Tadeusz Czerkawski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tadeusz Czerkawski
Ilustracja
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 6 maja 1919
Stanisławów
Data i miejsce śmierci 17 października 2012
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1942–1946
Siły zbrojne Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne
Jednostki 28 pułk piechoty
3 Dywizja Strzelców Karpackich
Główne wojny i bitwy Bitwa o Monte Cassino
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Pamiątkowy Monte Cassino Medal „Za udział w wojnie obronnej 1939”

Tadeusz Mieczysław Czerkawski (ur. 6 maja 1919 w Stanisławowie, zm. 17 października 2012 w Warszawie[1]) – pułkownik Wojska Polskiego, żołnierz 3 Dywizji Strzelców Karpackich, uczestnik bitwy pod Monte Cassino. Kawaler Orderu Virtuti Militari i Orderów Odrodzenia Polski.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie Kazimierza i Zofii z d. Porębska[2]. Absolwent Liceum Handlowego w Białymstoku (1933-1939)[2].

Historia służby[edytuj | edytuj kod]

16 sierpnia 1939 powołany do 48. kompanii 17 batalionu Junackich Hufców Pracy i zatrudniony przy budowie umocnień wojskowych we wsi Gliniski[2] koło Augustowa. 9 września wraz z całym batalionem udał się do Lidy, gdzie 17 września jego batalion rozwiązano[2]. Po powrocie do domu włączył się w struktury konspiracyjne Stronnictwa Narodowego jako młodzieżowy działacz[2]. Ze względu na groźbę aresztowania przedostał się do Warszawy (30.11.1939), gdzie kontynuował działalność konspiracyjną. Podczas akcji kurierskiej w drodze do Lwowa, 19 lutego 1940 został aresztowany przez NKWD[2], a następnie osadzony w więzieniach w Przemyślu, Dniepropietrowsku i Charkowie. Za swoją działalność został skazany na trzy lata łagru w miejscowości Puksy w regionie Morza Białego[2]. 9 września 1941 po podpisaniu układu Sikorski-Majski, został objęty amnestią i po zwolnieniu z łagru wstąpił do Armii Polskiej w ZSRR dowodzonej przez gen. W. Andersa. Został przydzielony do kompanii szkolnej, a następnie w stopniu starszego strzelca jako zastępca dowódcy plutonu do 28 pułku piechoty[2]. Po ukończeniu Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii w Iraku (Khanaqin-Qizil Ribat) dalszą służbę pełnił w 3 karpackim pułku artylerii, z którym walczył podczas kampanii włoskiej w stopniu kaprala podchorążego[2].

„Za wykazanie się niespotykanym męstwem i odwagę w bitwie o Monte Cassino i Monte Bordone oraz nad rzeką Sintrą, został odznaczony w lutym 1945 r. przez wizytującego jednostkę gen. Andersa Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari, oraz awansem na stopnień podporucznika” [2].

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Do Polski wrócił w sierpniu 1947 i zamieszkał wraz z żoną (żołnierzem batalionu „Parasol”) w Łodzi[2]. W kraju nie uznano jednak jego stopnia oficerskiego i później zatrzymano go w siedzibie UB w 1953 pod różnymi zarzutami m.in. kierowania oddziałem UPA w 1944[2].

Według innych relacji: pierwsza żona zmarła trzy miesiące po ślubie, z drugą, byłym żołnierzem Armii Krajowej, wrócił 3.08.1945 do Polski. Zamieszkał w Łodzi, gdzie pracował w księgowości, a potem w planowaniu. Z dwojga dzieci jedno dożyło wieku dorosłego. W ZBoWiD-idzie był przewodniczącym tymczasowej komisji żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Bezskutecznie zabiegał o realizację obietnicy marszałka Roli-Żymierskiego odznaczenia uczestników Bitwy o Monte Cassino Krzyżem Grunwaldu i awansowania o stopień wyżej[3]. Był inicjatorem założenia Stowarzyszenia „Karpatczycy” w Kraju i Stowarzyszenia Klubu Przyjaciół, Szkół i Organizacji Monte Cassino. Aktywnie uczestniczył w kultywowaniu tradycji karpackich w Wojsku Polskim, utrzymując ścisły kontakt z jednostkami piechoty górskiej, a w szczególności z 22 Karpacką Brygadą Piechoty Górskiej. Autor książek pt. „Byłem żołnierzem generała Andersa”, „W więzieniu i łagrze 1940–1941. Ja, socjalno opasnyj element”, „Sztafeta wolności”.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. płk Tadeusz Mieczysław Czerkawski. wyborcza.pl, 20 października 2012. [dostęp 2014-01-15].
  2. a b c d e f g h i j k l m n o p Szostak 2008 ↓, s. 75.
  3. Tadeusz M. Czerkawski „W więzieniu i łagrze: 1940–1941: ja, socjalno opasnyj elemient”,Biblioteka Tygodnika Demokratycznego, Wydawnictwo Epoka, Warszawa 1989 str. 60-61
  4. Lista nazwisk osób odznaczonych Orderem VIRTUTI MILITARI (pol.). stankiewicze.com. [dostęp 2013-06-22].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]