Tadeusz Dyńko

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tadeusz Adam Dyńko
kapitan rezerwy artylerii kapitan rezerwy artylerii
Data i miejsce urodzenia 11 października 1894
Brody
Data i miejsce śmierci 1940
Katyń
Przebieg służby
Lata służby 19141940
(od 1928 roku w Straży Granicznej)
Siły zbrojne Orzełek legionowy.svg Legiony Polskie,
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki I Brygada Legionów Polskich,
1 pułk artylerii,
11 pułk artylerii polowej
Główne wojny i bitwy I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
III powstanie śląskie,
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Walecznych (1920-1941, czterokrotnie) Srebrny Krzyż Zasługi

Tadeusz Adam Dyńko (ur. 11 października 1894 w Brodach, zm. wiosną 1940 w Katyniu) – kapitan rezerwy artylerii Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w rodzinie Pawła i Herminy z Ujwarów. Członek „Zarzewia” i w latach 1912–1914 Związku Strzeleckiego. 3 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Żołnierz I Brygady Legionów. Służył w III plutonie telefonicznym kompanii saperów[1], następnie w 1 pułku artylerii[2], walczył pod Łowczówkiem (ranny) i Kamionką. Po powrocie do Stanisławowa wraz z Antonim Deblessem, Czesławem Hofmoklem, Gustawem Dobruckim i Emilem Heniszem tworzą stanisławowski sztab POW. Dyńko zostaje szefem wywiadu[3]. Przystępują do przygotowań do odzyskania z rąk Ukraińców Stanisławowa. 25 maja 1919 Polacy przejmują bezkrwawo władzę w mieście. W 1920 zaangażowany w służbie wywiadowczej.

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku. W 1923 służył w stopniu porucznika (starszeństwo z dniem 1 czerwca 1919 i 236 lokatą w korpusie oficerów artylerii)[4] w 11 pułku artylerii polowej. W 1924 awansował do stopnia kapitana (starszeństwo z dniem 15 sierpnia 1924 i 71 lokatą w korpusie oficerów artylerii)[5]. Od 1931 przeniesiony do rezerwy z przydziałem mobilizacyjnym do 11 pal. Podlegał pod P.K.U. Stanisławów[6]. Po przejściu do rezerwy Tadeusz Dyńko został kierownikiem wydziału w stanisławowskim Urzędzie Wojewódzkim.

W kampanii wrześniowej walczył w 11 pal. Wzięty do niewoli radzieckiej, w grudniu 1939 był jeńcem obozu w Kozielsku. Między 3 a 5 kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika smoleńskiego obwodu NKWD[7] – lista wywózkowa bez numeru, poz. 86[8]. Został zamordowany między 4 a 7 kwietnia 1940 przez NKWD w lesie katyńskim[7]. Zidentyfikowany podczas ekshumacji prowadzonej przez Niemców w 1943, zapis w dzienniku ekshumacji pod datą 15.05.1943. Znaleziono przy szczątkach świadectwo szczepień[9]. Figuruje na liście AM-226-2198[9] i liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 02198. Nazwisko Dyńki znajduje się na liście ofiar opublikowanej w Gońcu Krakowskim nr 135 i w Nowym Kurierze Warszawskim nr 139 z 1943. Pochowany w Bratniej Mogile IV.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Ożenił się z Ludmiłą Staff (ur. styczneń 1901 r. w Stanisławowie). Miał syna, Jana[10]. Po wywiezieniu kpt. Tadeusza Dyńko do Katynia jego żona Ludmiła i syn Jan zostali zesłani na Sybir. Oboje zostali ewakuowani do Teheranu, gdzie Ludmiła Dyńko zmarła. Stanisław Staff  odszukał siostrzeńca przez PCK i sprowadził go do Brzeska w 1948.

We wrześniu 1923 zostaje wybrany do Zarządu Oddziału Stanisławowskiego Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego[11].

W 1936 był w Komitecie Organizacyjnym uroczystego Zjazdu Zarzewiaków, Drużyniaków, Skautów, który odbył się w dniach 10 - 11 listopada 1936 w Stanisławowie.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło decyzją Nr 439/MON z 5 października 2007 awansował go pośmiertnie na stopnień majora. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości "Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów".
  • Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari (nr 14384) – zbiorowe, pośmiertne odznaczenie żołnierzy polskich zamordowanych w Katyniu i innych nieznanych miejscach kaźni, nadane przez Prezydenta RP na Uchodźstwie profesora Stanisława Ostrowskiego (11 listopada 1976)
  • Krzyż Kampanii Wrześniowej – zbiorowe, pośmiertne odznaczenie pamiątkowe wszystkich ofiar zbrodni katyńskiej (1 stycznia 1986)

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Żmigrodzki 1935 ↓, s. 73.
  2. wykaz.muzeumpilsudski.pl [dostęp 2017-09-02] (pol.).
  3. Cracovia Leopolis - historia i kultura Lwowa oraz Małopolski Wschodniej, www.cracovia-leopolis.pl [dostęp 2017-09-02].
  4. a b Rocznik Oficerski MSWojsk., 1923, s. 735, 823.
  5. Rocznik Oficerski MSWojsk., 1924, s. 657, 747.
  6. Rocznik Oficerski Rezerw MSWojsk., 1933, s. 135, 623.
  7. a b УБИТЫ В КАТЫНИ, 2015, s. 320.
  8. Jędrzej Tucholski, Mord w Katyniu, 1991, s. 612.
  9. a b Amtliches Material zum Massenmord von Katyn, 1943, s. 226.
  10. http://www.brzesko.ws, www.brzesko.ws [dostęp 2017-09-02].
  11. Wierchy, t. 2, Lwów 1924: Oddział Lwowski PTT, 1924, s. 248.
  12. M.P. z 1934 r. nr 23, poz. 35.
  13. M.P. z 1931 r. nr 132, poz. 199.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jędrzej Tucholski: Mord w Katyniu. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1991. ISBN 83-211-1408-3.
  • Adam Moszyński (oprac.): Lista Katyńska. Jeńcy obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk, zaginieni w Rosji sowieckiej. Warszawa: Agencja Omnipress – Spółdzielnia Pracy Dziennikarzy, Polskie Towarzystwo Historyczne, 1989. ​ISBN 83-85028-81-1​.
  • Katyń, Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego, pod red. Marka Tarczyńskiego, Warszawa 2000, ​ISBN 83-905590-7-2​.УБИТЫ В КАТЫНИ, Москва Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья» 2015, ​ISBN 978-5-78700-123-5​.
  • Stanisław Żmigrodzki: Przed i po 6 sierpnia. Wspomnienia oficera łączności I Brygady. Instytut Badania Najnowszej Historii Polski, 1935.