Teodor Białynicki-Birula

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Teodor Białynicki-Birula
Ilustracja
na fotografii Witkacego
major lekarz major lekarz
Data i miejsce urodzenia 21 czerwca 1886
na Witebszczyźnie,
Data i miejsce śmierci 13 lipca 1956
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 19121929
Siły zbrojne Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego,
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi Medal 10-lecia Polski Ludowej
Witkacy, Portret Teodora Białynickiego-Biruli (1930)

Teodor Białynicki-Birula (ur. 21 czerwca 1886 na Witebszczyźnie, zm. 13 lipca 1956 w Warszawie) – polski lekarz ftyzjatra, major Wojska Polskiego, malarz, publicysta, społecznik, przyjaciel Witkacego.

Studiował medycynę na Akademii Medyko-Chirurgicznej w Sankt Petersburgu, dyplom lekarza otrzymał z wyróżnieniem w 1913 roku. Od ukończenia studiów do zakończenia I wojny światowej służył jako lekarz wojskowy, najpierw w armii rosyjskiej, a potem w Wojsku Polskim. W 1922 roku został oficerem łącznikowym w sanatorium PCK w Zakopanem. Od 1928 kierował Sanatorium Przeciwgruźliczym Pocztowców w Zakopanem[1]. Od 1933 był dyrektorem sanatorium w Chodzieży[2].

W 1924 roku poznał w Zakopanem Witkacego, z którym się zaprzyjaźnił. Artysta wielokrotnie portretował Teodora i jego syna Michała. Birula-Białynicki miał dużą kolekcję obrazów Witkacego. W 1965 trafiła ona do Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku za sprawą ówczesnego dyrektora muzeum – Janusza Przewoźnego.

Interesował się filozofią i pozostawił w rękopisie większe prace – Pogadanki o człowieku i studium Człowiek istota poznająca.

16 listopada 1956 został członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Ftyzjatrycznego. Zarząd Główny Związku Nauczycielstwa Polskiego przyznał mu złotą odznakę związkową.

Został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie[3].

Prace[edytuj | edytuj kod]

  • Do zagadnienia o odporności wobec gruźlicy w rodzinach kilkodzietnych. Medycyna Praktyczna 8 (1928)
  • O tak zwanych "sezonach" w Zakopanem. Poczta 6 (1930)
  • Pogadanki o gruźlicy. Poczta (1930)
  • Plan ujednostajnienia pracy w instytucjach przeciwgruźliczych. Nowiny Lekarskie 15 (1932)
  • Znakowanie stanów gruźliczych. Polska Gazeta Lekarska 33 i 34 (1932)
  • Instrukcja do planu ujednostajnienia pracy w instytucjach przeciwgruźliczych. Medycyna Praktyczna 5 (1933)
  • Klasyfikacja gruźlicy A.J.Sztarnberga. Medycyna 17 (1935)
  • O ujednostajnieniu prac w instytucjach przeciwgrużliczych – odpowiedzi i wyjaśnienia. Medycyna Praktyczna 5 (1936)
  • Skłonność do gruźlicy płuc w rodzinach o różnej ilości potomstwa oraz rodzeństwa według kolejności rodzenia się. Ruch Przeciwgruźliczy 1-2 (1937)
  • Częściowe opracowanie materiałów Sanatorium Kolejowego w Chodzieży za rok 1934. Ruch Przeciwgruźliczy 10 (1937)
  • O ustawie przeciwgruźliczej. Ruch Przeciwgruźliczy 1, ss. 32-33 (1938)
  • Podział odm opłucnowo-napłucnowych. Medycyna Praktyczna 4 (1938)
  • O konieczności współpracy pomiędzy sanatoriami a instytucjami wysyłającymi chorych. Lekarz Kolejowy (1939)
  • Pogadanki o gruźlicy. Głos Nauczycielski (1948)
  • Fragmenty wspomnień o St. I. Witkiewiczu. W: Stanisław Ignacy Witkiewicz. Człowiek i twórca. Warszawa, 1957

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Fischer L. Teodor Birula-Białynicki (1886-1956). Gruźlica 25, 2, s. 93-96 (1957)
  • Zofia Nałkowska, Dzienniki: 1930-1939. Tom 4, Hanna Kirchner (oprac.), Warszawa: Czytelnik, 1988, s. 162, ISBN 83-07-01579-0, OCLC 749571218.
  • Krzyżanowska-Hajdukiewicz A: Witkacy i Teodor Birula-Białynicki w Wielkopolsce. Kronika Wielkopolski 1, ss. 46-57, 1997
  • Krzyżanowska-Hajdukiewicz Anna: Stanisław Ignacy Witkiewicz-Witkacy rzecz o przyjaźni. Rocznik Nadnotecki 27 s. 101-111, 1996

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]