Tadeusz Fijewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tadeusz Fijewski
Ilustracja
Tadeusz Fijewski (1969)
Data i miejsce urodzenia 14 lipca 1911
Warszawa
Data i miejsce śmierci 12 listopada 1978
Warszawa
Zawód aktor
Współmałżonek Helena Makowska-Fijewska (do jego śmierci)
Lata aktywności 1927–1978
Zespół artystyczny
Teatr Eterek
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej Odznaka 1000-lecia Państwa Polskiego
Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy”
Tadeusz Fijewski, Dionizy Ilczenko i Maria Broniewska w filmie „Ulica Graniczna”, 1947.
Popiersie Tadeusza Fijewskiego w Teatrze Polskim w Warszawie

Tadeusz Fijewski (ur. 14 lipca 1911 w Warszawie, zm. 12 listopada 1978 tamże) – polski aktor teatralny, filmowy i telewizyjny oraz radiowy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 14 lipca 1911 w rodzinie robotniczej na warszawskim Powiślu[1]. Był synem Wacława (malarza pokojowego) i Marianny z Lubańskich. Miał dziewięcioro rodzeństwa, z których troje wybrało drogę artystyczną. Oprócz Tadeusza byli to: aktorka i tancerka Barbara, oraz brat Włodzimierz i siostra Maria, którzy pracowali w teatrach lalkowych.

II Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

Zadebiutował w 1921 jako statysta w Chorym z urojenia Moliera, w Teatrze Polskim w Warszawie, kierowanym przez jego założyciela Arnolda Szyfmana. Aktorem Teatru Polskiego był następnie aż do śmierci w 1978. Po debiucie występował w spektaklach amatorskich i przedstawieniach dla dzieci, a od 1927 również w filmie. Na ekranie zadebiutował jako szesnastoletni laureat konkursu zorganizowanego przez dziennik „ABC” w filmie Zew morza w reż. Henryka Szaro, wcielając się w rolę dziesięcioletniego Stacha.

W 1927, po nieudanym podejściu do aktorskiego egzaminu eksternistycznego, podjął przerwaną naukę w gimnazjum, nadal występując na scenie i w filmach. Warunki zewnętrzne sprawiły, że grywał zwykle role nastolatków, zyskując wśród widzów miano „złotowłosego urwisa ekranu”. W 1936 ukończył Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej w Warszawie. Po studiach aktorskich grał w objazdowym Teatrze dla Dzieci „Płomyku” i „Płomyczku”. Do września 1939 był związany ponadto z warszawskimi scenami Teatru Malickiej i Teatru Ateneum oraz teatrem w Sosnowcu.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Po wybuchu II wojny światowej zgłosił się do Wojska Polskiego, ale do służby nie został powołany. 3 maja 1940 roku wywieziony z Pawiaka do Sachsenhausen i Dachau[2]. Po uwolnieniu z obozów w 1941 pracował w warszawskich barach, współpracował z AK. Uczestniczył w powstaniu warszawskim, a po jego upadku był więziony w obozach jenieckich na terenie III Rzeszy (oflag II D Gross-Born)[1]. Po wyjściu na wolność był aktorem teatru powstańczego BIiP AK (1944) Leona Schillera oraz członkiem zespołu estradowego stworzonego przez Kazimierza Krukowskiego, który występował w polskich obozach na terenie okupowanych Niemiec.

Po wojnie[edytuj | edytuj kod]

W 1945 powrócił do Polski. Występował w teatrach w Toruniu, Łodzi i Warszawie. Aktor teatrów warszawskich: Nowego (1947–1949), Narodowego (1949–1954), Współczesnego (1954–1968) i Polskiego (1968–1978). Po wojnie zrezygnował z ról chłopięcych i od razu przyjął emploi nieporadnego staruszka.

Wystąpił w ponad 50 filmach. Występował w radiowej powieści Matysiakowie oraz w radiowym Teatrze Eterek Jeremiego Przybory w roli Mundzia, syna wdowy Eufemii, granej przez Irenę Kwiatkowską.

Najsłynniejsze role, to: Rzecki w Lalce w reż. Wojciecha Jerzego Hasa, Kuba w Chłopach w reż. Jana Rybkowskiego, stary Czereśniak w serialu telewizyjnym Czterej pancerni i pies w reż. Konrada Nałęckiego oraz nieco gapowaty pan Anatol w cyklu filmów w reżyserii Jana Rybkowskiego.

Jego żoną była Helena Makowska-Fijewska. Został pochowany wraz z żoną w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (rząd 1, grób 94)[3].

Role teatralne (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Sezon 1945/1946 – Teatr Ziemi Pomorskiej w Toruniu (dyr. Wilam Horzyca)[edytuj | edytuj kod]

Sezon 1946/1947 – Teatr Wojska Polskiego w Łodzi (dyr. Leon Schiller)[edytuj | edytuj kod]

Sezon 1947/1948 i 1948/1949 – Teatr Nowy w Warszawie (dyr. Marian Meller)[edytuj | edytuj kod]

Sezon 1949/1950 – 1955/1956 – Teatr Narodowy w Warszawie[edytuj | edytuj kod]

Sezon 1956/1957 – 1967/1968 – Teatr Współczesny w Warszawie[edytuj | edytuj kod]

Sezon 1968/1969 – 1977/1978 – Teatr Polski w Warszawie[edytuj | edytuj kod]

Filmografia[edytuj | edytuj kod]

Grób Tadeusza Fijewskiego i jego żony Heleny na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Filmy (lata 1927–1939)[edytuj | edytuj kod]

Filmy (po 1945)[edytuj | edytuj kod]

Seriale telewizyjne[edytuj | edytuj kod]

  • 19661970Czterej pancerni i pies (reż. Konrad Nałęcki) jako stary Czereśniak, ojciec Tomka Czereśniaka (odc. 4. Psi pazur, odc. 9. Zamiana i odc. 21. Dom)
  • 1972Chłopi (reż. Jan Rybkowski) jako Kuba Socha, parobek Macieja Boryny (odc. 1. Boryna, odc. 2. Jarmark, odc. 3. Zrękowiny i odc. 4. Wesele)
  • 1977Noce i dnie (reż. Jerzy Antczak) jako Łuczak, chłop w Serbinowie (odc. 2. Piotruś i Teresa, odc. 3. Babcia, odc. 4. Wieczne zmartwienia, odc. 6. Miłość, odc. 7. Wiatr w oczy i odc. 10. Rodzimy się, umieramy, a życia wciąż wystarcza...)

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

  • W listopadzie 2008 skwerowi zlokalizowanemu u zbiegu ulic Zajęczej i Topiel na warszawskim Powiślu nadano nazwę: Tadeusza, Marii, Barbary, Włodzimierza Fijewskich[8].
  • Imieniem Tadeusza Fijewskiego nazwano ulicę w Katowicach.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Zmarł Tadeusz Fijewski. „Nowiny”, s. 2, Nr 259 z 14 listopada 1978. 
  2. Leon Wanat, Za murami Pawiaka, Warszawa 1985, s. 369.
  3. Cmentarz Stare Powązki: TADEUSZ FIJEWSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [online] [dostęp 2020-09-10].
  4. M.P. z 1955 r. nr 91, poz. 1144 „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”.
  5. M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 - Uchwała Rady Państwa nr 0/196 na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.
  6. Stolica : warszawski tygodnik ilustrowany. R. 18, 1963 nr 4 (27 I), Warszawskie Wydawnictwo Prasowe RSW "Prasa", 1963, s. 18 [dostęp 2020-09-10].
  7. Nagrody Ministra Kultury i Sztuki za twórczość artystyczną w r. 1967. „Trybuna Robotnicza”. Nr 172, s. 2, 21 lipca 1967. 
  8. Uchwała Nr XLIV/1369/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 27 listopada 2008 r. w sprawie nadania nazwy skwerowi w Dzielnicy Śródmieście m.st. Warszawy. „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego”. 2008.218.9287, s. 55886, 17 grudnia 2008. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • S. Mrozińska, Teatr wśród ruin Warszawy: wspomnienia i dokumenty z lat 1944–1945, Warszawa, 1958.
  • K. Gawlik, Twarze teatru, Wrocław, 1963.
  • O. Budrewicz, My z Warszawy, Warszawa, 1976.
  • Teczka osob. T.F. [w:] Archiwum ZASP – Dział Dokumentacji Teatralnej.
  • M. Czanerle, Panie i panowie teatru, Kraków, 1977.
  • Z. Wilski, Polskie szkolnictwo teatralne: 1811–1944, Wrocław, 1978.
  • M. Fik, Trzydzieści pięć sezonów: Teatry dramatyczne w Polsce w latach 1944–1979, Warszawa, 1981.
  • Zmarł Tadeusz Fijewski. „Nowiny”, s. 2, Nr 259 z 14 listopada 1978. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]