Szymon Biliński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Szymon Biliński (ur. 16 kwietnia 1899, zm. 1 sierpnia 1979[1]) – polski działacz religijny, były członek i działacz kilku wspólnot ewangelikalnych w Polsce, tajny współpracownik Urzędu Bezpieczeństwa.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1899 roku w rodzinie prawosławnej. W wieku 9 lat stracił ojca i odtąd wychowywał się w domu baptystycznego pastora Jana Petrasza. W latach 1924–1926 ukończył seminarium baptystyczne po czym został działaczem w Związku Zborów Słowiańskich Baptystów w Polsce, w lipcu 1926 roku objął placówkę w Poznaniu[2]. Przez krótki okres czasu był redaktorem naczelnym wydawanego przez baptystów ukraińskojęzycznego miesięcznika „Pisłaniec Prawdy”[3].

Ze wspólnoty baptystów został usunięty w atmosferze skandalu. Przeszedł do Związku Ewangelicznych Chrześcijan[2]. Opuszczając baptystów, rozbił zbór w miejscowości Kolonia Baptystów[4]. Ze Związku Ewangelicznych Chrześcijan został usunięty ze względu na brak lojalności. Następnie przez pewien okres należał do Kościoła Metodystów i ponownie powrócił do ewangelicznych chrześcijan[2].

Podczas wojny współpracował z Gestapo, a po wkroczeniu wojsk radzieckich z NKWD (ps. „Siemionow”)[5]. Początkowo mieszkał we Lwowie, ale w sierpniu 1946 roku przybył do Polski jako repatriant. W październiku 1946 roku zamieszkał w Ząbkach pod Warszawą. Zaczął pracować u ewangelicznych chrześcijan jako kaznodzieja, ale już w sierpniu 1947 roku został usunięty[5]. Niedługo potem został kaznodzieją ZKCh i prowadził działalność misyjną na terenie Warszawy i okolic[6]. We wrześniu został członkiem Prezydium ZKCh[7], był kierownikiem działu misyjnego[8]. Jednak 12 maja 1948 roku został wydalony z ZKCh[9], po czym próbował założyć własną wspólnotę o nazwie Polski Związek Ewangeliczny. W roku 1950 i 1951 starał się uzyskać pracę u metodystów, na początku roku 1953 został diakonem u biskupa Michelisa, zwierzchnika Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego[5].

W 1949 wespół z Eugeniuszem Kupskim i Kazimierzem Najmałowskim próbował utworzyć Polski Związek Ewangeliczny. Wszyscy trzej pracowali dla UB[10].

Był także rozpracowywany przez UB i kilkakrotnie znalazł się w areszcie (nielegalne posiadanie broni, handel na czarnym rynku)[11]. W 1965 roku zezwolono mu na wyjazd do USA[11].

Informator „Żebrowski”[edytuj | edytuj kod]

Dla UB zaczął pracować w lutym 1947 roku. Jako informator został zarejestrowany 15 marca 1947 roku, otrzymał pseudonim „Żebrowski”. Jego doniesienia agenturalne zawierały wiele oskarżeń pod adresem działaczy Kościołów ewangelikalnych. W swoim pierwszym doniesieniu z 14 lutego 1947 roku opisał działalność wyznań niekatolickich w Polsce. Najwięcej uwagi poświęcił metodystom. Zarzucił im, że mają największe wpływy w Radzie Ekumenicznej, są najsilniejsi finansowo, są finansowani przez Zachód, zarzucił im pracę dla angielskiego lub amerykańskiego wywiadu. Według jego relacji Konstanty Najder, superintendent Kościoła Metodystycznego miał kontrolować dwóch ministrów w rządzie. Metodystom mieli podlegać zielonoświątkowcy i adwentyści. U zielonoświątkowców widział dużą liczbę ukraińskiego elementu przestępczego. Działalność baptystów ocenił jako bardzo szkodliwą – „oni już dawno winni siedzieć w więzieniu”. W późniejszych donosach oskarżał już głównie przywódców Zjednoczonego Kościoła Ewangelicznego, ZKCh i Polskiego Kościoła Chrześcijan Baptystów (Ludwik Szenderowski, Jerzy Sacewicz, Stanisław Krakiewicz, Aleksander Kircun), zarzucał im współpracę z niemieckim okupantem[12].

Biliński donosił i oskarżał nie tylko jako informator UB, robił to także w sposób jawny. W listopadzie 1948 roku przesłał do Ministerstwa Administracji Publicznej swój życiorys, w którym zawarł informacje na temat dwóch działaczy ewangelikalnych – Szenderowskiego i Sacewicza. Zarzucił im współpracę z wywiadem angloamerykańskim[13][14]. 28 lutego 1949 roku zgłosił się do biura Okręgowego Inspektoratu Ochrony Skarbowej w Warszawie, gdzie został przesłuchany. Oskarżył czołowych polskich działaczy ewangelikalnych o szerzenie propagandy antyradzieckiej i wysługiwanie się amerykańskiemu imperializmowi[15].

Wraz z Eugeniuszem Kupskim („Eagle”) należał do tych tajnych współpracowników UB/SB, którzy dostarczyli najwięcej szkodliwych informacji na temat ewangelikalnych działaczy. Charakterystyki ewangelikalnych działaczy z roku 1949 i roku 1950 zostały sporządzone w oparciu o doniesienia „Żebrowskiego” i „Eagle’a”[10]. Henryk Ryszard Tomaszewski był zdania, że do aresztowań z roku 1950 najbardziej przyczynił się właśnie Biliński[16]. Karol Karski określił, że miał naturę awanturnika i rozłamowca[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Szymon Bilinski Obituary. NewsPaperArchive. [dostęp 2018-09-24].
  2. a b c Jańczuk 2017 ↓, s. 51.
  3. Bednarczyk 1997 ↓, s. 240.
  4. Bednarczyk 1997 ↓, s. 331.
  5. a b c Jańczuk 2017 ↓, s. 52.
  6. Weremiejewicz 2014 ↓, s. 63.
  7. Weremiejewicz 2014 ↓, s. 107.
  8. Weremiejewicz 2014 ↓, s. 64.
  9. a b Karski 2007 ↓, s. 317.
  10. a b Jańczuk 2017 ↓, s. 64.
  11. a b Jańczuk 2017 ↓, s. 54.
  12. Jańczuk 2017 ↓, s. 53-54.
  13. Jańczuk 2017 ↓, s. 53.
  14. Michalak 2014 ↓, s. 160.
  15. Tomaszewski 2009 ↓, s. 82.
  16. Mironczuk 2010 ↓, s. 290.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]