Teofil Wolicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Teofil Wolicki
Prymas Polski
Ilustracja
Herb Teofil Wolicki
Data i miejsce urodzenia 20 października 1768
Godziętowy
Data i miejsce śmierci 21 grudnia 1829
Poznań
Arcybiskup metropolita gnieźnieński i poznański
Okres sprawowania 1828–1829
Wyznanie katolicyzm
Kościół rzymskokatolicki
Prezbiterat 1792
Sakra biskupia 15 maja 1829
Odznaczenia
Order Świętego Stanisława (Królestwo Kongresowe) IV Klasa Orderu Orła Czerwonego (Prusy)
Sukcesja apostolska
Data konsekracji 15 maja 1829
Konsekrator Marcin Siemieński
Epitafium Teofila Wolickiego w katedrze poznańskiej

Teofil Wolicki (ur. 20 października 1768 w Godziętowach[1][2] k. Doruchowa, zm. 21 grudnia 1829 w Poznaniu) – polski duchowny rzymskokatolicki, arcybiskup metropolita gnieźnieński i poznański oraz prymas Polski w latach 1828–1829.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jego rodzicami byli ziemianin Ignacy Wolicki i Józefa (Barbara) z domu Wesiołowska. Ukończył seminarium księży misjonarzy w Warszawie, przyjmując święcenia kapłańskie. Następnie studiował prawo i teologię na Akademii Wileńskiej i w Rzymie.

Po powrocie do kraju pracował w kancelarii koronnej i bibliotece Stanisława Augusta Poniatowskiego pod kierownictwem bp. Jana Chrzciciela Albertrandiego. W 1792 został proboszczem w Barcicach. W 1794 Ignacy Raczyński, który właśnie został biskupem poznańskim, mianował go swoim audytorem nadwornym, nadając mu prepozyturę kolegiaty w Środzie Wielkopolskiej. Raczyński wyjednał mu także prowizję papieską z datą 2 sierpnia 1794 na kanonię poznańską przypisaną do Rogoźna, na której został instalowany 1 grudnia 1794. 25 października 1795 objął w zarząd parafię rzymskokatolicką św. Marcina w Dusznikach (Wielkopolska) – jako trzecie beneficjum (wcześniej otrzymał prebendy w Środzie i Rogoźnie). Funkcję proboszcza w Dusznikach pełnił do 1829. 29 lipca 1805 Wolicki obronił doktorat obojga praw na Akademii Krakowskiej. 16 czerwca tego samego roku został archidiakonem poznańskim, a w 1807 prepozytem kapituły gnieźnieńskiej. Pozostając głównym doradcą biskupów Ignacego Raczyńskiego i Tymoteusza Gorzeńskiego, napisał kilka dzieł teologicznych i pasterskich.

W 1812 przystąpił do Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego[3]. Gdy powstało Wielkie Księstwo Poznańskie, począwszy od 1816 był radcą w Rejencji Poznańskiej[potrzebny przypis]. Deputowany na Sejm Księstwa Warszawskiego z okręgu powiatu poznańskiego i śremskiego departamentu poznańskiego w latach 1809, 1811, 1812[4], członek korespondent Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk w Warszawie w 1829[5].

Gdy zmarł abp Gorzeński, kapituły wybrały go w 1825 na wikariusza kapitulnego, co wiązało się z funkcją zarządcy archidiecezji aż do swego wyniesienia na arcybiskupa. Jako zarządca troszczył się o szkoły parafialne, był również inicjatorem budowy nowego mauzoleum pierwszych władców Polski w katedrze poznańskiej. W 1828 został wybrany arcybiskupem. Wybór ten jeszcze w tym samym roku zatwierdził papież. Po chorobie zmarł w 1829. Pochowano go w krypcie pod kaplicą Szołdrskich w katedrze poznańskiej, zaś upamiętnił go pomnikiem w katedrze jego świecki współpracownik hr. Edward Raczyński.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kazimierz Śmigiel: Słownik biograficzny arcybiskupów gnieźnieńskich i prymasów Polski. Poznań: WBP, 2002, s. 298.
  2. Archbishop Teofil von Wolicki (ang.). catholic-hierarchy.org. [dostęp 2017-10-20].
  3. Dziennik Konfederacyi Jeneralnej Królestwa Polskiego, 1812, nr 1, s. 4.
  4. A. Biernat, I. Ihnatowicz, Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003, s. 462–470.
  5. Lista imienna członków Towarzystwa Królewskiego Przyjaciół Nauk w Warszawie w styczniu 1829 roku, [Warszawa], [1829], s. 13.
  6. Stanisław Łoza. Kawalerowie orderu św. Stanisława (1.XII.1815 – 29.IX.1830), cz. 11 (Turski-Żymirski). „MH”. R. XI. Nr 11/1932. s. 203–205. 
  7. Handbuch über den Königlich Preußischen Hof und Staat für das Jahr 1821. Berlin: 1821, s. 48

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]