Teodor Rajewski (podpułkownik)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Teodor Rajewski
Фёдор Иванович Раевский
podpułkownik podpułkownik
Data i miejsce urodzenia 27 grudnia 1916
Gubernia tulska
Data i miejsce śmierci 18 maja 1946
Sanok
Przebieg służby
Lata służby 1935–1946
Siły zbrojne Red star.svg Armia Czerwona
Orzeł LWP.jpg Ludowe Wojsko Polskie
Jednostki 8 Drezdeńska Dywizja Piechoty
Stanowiska szef sztabu dywizji piechoty
Główne wojny i bitwy II wojna światowa
Odznaczenia
Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonej Gwiazdy Order Wojny Ojczyźnianej I klasy (ZSRR) Order Wojny Ojczyźnianej II klasy (ZSRR) Medal za Obronę Stalingradu (ZSRR)

Teodor Rajewski, ros. Фёдор Иванович Раевский – Fiodor Iwanowicz Rajewski (ur. 27 grudnia 1916, zm. 18 maja 1946 w Sanoku) – radziecki żołnierz, oficer Armii Czerwonej, podpułkownik Ludowego Wojska Polskiego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Nagrobek Teodora Rajewskiego w Sanoku

Syn Iwana[a]. Urodził się na terenie ZSRR[1]. Od 1935 roku służył w Armii Czerwonej. Po ataku Niemiec na ZSRR od lipca 1941 roku brał udział w działaniach na froncie wschodnim II wojny światowej: do października 1942 roku na Froncie Kalinińskim, od października 1942 do lutego 1943 roku na Froncie Stalingradzkim, od lutego 1943 do lutego 1944 roku na 4 Froncie Ukraińskim. W 1944 roku został skierowany do Ludowego Wojska Polskiego[2] i od 27/28 sierpnia był szefem sztabu w 8 Drezdeńskiej Dywizji Piechoty[3]. Funkcję pełnił także po zakończeniu wojny.

18 maja 1946 roku zginął w wyniku ostrzału samochodu, którym podróżował od strony Zagórza do Sanoka[4]. Zdarzenie miało miejsce na terenie sanockiej dzielnicy Posada, na ulicy Kazimierza Lipińskiego, nieopodal Fabryki Wagonów, gdzie krótko wcześniej rozgorzała potyczka pomiędzy członkami Samodzielnego Batalionu Operacyjny NSZ „Zuch” kapitana Antoniego Żubryda, a funkcjonariuszami Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego (PUBP) w Sanoku, którzy nadjechali ze swojej siedziby w centrum miasta. W ostrzale zginął także inny radziecki żołnierz, a dwóch zostało rannych, w tym sowiecki major Piwowarow[5]. Według historyka Andrzeja Romaniaka najprawdopodobniej całe zdarzenie potyczki i ostrzału, a zatem również zabicie Rajewskiego, było dziełem przypadku i nie zostało zaplanowane (miało miejsce podczas tzw. rajdu żubrydowców; w tym czasie partyzanci przybywali do miasta podejmując nieudane próby wykopania z cmentarza zwłok zastrzelonego przez nich 30 kwietnia 1946 mjr. Abrahama Premingera[6][7]). Śmiertelne strzały w stronę Rajewskiego miał wykonać ppor. Kazimierz Lipski, który miał o tym mówić w swoich relacjach, a ponadto potwierdzali to w zeznaniach aresztowani żołnierze partyzantki. W ocenie historyka Tadeusza Płużańskiego, Teodor Rajewski był „jednym z najwyższych stopniem oficerów zabitych przez antykomunistyczne podziemie”[8].

Pogrzeb Teodora Rajewskiego odbył się 20 maja 1946 i według publikacji Artura Baty i Benedykta Gajewskiego miał uroczysty charakter oraz zamienił się w wielką manifestację ludności będącą wyrazem protestu wobec pozbawienia życia podpułkownika[9]. Pierwotnie Teodor Rajewski został pochowany na obszarze parku miejskiego w Sanoku obok Pomnika Wdzięczności Żołnierzom Armii Czerwonej[10], a po zbiorowej ekshumacji jego szczątki zostały przeniesione na cmentarz komunalny w Sanoku, gdzie złożono je w kwaterze żołnierzy i oficerów Wojska Polskiego poległych w walkach o wyzwolenie w latach 1918–1948[11].

Postać Teodora Rajewskiego została przedstawiona przez Jana Gerharda w powieści Łuny w Bieszczadach (oficer został określony jako Rojewski, autor podał, że miał żonę i dwoje dzieci)[12].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa podała spolszczoną formę imienia ojca: Jan.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Marian Jarosz: Księga poległych. Pomordowanych i zmarłych na polu chwały mieszkańców ziemi sanockiej 1939-1944-1948. Sanok: Edytor, 1998, s. 107. ISBN 83-903522-0-6.
  2. Edward Pawłowski. Jednostki wojska Polski Lubelskiej formowane na Ziemi Siedleckiej w 1944 roku. „Szkice Podlaskie”, s. 55, Nr 4 z 1994. 
  3. Ósma Dywizja Piechoty im. Bartosza Głowackiego. dws-xip.pl. [dostęp 22 października 2014].
  4. Romaniak. Oddział NSZ ↓, s. 348.
  5. Romaniak. Oddział NSZ ↓, s. 349.
  6. Dariusz Byszuk: Komenda Powiatowa Policji Obywatelskiej w Sanoku w latach 1944–1954. W: Powiat sanocki w latach 1944–1956. SanokRzeszów: Muzeum Historyczne w Sanoku / Instytut Pamięci Narodowej / Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w Rzeszowie, 2007, s. 132. ISBN 978-83-60380-13-0.
  7. Romaniak. Oddział NSZ ↓, s. 347.
  8. Tadeusz Płużański: Na usługach komuny. bibula.com, 29 lutego 2012. [dostęp 22 października 2014].
  9. Artur Bata, Benedykt Gajewski. Na tropach Żubryda (VIII). „Podkarpacie”, s. 9, Nr 9 z 26 lutego 1987. 
  10. Edward Zając. Pomnik Wdzięczności dla Żołnierzy Armii Radzieckiej. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 6, Nr 17 (62) z 1-30 września 1976. 
  11. Kwatera żołnierzy Wojska Polskiego. radaopwim.gov.pl. [dostęp 15 lutego 2015].
  12. Jan Gerhard. Łuny w Bieszczadach. „Nowiny”, s. 5, Nr 101 z 29 kwietnia 1960. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]