Tiburcio Carías Andino

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tiburcio Carías Andino
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 5 marca 1876
Tegucigalpa
Data i miejsce śmierci 23 grudnia 1969
Tegucigalpa
Honduras Prezydent Hondurasu (Pierwszy Szef Rewolucji Wolnościowej)
Okres od 27 kwietnia 1924
do 30 kwietnia 1924
Przynależność polityczna Partia Narodowa (NPH)
Poprzednik Francisco Bueso (tymczasowo)
Następca Vicente Tosta (prowizorycznie)
Honduras Prezydent Hondurasu
Okres od 1 lutego 1933
do 1 stycznia 1949
Przynależność polityczna Partia Narodowa (NPH)
Poprzednik Vicente Mejía Colindres
Następca Juan Manuel Gálvez

Tiburcio Carías Andino (ur. 5 marca 1876 w Tegucigalpa, Honduras, zm. 23 grudnia 1969) – honduraski generał i polityk, założyciel (1916) i wieloletni przewodniczący Partii Narodowej (NPH), przywódca konserwatystów w wojnie domowej w 1924, minister spraw wewnętrznych w latach 1924-1928, prezydent Hondurasu w okresie 1933-1949, dyktator.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W październiku 1932 liberałowie, których pozycja polityczna coraz bardziej słabła, podjęli próbę przeforsowania wyboru kolejnego prezydenta ze swoich szeregów. Będąc przedstawicielem konserwatystów, Tiburcio Carias Andino przyjął wobec tych wydarzeń zdecydowaną postawę i zagroził wywołaniem rebelii zbrojnej w przypadku nieuczciwości i fałszerstw wyborczych. Urzędujący prezydent Vicente Mejía Colindres zrezygnował z prób przedłużenia własnej kadencji, co razem z interwencją Cariasa doprowadziło do przeprowadzenia wyborów w stosunkowo spokojny i uczciwy sposób. Carias odniósł w nich zdecydowane zwycięstwo, lecz liberałowie nie chcieli pogodzić się z porażką i w listopadzie 1932 rozpoczęli rewoltę. Oprócz niej Carias musiał jako prezydent Hondurasu (od 1 lutego 1933) musiał zmierzyć się z groźbą bankructwa państwa i pogłębiającym się kryzysem społeczno-gospodarczym. Jako jedyną metodę zapanowania nad anarchią w Hondurasie uznał zaprowadzenie dyktatury i bezwzględną walkę z przeciwnikami rządu. Wprowadził stan wyjątkowy, zmusił głównych oponentów do udania się na emigrację, a przede wszystkim w brutalny sposób stłumił powstanie liberałów. Ogłosił się generałem i objął naczelne dowództwo armii. W krótkim czasie rozprawił się z opozycyjnymi oddziałami dzięki broni, która dostarczył mu dyktatorski prezydent Salwadoru Maximiliano Hernández Martínez[1].

Tiburcio Carias Andino wykorzystał siłę zbrojną do zaprowadzenia porządku na prowincji, uporania się z plagą przestępczości, zdławienia buntów chłopów oraz przywrócenia powagi państwowych instytucji. W przeciwieństwie do innych środkowoamerykańskich dyktatorów nie stworzył silnej armii narodowej, gdyż uważał, że budowa armii byłaby zbyt niebezpieczna[2]. Aby realizować brutalną politykę wewnętrzną posługiwał się oddziałami sformowanymi i sfinansowanymi przez konserwatywną oligarchię. Utworzył lotnictwo wojskowe poprzez wynajęcie amerykańskich pilotów. Zawarł umowę z prywatnymi liniami lotniczymi o wykorzystywaniu w razie potrzeby ich samolotów w razie bombardowania pozycji wrogów. Prezydent reprezentował poglądy konserwatywne i był przeciwnikiem wprowadzenia jakichkolwiek zmian społecznych i gospodarczych, bezkrytycznie popierał również ekspansję koncernów Ameryki Północnej. Te wszystkie czynniki doprowadziły do ugruntowania postkolonialnego modelu społeczno-ekonomicznego, który funkcjonował od prawie wieku. Zachowawcza i anachroniczna polityka dyktatora spowodowała głęboką pauperyzację społeczeństwa. Pod koniec lat 40. (schyłkowych latach dyktatury) Honduras stał się najbiedniejszym państwem Ameryki Środkowej, zacofanym i wyizolowanym, z prymitywnym rolnictwem, niskim poziomem oświaty i najwyższym w regionie analfabetyzmem. Brakowało infrastruktury publicznej, a wydajność produkcji była niewielka[3].

W połowie lat 30. dyktatura ustabilizowała się do tego stopnia, że prezydent Carias Andino podjął starania o przedłużenie kadencji. Opozycja praktycznie nie istniała, a aktywna na początku dekady partia komunistyczna została zdelegalizowana i rozbita. Przywódcy liberałów zostali zmuszeni do opuszczenia kraju, ci natomiast, którzy zostali w Hondurasie, byli poddawani stałej inwigilacji. Ponieważ konstytucja zabraniała bezpośredniej reelekcji urzędującego szefa państwa, Carias Andino w styczniu 1936 rozpisał wybory do Zgromadzenia Konstytucyjnego. W atmosferze terroru i powszechnego zastraszenia kandydaci Partii Narodowej Hondurasu zyskali 132 948 głosów, podczas gdy liberałowie mieli tylko 46. W marcu 1936 uchwalono nową konstytucję, która znosiła zakaz kandydowania urzędującego szefa państwa w kolejnych wyborach i przedłużała kadencję prezydenta do 6 lat. Kara śmierci została przywrócona, uprawnienia parlamentu - ograniczone, a obywatelstwo i prawa wyborcze kobiet zostały zniesione. Na podstawie nowej ustawy zasadniczej Konstytuanta wybrała na głowę państwa Tiburcio Cariasa Andino. Jego kadencja miała zgodnie z konstytucją upłynąć 1 stycznia 1943, jednak zdominowany przez Partię Narodową Hondurasu Kongres zmienił w 1939 Konstytucję, dzięki czemu dyktator mógł pełnić funkcję do 1 stycznia 1949[4].

Jego dyktatorskie rządy były okresem zatargów terytorialnych z Nikaraguą, prześladowań opozycji. Ciężka sytuacja gospodarki oraz korupcja wywołała protesty społeczne, które z kolei zmusiły Cariasa do ustąpienia.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Artur Gruszczak, Ameryka Środkowa z serii Historia państw świata w XX wieku, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-7436-132-3​, s. 168.
  2. Artur Gruszczak, Ameryka Środkowa z serii Historia państw świata w XX wieku, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-7436-132-3​, s. 169.
  3. Artur Gruszczak, Ameryka Środkowa z serii Historia państw świata w XX wieku, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-7436-132-3​, s. 170.
  4. Artur Gruszczak, Ameryka Środkowa z serii Historia państw świata w XX wieku, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-7436-132-3​, s. 171.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Artur Gruszczak, Ameryka Środkowa z serii Historia państw świata w XX wieku, Wydawnictwo Trio, Warszawa 2007, ​ISBN 978-83-7436-132-3
  • Nowa ecyklopedia powszechna PWN, t. 1., Warszawa, 1995