Surowica (województwo podkarpackie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Surowica
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat krośnieński
Gmina Jaśliska
Wysokość 438 m n.p.m.
Strefa numeracyjna 13
Tablice rejestracyjne RKR
SIMC 1043224
Położenie na mapie gminy Jaśliska
Mapa lokalizacyjna gminy Jaśliska
Surowica
Surowica
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Surowica
Surowica
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Surowica
Surowica
Położenie na mapie powiatu krośnieńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krośnieńskiego
Surowica
Surowica
Ziemia49°26′28″N 21°54′17″E/49,441111 21,904722

Surowica – nieistniejąca już dziś wieś w województwie podkarpackim, w krośnieński, w gminie Jaśliska, w Beskidzie Niskim, u ujścia potoku Moszczańca do Wisłoka z lewego brzegu. Miejscowość figuruje w rejestrze TERYT jako wieś[1][2].

Do 31 grudnia 2016 miejscowość należała do gminy Komańcza w powiecie sanockim w tymże województwie[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Jest to jedna z najstarszych miejscowości w Beskidzie Niskim. Pierwsze zapisy Surowicze pochodzą z 1361 r. (Kod. Dyplomat. Małopolski., III, 143), kiedy to król Kazimierz Wielki nadał braciom Pawłowi i Piotrowi Balom z Węgier opuszczone wsie, Zboiska, Wisłok i Radoszyce. Surowice graniczyły od płd. z Moszczańcem, na zach. z Polanami i Wolą Niżną, na płn.-wschód z Darowem. Jak można wnosić z nazwy, wieś założona była na surowym korzeniu, czyli świeżo wykarczowanym terenie. W 1366 r. kanclerz Janusz Suchywilk od swoich rodziców otrzymał Duklę, Kobylany, Chyrową, Mszanę, Surowicę i Wisłoczek. W 28 sierpnia 1366 roku we Włodzimierzu Janusz Suchywilk przekazał swoje dobra bratankom Piotrowi i Mikołajowi. Byli to synowie Jakusza Cztana ze Strzelc. Ustanowił w ten sposób pierwszą ordynację w Polsce. Kazimierz Wielki potwierdził ten dokument. Przywilej lokacyjny na prawie wołoskim nadał w 1549 r. starosta Piotr Zborowski. Wieś prawa wołoskiego w latach 1551-1600, położona w ziemi sanockiej województwa ruskiego[4], w drugiej połowie XVII wieku należała do tenuty Besko starostwa sanockiego[5]. W latach 1772-1914 starostwo powiatowe Sanok, powiat sądowy w Bukowsku. W 1898 r. wieś liczyła 473 mieszkańców oraz 76 domów. Pod koniec XIX w. własność szlachecka, dobra książąt Czartoryskich. Pod koniec XIX wieku właścicielem tabularnym dóbr we wsi był August ks. Czartoryski[6].

Od listopada 1918 do stycznia 1919 Republika Komańczańska.

W 1931 r. wieś liczyła 506 osób i 78 domów, zajmując 11 km² pow. Po 1944 r. miejscowi Rusini zostali przesiedleni na Ukrainę.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Ludność wyznania rzymskokatolickiego należała do parafii w Jaśliskach. W 1785 r. we wsi było 264 wiernych tego wyznania. Grekokatolicy mieli własną cerkiew parafialną pw. Św. Mikołaja (wcześniej: pw. Zaśnięcia Błogosławionej Dziewicy Marii). W 1936 r. było tu 495 grekokatolików. Do parafii należały cerkwie filialne w Darowie i Moszczańcu. Cerkiew została po 1947 r. rozebrana, fragmenty ikonostasu znajdują się w Muzeum Historycznym w Sanoku.

Z Surowicy pochodził ks. Teofil Kmycikiewicz , członek kapituły Administracji Apostolskiej Łemkowszczyzny.

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Wieś została zbudowana w dolinie potoku z długą ulicą, tzw. łańcuchówka. Do dziś pozostały po wsi nad Moszczańcem ślady w postaci cerkwiska ze starym cmentarzem, w otoczeniu wysokich lip oraz drugi, nowszy cmentarz z nagrobkami z początku XX wieku.

Szlaki piesze[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  2. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. Dz.U. z 2016 r. nr 0, poz. 1134
  4. Tomasz Figlus, Villae iuris valachici. Z problematyki rozwoju osadnictwa wołoskiego w Polsce na przykładzie ziemi sanockiej, w: Studia z Geografii Politycznej i Historycznej tom 5 (2016), s. 31.
  5. Lustracja województwa ruskiego 1661-1665. Cz. 1, Ziemia Przemyska i Sanocka, wydali Kazimierz Arłamowski i Wanda Kaput, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970, s. 249.
  6. Tadeusz Pilat: Skorowidz dóbr tabularnych w Galicyi z Wielkiem Ks. Krakowskiem. Lwów: 1890, s. 204.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]