasadniczej 45 batalionu WOP Prudnik (d-cą strażnicy był ppor. Edward Karpiuk), na płaskowyżu Soszów w celu zapobieżenia istniejącemu w tym rejonie przemytowi. Strażnica realizowała zadania pomiędzy szczytami Czantoria-Stożek, z bazą wyjściową w miejscowości Wisła. W miesiącu czerwcu, w wyniku rykoszetu (teren górzysty, kamienie) po oddaniu serii strzałów ostrzegawczych z pistoletu maszynowego przez żołnierzy strażnicy, doszło do spowodowania zranienia w mosznę przemytnika, miejscowego górala[14].
  • 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[15]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[16].
  • 1973 – strażnica została wyposażona w skuter śnieżny Buran umożliwiający patrolowanie granicy w zimie[17].
  • 13 grudnia 1981-22 lipca 1983 roku (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną, zamknięte zostały szlaki turystyczne. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[18].

Strażnice sąsiednie[edytuj | edytuj kod]

Straż Graniczna:

Dowódcy/komendanci strażnicy[edytuj | edytuj kod]

  • ppor. Paweł Grzybek (01.1951–1. poł. 1952)[19]
  • por. Mirosław Bereszczyński
  • por. Antoni Zalewski cz.p.o. (08.1956–09.1956)
  • mjr Józef Laszczyk (był w 1963)
  • mjr Janusz Ryłko (był w 1976)[20]
  • mjr Mirosław Orawiec[21] (03.1990–01.04.1991)

Komendanci strażnicy SG:

  • kpt. SG/|ppłk SG Franciszek Mach (02.04.1991–02.01.2003) – do rozformowania[j].

Kierownicy Grupy Operacyjnej Zwiadu WOP[edytuj | edytuj kod]

  • mjr Mirosław Orawiec (do 03.1990[22][23]).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej.
  2. Od 1 stycznia 1993 roku z Republiką Czeską.
  3. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[3].
  4. Zarządzenie MSW nr 034/57/WW z 21.02.1957 roku (Jackiewicz 1998 ↓, s. 134).
  5. Rozkaz Dowódcy WOP nr PF-121/WOP z dnia 17.07.1963 roku w sprawie zmian organizacyjnych w 3 Karpackiej BWOP.
  6. Zarządzenie Dowódcy WOP nr 058/ZW z dnia 10.10.1978 roku z załączonymi Wytycznymi Szefa Zarządu Zwiadu WOP (Żurawlow 2011 ↓, s. 65).
  7. Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 roku utworzono Beskidzki OSG według etatu nr 44/06.
  8. Decyzja nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 05.08.1998 roku w sprawie powołania zespołów do spraw nadzoru nad likwidacją Beskidzkiego OSG oraz rodzajów czynności likwidacyjnych. Polecił w niej przekazać podległe jednostki organizacyjne, majątek i sprzęt komendantom Karpackiego OSG i Śląskiego OSG.
  9. Zarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 13.12.2002 r. zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen.
  10. ppłk SG Franciszek Mach ubył do strażnicy SG w Ustroniu-Poniwcu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]