Taksany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Taksany – grupa cytostatyków stabilizujących mikrotubule, stosowanych w monoterapii lub skojarzeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi w leczeniu licznych typów nowotworów złośliwych.

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Taksany stabilizują mikrotubule i uniemożliwiają ich rozkład

Taksany wiążą się z podjednostką β-tubuliny na obu końcach mikrotubul, co hamuje ich dynamiczną depolimeryzację i stabilizuje je[1]. Ponadto związanie taksanów z mikrotubulą sprzyja jej polimeryzacji oraz powoduje zmiany konformacyjne, które w nieznanym mechanizmie sprzyjają wiązaniu z sąsiednimi mikrotubulami[2]. Dochodzi do reorganizacji sieci mikrotubul[3]. Nadmierna stabilizacji mikrotubul utrudnia przebieg wielu procesów komórkowych w interfazie i mitozie, w tym zaburzenia przebiegu rozdziału wrzeciona podziałowego[3][2]. Ostatecznie prowadzi to do zablokowania podziału komórki w trakcie przejścia z fazy G2 do M, co indukuje śmierć tej komórki[4].

Leki[edytuj | edytuj kod]

Do taksanów zalicza się[5]:

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Paklitaksel[edytuj | edytuj kod]

Paklitaksel znajduje zastosowanie w leczeniu raka piersi, raka jajnika, niedrobnokomórkowego raka płuca, raka przełyku, raka żołądka, raka szyjki macicy, nowotworów głowy i szyi, raka pęcherza moczowego, mięsaka Kaposiego oraz czerniaka[5][1].

Docetaksel[edytuj | edytuj kod]

Docetaksel jest wykorzystywany w leczeniu raka piersi, niedrobnokomórkowego raka płuca, raka gruczołu krokowego, raka jajnika, raka żołądka i nowotworów głowy i szyi[5].

Kabazytaksel[edytuj | edytuj kod]

Kabazytaksel podaje się w leczeniu nawrotu raka gruczołu krokowego opornego na kastrację[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Odkrycie leku jest efektem szerokich badań przesiewowych kilkudziesięciu tysięcy ekstraktów roślinnych poszukujących działania cytotoksycznego, które zapoczątkowano na przełomie lat 50' i 60'. W 1964 stwierdzono, że ekstrakt z kory cisu krótkolistnego (Taxus brevifolia) wykazuje aktywność cytostatyczną. W 1966 roku wyizolowano aktywną substancję, którą następnie nazwano taxol (obecnie lek pod nazwą niezastrzeżoną paklitaksel). Wyniki badań opublikowano w 1971 roku[6][7]. Docetaksel został zsyntetyzowany z niecytotoksycznego prekursora uzyskanego z cisu pospolitego (Taxus baccata) w 1986 roku, a do praktyki klinicznej lek wszedł w 1994 roku[8][9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Mutschler i in. 2010 ↓, s. 970.
  2. a b Bruce A. Chabner, Dan L. Longo: Cancer Chemotherapy and Biotherapy: Principles and Practice. Lippincott Williams & Wilkins, 2011, s. 234-236. ISBN 978-1-4511-4820-6.
  3. a b Kostowski i Herman 2008 ↓, s. 431.
  4. DeVita, Lawrence i Rosenberg 2015 ↓, s. 228-229.
  5. a b c d DeVita, Lawrence i Rosenberg 2015 ↓, s. 230.
  6. M. E. Wall, M. C. Wani. Camptothecin and taxol: discovery to clinic-thirteenth Bruce F. Cain Memorial Award Lecture. „Cancer Res”. 55 (4), s. 753-760, 1995. PMID: 7850785. 
  7. Developmental Therapeutics Program: Taxol (NSC 125973). [dostęp 2016-08-16]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  8. P. Fumoleau, A. D. Seidman, M. E. Trudeau, B. Chevallier i inni. Docetaxel: a new active agent in the therapy of metastatic breast cancer. „Expert Opin Investig Drugs”. 6 (12), s. 1853-1865, 1997. DOI: 10.1517/13543784.6.12.1853. PMID: 15989586. 
  9. R. H. Earhart. Docetaxel (Taxotere): preclinical and general clinical information. „Semin Oncol”. 26 (5 Suppl 17), s. 8-13, 1999. PMID: 10604262. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ernst Mutschler, Gerd Geisslinger, Heyo K. Kroemer, Peter Ruth, Monika Schäfer-Korting: Farmakologia i toksykologia. Wrocław: MedPharm Polska, 2010. ISBN 978-83-60466-81-0.
  • Vincent T. DeVita, Theodore S. Lawrence, Steven A. Rosenberg: DeVita, Hellman, and Rosenberg’s Cancer Principles & Practice of Oncology. Wolters Kluwer Health, 2015. ISBN 978-1-4511-9294-0.
  • Wojciech Kostowski, Zbigniew S. Herman: Farmakologia Podstawy farmakoterapii. PZWL, 2008. ISBN 978-83-200-3724-1.

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.