Tadeusz Maria Gelewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tadeusz Maria Gelewski
Data i miejsce urodzenia 25 września 1922
Lwów
Data i miejsce śmierci 16 stycznia 2002
Olsztyn
Zawód, zajęcie historyk, wykładowca, działacz polityczny
Stanowisko wykładowca i prorektor Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Olsztynie
Partia Stronnictwo Demokratyczne

Tadeusz Maria Gelewski (ur. 25 września 1922 we Lwowie, zm. 16 stycznia 2002 w Olsztynie) – polski prawnik i historyk związany z Olsztynem, wieloletni wykładowca Wyższej Szkoły Pedagogicznej oraz jej prorektor. Działacz Stronnictwa Demokratycznego na Warmii i Mazurach.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się we Lwowie w rodzinie ziemiańskiej. Ojciec Jan Leon Gelewski był doktorem praw i adwokatem. W czasie II wojny światowej rodzina była represjonowana przez władze sowieckie, a Tadeusz Gelewski w szeregach kontrwywiadu Armii Krajowej uczestniczył w akcjach na Bliskim Wschodzie. Po 1945 mieszkał w Szczecinie i Bydgoszczy. W 1961 ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza. Pracę magisterską pisał pod kierunkiem prof. Krzysztofa Skubiszewskiego. W 1967 uzyskał stopień doktora nauk prawnych na podstawie rozprawy "Kontrabanda wojenna w prawie po 1939 roku" (pisanej również pod kierunkiem prof. Skubiszewskiego). W 1977 uzyskał habilitację na podstawie pracy "Zbrodnie wojenne na morzu w drugiej wojnie światowej". Od 1988 był profesorem nauk humanistycznych.

W 1969 przeprowadził się do Olsztyna, gdzie od 1974 wykładał m.in. historię starożytną i kulturę antyczną na Wyższej Szkole Pedagogicznej. Był kolejno kierownikiem Samodzielnej Pracowni Kulturoznawstwa, Zakładu Historii Powszechnej oraz Katedry Nowożytnej i Najnowszej Historii Powszechnej WSP, a także prorektorem uczelni. Zajmował się naukowo historią najnowszą świata, okresem I i II wojny światowej, prawem międzynarodowym publicznym, a także zbrodniami wojennymi. Był również kierownikiem biura Okręgowej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce oraz członkiem Komisji Prawa Morskiego gdańskiego oddziału Polskiej Akademii Nauk. Współpracował z Wojskowym Instytutem Historycznym. Sprawował funkcję zastępcy dyrektora wydawnictwa "Pojezierze". Wykładowcą WSP pozostawał do 1996.

Był działaczem Stronnictwa Demokratycznego w Olsztynie[1]. Sprawował m.in. funkcję wiceprzewodniczącego Wojewódzkiego Komitetu SD, a także wiceprzewodniczącego Rady Miejskiej PRON. Znalazł się wśród członków kapituły ustanowionej przez Stronnictwo Nagrody im. Biskupa Ignacego Krasickiego.

Odznaczony m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, a także Medalem Komisji Edukacji Narodowej[2].

Żonaty z Jadwigą Gelewską.

Spoczywa na cmentarzu komunalnym w Olsztynie (kw. 19B rząd 2 grób 7)[3].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Zbrodnie wojenne na morzu w drugiej wojnie światowej, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1976
  • Bitwa na Morzu Jawajskim, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1984
  • Jalu 1894, Wydawnictwo "Bellona", Warszawa 1995, seria Historyczne Bitwy
  • Singapur 1942. Klęska na Malajach i upadek Singapuru. Wydawnictwo „Marpress”, Gdańsk 2006 (wydana pośmiertnie dzięki staraniom Jacka Trawczyńskiego)

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Waldemar Żebrowski, Rok 1989 w Warszawie i w Olsztyńskiem: (wybrane problemy), Wydawnictwo "Dak", Olsztyn 1999, s. 105
  2. Zmarł Tadeusz Maria Gelewski, "Wiadomości Uniwersyteckie UWM", nr 1 z 1 lutego 2002, s. 9
  3. Znani i zasłużeni na Cmentarzu przy ul. Poprzecznej, ZCK Olsztyn

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]