Teniodonty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Teniodonty
Taeniodonta
Cope, 1876
Ilustracja
Czaszka stylinodona
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
(bez rangi) ssaki wyższe
Rząd Cimolesta
Podrząd teniodonty

Teniodonty (Taeniodonta) – klad wymarłych ssaków wyższych. Żyły w Ameryce Północnej od późnej kredy do środkowego eocenu[1]. Teniodonty były pierwszymi ssakami, które po wymieraniu kredowym osiągnęły duże rozmiary, a także pierwszymi, u których powstało uzębienie hipsodontyczne. Cechowały się dużą różnorodnością pod względem biologii w porównaniu do innych współczesnych im grup ssaków[2], grupa ta obejmowała m.in. niewielkich owadożerców i dużych, kopiących roślinożerców[1].

Taksonomia i ewolucja[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie i pokrewieństwo teniodontów było przedmiotem sporów. Dawniej łączono je np. z gryzoniami i szczerbakami. Nowsze badania sugerują jednak, że teniodonty to ssaki wyższe nienależące do łożyskowców[1]. Ich najbliższymi krewnymi są prawdopodobnie Procerberus, Cimolestes i Alveugena[1][2].

Pokrewieństwo wewnątrz Taeniodonta również nie jest dokładnie ustalone. Nowsze analizy kladystyczne wskazują, że najbardziej bazalnym teniodontem jest Schowalteria, a pozostałe rodzaje należą do rodzin (klasyfikowanych niekiedy w randze podrodzin) Conoryctidae i Stylinodontidae[1][3]. Według Williamsona i Brusattego (2013) grupa Conoryctidae może jednak nie być monofiletyczna[2].

Klasyfikacja na podstawie Rook i Huntera (2014)[1]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Deborah L. Rook, John P. Hunter. Rooting around the eutherian family tree: the origin and relations of the Taeniodonta. „Journal of Mammalian Evolution”, 2014. DOI: 10.1007/s10914-013-9230-9 (ang.). 
  2. a b c d Thomas E. Williamson, Stephen L. Brusatte. New specimens of the rare taeniodont Wortmania (Mammalia: Eutheria) from the San Juan Basin of New Mexico and comments on the phylogeny and functional morphology of "archaic" mammals. „PLOS ONE”. 8 (9): e75886, 2013. DOI: 10.1371/journal.pone.0075886 (ang.). 
  3. Deborah L. Rook, John P. Hunter. Phylogeny of the Taeniodonta: evidence from dental characters and stratigraphy. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 31 (2), s. 422–427, 2011. DOI: 10.1080/02724634.2011.550364 (ang.).