Teodor Walenta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Teodor Walenty
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 20 kwietnia 1882
Pawłów
Data i miejsce śmierci 16 kwietnia 1945
Gorzyce
Kapłan
Okres sprawowania 29 czerwca 190916 kwietnia 1945
Wyznanie katolicyzm (salezjanin)
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 29 czerwca 1909

Teodor Henryk Walenta ur. 20 kwietnia 1882 w Pawłowie zm. 16 kwietnia 1945 w Gorzycach, kapłan rzymskokatolicki, salezjanin, polski działacz plebiscytowy na Górnym Śląsku, męczennik, ofiara sowieckiego terroru.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Od dzieciństwa wykazywał znaczne uzdolnienia literackie i muzyczne. We wczesnej młodości wyjechał do Włoch gdzie wstąpił do Towarzystwa Salezjańskiego. Przebywał w piemonckich zakładach salezjańskich w Lombriasco nad Padem, gdzie uczęszczał do gimnazjum i Foglizzo, gdzie studiował w seminarium duchownym. Następnie kontynuował naukę w uniwersytetach Mediolanu, Padwy i Genui. Święcenia kapłańskie przyjął w Turynie, z rąk Agostino kardynała Richelmy'ego dnia 29 czerwca 1909. Przez kolejne dziesięć lat przebywał nadal we Włoszech, gdzie pracował w zakładach salezjańskich, zajmując się ewangelizacja biednej, opuszczonej i zagrożonej młodzieży.

Działacz plebiscytowy[edytuj | edytuj kod]

W 1919 przybył do Polski i podjął obowiązki nauczyciela języków obcych w salezjańskiej szkole w Oświęcimiu. Rok później włączył się w nurt polskiej działalności plebiscytowej na Górnym Śląsku, pełniąc obowiązki tłumacza języków francuskiego i włoskiego przy Międzysojuszniczej Komisji Rządzącej i Plebiscytowej na Górnym Śląsku. W kwietniu 1921 obok ks. Teodora Kubiny, posłów na Sejm Ustawodawczy Hermana Liebermana i Józefa Buzka oraz lidera górnośląskiej PPS Józefa Biniszkiewicza wszedł w skład delegacji górnośląskiej udającej się do Włoch z misja przekonania rządu i społeczeństwa włoskiego do korzystnego dla Polski podziału Górnego Śląska po przegranym przez stronę polską plebiscycie. Po powrocie do kraju przeprowadził w kolejnym roku reorganizacje i polonizację gimnazjum w Mysłowicach. Za swą działalność społeczno-polityczną otrzymał Złoty Krzyż Zasługi i Krzyż na Śląskiej Wstędze Waleczności i Zasługi.

Kapłan diecezji katowickiej[edytuj | edytuj kod]

Pod koniec 1923 roku za zgodą Stolicy Apostolskiej opuścił Towarzystwo Salezjańskie. Po okresie próbnym biskup Arkadiusz Lisiecki przyjął go do grona kleru diecezji katowickiej. Ksiądz Walenta był wikariuszem w Chropaczowie, a następnie proboszczem w Wilczy Górnej. w 1934 roku został proboszczem w Gorzycach. Na krótko przed wybuchem wojny uległ częściowemu paraliżowi. Choroba oraz poręczenie zamieszkałej w pobliżu plebanii niemieckiej rodziny Schewiorów uchroniły go przed aresztowaniem i wysłaniem do obozu koncentracyjnego po wkroczeniu Niemców. Został jednak osadzony w areszcie domowym. Nie mógł opuszczać obejścia plebanii, nawet w celu udania się do kościoła.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Na wiosnę 1945 z chwilą zbliżania się wojsk sowieckich udzielił schronienia w piwnicy plebanii grupie parafian. 16 kwietnia do tejże piwnicy wtargnęło kilku pijanych Sowietów. Zażądali oni od proboszcza wina i zaczęli napastować obecne tam kobiety. Gdy ksiądz stanął w ich obronie, został śmiertelnie raniony przez jednego z żołnierzy. Upojeni zbrodnią żołdacy wrzucili ciało ofiary do rowu przeciwlotniczego. Kapłan-męczennik mógł zostać pochowany na cmentarzu dopiero 3 maja.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • ks. dr Henryk Olszar; Trzej męczennicy z Gorzyc. Zamordowani przez żołnierzy Armii Czerwonej w 1945 roku; U Nas nr 7(210); Gorzyce 2010