Strażnica WOP Zwardoń

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Strażnica WOP Zwardoń
Strażnica SG w Zwardoniu
Ilustracja
Budynek byłej strażnicy w Zwardoniu (listopad 2017)
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1945[a]
Rozformowanie 3 stycznia 2003
Tradycje
Rodowód 199 strażnica WOP Zwardoń
204 strażnica WOP Zwardoń
18 strażnica WOP Zwardoń
5 strażnica WOP Zwardoń
1 strażnica lądowa WOP Zwardoń
Kontynuacja GPK SG w Zwardoniu
Placówka SG w Zwardoniu
Placówka SG w Żywcu
Placówka SG
w Bielsku-Białej
Dowódcy
Ostatni kpt. Marek Guznar
Organizacja
Dyslokacja 34-373 Zwardoń
Formacja Wojska Ochrony Pogranicza
Straż Graniczna
Podległość 43 komenda odcinka Rajcza
57 batalion OP
34 batalion WOP
Górnośląska Brygada WOP
batalion graniczy WOP
w Żywcu

batalion graniczy WOP
w Cieszynie

Beskidzki Oddział SG
Karpacki Oddział SG
Strażnica WOP Zwardoń
(listopad 2017)
(listopad 2017)
Dyslokacje
1945
1946

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Zwardoń – nieistniejący obecnie podstawowy pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczną na granicy polsko-czechosłowackiej.

Strażnica Straży Granicznej w Zwardoniu – nieistniejąca obecnie graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Czechosłowacją/Republiką Słowacką[b].

Formowanie i zmiany organizacyjne[edytuj | edytuj kod]

W październiku 1945 roku tereny przyszłej strażnicy WOP ochraniały pododdziały 14 Kołobrzeskiego pułku piechoty[1].

Strażnica została sformowana w 1945 roku w strukturze 43 komendy odcinka[2] jako 199 strażnica WOP (Zwardoń)[3] o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego[4].

Na początku 1947 roku obsada personalna strażnicy została wymieniona z obsadą 113 strażnicy Grünhof[c].

W związku z reorganizacją oddziałów WOP 24 kwietnia 1948 roku, strażnica została włączona w struktury 57 batalionu OP[5], a 1 stycznia 1951 roku 34 batalionu WOP w Żywcu.

15 marca 1954 roku wprowadzono nową numerację strażnic[d], a Strażnica WOP Zwardoń otrzymała nr 204.

W 1956 roku rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica I kategorii Zwardoń była 18 w 3 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza w Nowym Sączu.

1 stycznia 1960 roku była jako 5 strażnica WOP III kategorii Zwardoń.

W 1963 roku przeniesiono Strażnicę III kategorii Zwardoń do kategorii IV[e].

1 stycznia 1964 roku była jako 1 strażnica lądowa WOP Zwardoń. W 1964 roku rozformowano strażnicę WOP Zwardoń, a jej zadania przejęła nowo utworzona Placówka WOP Zwardoń[7].

W 1976 roku, w związku z przejściem na dwuszczeblowy system dowodzenia, Placówkę WOP Zwardoń podporządkowano bezpośrednio pod sztab Górnośląskiej Brygady WOP w Gliwicach[8]. Od połowy 1984 roku włączono w struktury utworzonego batalionu granicznego WOP Żywciec[8], a od października 1989 roku batalionu granicznego WOP w Cieszynie do 15 maja 1991 roku[9].

Straż Graniczna:
15 maja 1991 roku po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, 16 maja 1991 roku strażnica w Zwardoniu przejęta została przez Beskidzki Oddział Straży Granicznej w Cieszynie[f][10] i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Zwardoniu (Strażnica SG w Zwardoniu).

1 grudnia 1998 roku Decyzją nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 5 sierpnia 1998 roku, Strażnica SG w Zwardoniu włączona została w struktury Karpackiego Oddziału Straży Granicznej w Nowym Sączu[g].

W 2000 roku rozpoczęła się reorganizacja struktur Straży Granicznej związana z przygotowaniem Polski do wstąpienia, do Unii Europejskiej i przystąpieniem do Traktatu z Schengen. Podczas restrukturyzacji wprowadzono kompleksową ochronę granicy już na najniższym szczeblu organizacyjnym tj. strażnica i graniczna placówka kontrolna. Wprowadzona całościowa ochrona granicy zniosła podział na graniczne jednostki organizacyjne ochraniające tylko tzw. „zieloną granicę” i prowadzące tylko kontrole ruchu granicznego. W wyniku tego, 3 stycznia 2003 roku nastąpiło zniesie strażnicy SG w Zwardoniu[h]. Ochraniany przez strażnicę odcinek granicy wraz z obsadą etatową, przejęła Graniczna Placówka Kontrolna Straży Granicznej w Zwardoniu (GPK SG w Zwardoniu)[11].

Ochrona granicy[edytuj | edytuj kod]

Od 1947 roku na odcinku strażnicy WOP Zwardoń funkcjonował PPK MRG, gdzie kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

W 1960 roku 5 strażnica WOP Zwardoń III kategorii ochraniała odcinek granicy państwowej o długości 10923 m:

  • Włącznie znak graniczny nr III/174, wyłącznie znak gran. nr III/190 (góra Trojaczka).

Strażnica WOP Zwardoń:

  • Główny wysiłek w służbie skupiała na kierunku: Sól-Oźna.
  • W ochronie granicy dowódcy strażnicy ściśle współpracowali ze swoimi odpowiednikami tj. naczelnikami placówek OSH (Ochrana Statnich Hranic) CSRS.

Straż Graniczna:
1 czerwca 1992 roku na odcinku strażnicy zostało uruchomione kolejowe przejście graniczne, w któr,m do 1995 roku kontrolę graniczną osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

W 1995 roku na odcinku strażnicy zostało uruchomione drogowe przejście graniczne, w którym odprawę graniczną osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga utworzonej Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej w Zwardoniu:

1 lipca 1999 roku na odcinku strażnicy zostały otwarte przejścia graniczne na szlaku turystycznym (turystyczne), w których kontrolę graniczną i celną osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga strażnicy:

1 stycznia 2002 roku Strażnica SG w Zwardoniu ochraniała odcinek granicy państwowej:

  1. ze strażnicą Straży Granicznej w Jaworzynce: powiat żywiecki i z powiatu cieszyńskiego część obszaru gminy Istebna na południe od linii prostej biegnącej od znaku granicznego III/201 na granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej z Republiką Słowacką do mostu na potoku Czadeczka z wyłączeniem tego mostu, prawym brzegiem potoku Czadeczka do zetknięcia się granicy miejscowości Jaworzynka, Koniaków i Istebna, dalej granicą miejscowości Koniaków oraz Istebna do granicy gmin Istebna i Milówka[i].
  • 12 czerwca 2002 roku na odcinku strażnicy zostały otwarte przejścia graniczne turystyczne, w którym kontrolę graniczną i celną osób, towarów i środków transportu wykonywała załoga strażnicy:
  • Zwardoń-Skalité
  • Bor-Oščadnica-Vreščovka.

Wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

  • 1956 – koniec czerwca, początek lipca w okresie tzw. „Wypadków poznańskich”, przy linii granicznej i w strefie działania, odnajdywano pakunki zawierające ulotki z tzw. „bibułą”, przytwierdzone do balonów leżących na ziemi[12]. W związku z masowością zjawiska, żołnierze otrzymali zezwolenie na użycie broni, celem zestrzelenia nisko przelatujących balonów (nawet jeśli znajdowały się na terytorium czechosłowackim, ale w zasięgu ognia – to samo czynili pogranicznicy czechosłowaccy)[13].
  • 1973 – strażnica została wyposażona w skuter śnieżny Buran umożliwiający patrolowanie granicy w zimie[14].
  • 13 grudnia 1981–22 lipca 1983 roku (Stan Wojenny w Polsce), normę służby granicznej dla żołnierzy podwyższono z 8 do 12 godzin na dobę. Ścisłą kontrolą objęto całą strefę nadgraniczną, zamknięte zostały szlaki turystyczne. W stan gotowości były postawione pododdziały odwodowe[15].

Strażnice sąsiednie[edytuj | edytuj kod]

Straż Graniczna:

Dowódcy/komendanci strażnicy[edytuj | edytuj kod]

  • kpt. Władysław Gregorczyk (był w 1976[16]–05.1977)
  • por. Józef Kudryk (05.1977–12.1978)
  • por. Eugeniusz Niedzielak (12.1978–06.1979)
  • por. Stanisław Mika p.o. (02.01.1980–29.02.1983)[17]
  • por. Kłodnicki
  • kpt. Marek Guznar[9] (do 01.04.1991[j]).

Komendanci strażnicy SG:

  • ppor. SG/mjr SG Józef Copija (02.09.1992–01.01.2003)
  • kpt. SG Piotr Wójcik?.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1991 roku strażnica Straży Granicznej.
  2. Od 1 stycznia 1993 roku z Republiką Słowacką.
  3. Rozkaz organizacyjny dowódcy WOP nr 02 z 21.01.1947 roku.
  4. Rozkaz dowódcy WOP z 22.02.1954 roku[6],
  5. Rozkaz organizacyjny dowódcy WOP nr 0148 z dnia 2.09.1963 roku.
  6. Zarządzenie nr 021 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 07.05.1991 roku utworzono Beskidzki OSG według etatu nr 44/06.
  7. Decyzja nr 34 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 05.08.1998 roku w sprawie powołania zespołów do spraw nadzoru nad likwidacją Beskidzkiego OSG oraz rodzajów czynności likwidacyjnych. Polecił w niej przekazać podległe jednostki organizacyjne, majątek i sprzęt komendantom Karpackiego OSG i Śląskiego OSG.
  8. Zarządzenie nr 058 Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 13.12.2002 roku zmieniające zarządzenie w sprawie organizacji wchodzących w skład Straży Granicznej komend, strażnic, granicznych placówek kontrolnych, dywizjonów, pododdziałów odwodowych oraz ośrodków szkolenia w ramach III etapu realizacji programu dostosowania Straży Granicznej do standardów Schengen, polegającą na włączeniu wytypowanych strażnic w struktury gpk. W wyniku przeprowadzonej reorganizacji we wszystkich oddziałach SG 62 strażnice zostały włączone w struktury gpk.
  9. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 grudnia 2001 r. w sprawie utworzenia oddziałów Straży Granicznej. (Dz.U. 2001 nr 152, poz. 1733).
  10. Rozkaz nr 077 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17.04.1991 roku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stachula 1981 ↓, s. 251.
  2. Jarosiński 2000 ↓, s. 80.
  3. ASGran., sygn. 217/143 ↓.
  4. Dominiczak 1985 ↓, s. 46.
  5. Jarosiński 2000 ↓, s. 83.
  6. Prochowicz 2011 ↓.
  7. Prochwicz 2011 ↓, s. 239.
  8. a b Jackiewicz 1998 ↓, s. 145.
  9. a b Gacek 2005 ↓, s. 24.
  10. Łach 2013 ↓, s. 292.
  11. Oświadczenie MSWiA (pol.). senat.pl, 2005-06-02.
  12. Robert Spałek: Agenci w balonach – mniej znany aspekt „wojny balonowej” (pol.). ipn.gov.pl.
  13. Kudasiewicz 2003 ↓, s. 8.
  14. Gacek 2005 ↓, s. 32.
  15. Żurawlow 2011 ↓, s. 37.
  16. Gacek 2005 ↓, s. 15.
  17. Stanisław Mika (pol.). W: Biuletyn Informacji Publicznej IPN [on-line]. katalog.bip.ipn.gov.pl, 2019.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]