Toruń Wschodni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Toruń Wschodni
Obiekt zabytkowy nr rej. 1530 (gminna ewidencja zabytków)
Ilustracja
Budynek widziany od strony Placu Fryderyka Skarbka, maj 2020 rok
Państwo  Polska
Województwo  kujawsko-pomorskie
Miejscowość Toruń
Lokalizacja Mokre
Data otwarcia 20 listopada 1871
15 sierpnia 1909
Poprzednie nazwy 1871–1873: Thorn-Mocker
1873–1909: ?
1909–1920: Thorn-Mocker
1920–1939: Toruń Mokre
1939–1945: Thorn Mocker
1945–1959: Toruń Mokre
Dane techniczne
Liczba peronów 3
Liczba krawędzi
peronowych
5
Kasy T
Linie kolejowe
Położenie na mapie Torunia
Mapa konturowa Torunia, blisko centrum na prawo u góry znajduje się punkt z opisem „Toruń Wschodni”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Toruń Wschodni”
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa konturowa województwa kujawsko-pomorskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Toruń Wschodni”
Ziemia53°01′38″N 18°38′05″E/53,027222 18,634722
Portal Transport szynowy

Toruń Wschodni – drugi co do wielkości i znaczenia dworzec kolejowy na terenie Torunia. Według klasyfikacji PKP ma kategorię dworca aglomeracyjnego[1].

W roku 2018 stacja obsługiwała ok. 2400 pasażerów na dobę[2].

W latach 1871–1873 (lub 1871–1882) i 1909–1959 nosił nazwę Toruń Mokre (Bahnhof Thorn-Mocker), a w latach 1873–1909 (lub 1882–1909) Guterbahnhof Thorn-Mocker (Dworzec Towarowy Toruń Mokre).

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Stacja kolejowa Toruń Wschodni położona jest w prawobrzeżnej części miasta, w dzielnicy Mokre. Główne wejście na teren stacji znajduje się na Placu Fryderyka Skarbka[3]. Do drugiej połowy XX wieku po obu końcach dworca znajdowały się drogowe przejazdy pod torami – tunel w ciągu ul. Kościuszki pod koniec lat 70. został zastąpiony istniejącym obecnie wiaduktem, natomiast tunel w ciągu ul. Wschodniej został zlikwidowany w latach 60.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Okolice dworca na planie miasta z 1909 roku. Kolor czerwony to główne budynki dworca, kolor pomarańczowy to kolejowe budynki mieszkalne. W żółtych kółkach widać tunele pod torami, a kolorem zielonym zaznaczony jest przybliżony obecny przebieg trasy Kościuszki-Żółkiewskiego
Toruń Wschodni widziany z wiaduktu Kościuszki
Widok ogólny stacji
Pesa Elf 22WEc – składy kursujące na trasie Toruń Wschodni - Bydgoszcz Główna
Budynek administracyjny lokomotywowni, obecnie siedziba PKP Polskie Linie Kolejowe

Linię z Torunia do Jabłonowa Pomorskiego, która była częścią planowanej linii kolejowej Poznań-Istenburg, otwarto 20 listopada 1871[4]. Bahnhof Thorn-Mocker, jak ówcześnie nazywał się dworzec, był początkowym/końcowym przystankiem linii od strony Torunia. Na dworcu wzniesiono budynek dla podróżnych z restauracją[5]. Stacją końcową przestał być 15 sierpnia 1873, kiedy dzięki otwarciu mostu kolejowego (i oczywiście linii od mostu do dworca) uzyskał połączenie ze stacją Toruń Główny[6]. Jednocześnie jednak podjęto decyzję o zamknięciu Torunia Mokre (ob. Toruń Wschodni), a cała ekspedycja na tej linii odbywała się odtąd przez dworzec Toruń Główny. Wkrótce dworzec otwarto ponownie, ale wyłącznie jako dworzec towarowy, a kwestia jego nazwy nie została ostatecznie wyjaśniona[7].

1 lipca 1882 oddano do użytku pierwszy odcinek planowanej Kolei Miast Nadwiślańskich - z Torunia do Chełmży[8]. Linia ta odchodziła od linii Poznań-Istenburg na wysokości dzisiejszego Polmosu Toruń, wiodła wzdłuż ulic Dworcowej i Kraińskiej, a następnie wzdłuż ul. Grudziądzkiej do Łysomic i dalej na północ[9] - omijała więc towarową stację Toruń Mokre (ob. Toruń Wschodni). Na nowej linii zbudowano Dworzec Mokre (Bahnhof Mocker), który po przyłączeniu wsi Mokre do Torunia - 1 kwietnia 1906 - przemianowano na Dworzec Toruń Mokre (Bahnhof Thorn-Mocker)[7].

Ponieważ linia Poznań-Istenburg była ważniejszą niż linia Toruń-Malbork, a w roku 1906 nie posiadała żadnego dworca w nowo przyłączonym do Torunia obszarze (czyli dawna wieś Mokre i okolice), postanowiono rozbudować Toruń Mokre do dużego dworca pasażersko-towarowego. Jednocześnie postanowiono przebudować układ torów tak, aby ten nowy dworzec mógł obsłużyć ruch także na linii Toruń-Malbork. Także stację końcową linii do Malborka przeniesiono na nowy dworzec. Powstał on w roku 1909 (otwarcie nastąpiło 15 sierpnia)[8], a przy rozbudowie peronów i torowiska zmieniono przebieg Strugi Toruńskiej tworząc w miejsce dotychczasowego, nieregularnego odcinka proste koryto kilka metrów bardziej na północ (stary przebieg Strugi na terenie dworca widoczny jest do dziś w podziale katastralnym). Dworzec powrócił do swojej pierwotnej nazwy Dworzec Toruń Mokre (Bahnhof Thorn-Mocker), a stary dworzec Toruń Mokre zamknięto 14 sierpnia 1909, po czym przemianowano na Toruń Stare Mokre (Thorn Altmocker) i odtąd pełnił rolę wyłącznie stacji towarowej[10].

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Zabudowa dworca składa się z dwóch głównych budynków - większego (mieszczącego m.in. poczekalnię i kasy) oraz mniejszego (Biuro Wag). Oba powstały w stylu neogotyckim i w pierwotnej formie architektonicznej przetrwały do czasów współczesnych[11]. Na obramowaniu schodów głównego budynku znajdują się relikty latarni gazowych. W pobliżu obu głównych budynków dworca stoi kilka kolejowych budynków mieszkalnych przeznaczonych pierwotnie dla obsługi dworca i ich rodzin.

Dworzec do roku 2022 ma zostać wyremontowany w ramach projektu "Modernizacja linii kolejowej nr 353 na odcinku Toruń Główny - Toruń Wschodni wraz z infrastrukturą dworcową oraz budową nowych przystanków kolejowych w Toruniu - BiTCity II". Projekt ten zakłada m.in. remont dworców Toruń Miasto i Toruń Wschodni, a także mostu kolejowego im. Ernesta Malinowskiego[12].

Obiekt wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków (nr 2185)[13].

Infrastruktura[edytuj | edytuj kod]

Przejście podziemne[edytuj | edytuj kod]

Na stacji znajduje się jedno przejście podziemne, które łączy z sobą trzy perony, natomiast nie jest połączone z budynkiem stacyjnym. Przejście to nie jest przystosowane do obsługi osób niepełnosprawnych.

Perony[edytuj | edytuj kod]

Na stacji znajdują się trzy perony, w tym dwa wyspowe. Przeznaczone są one zarówno do obsługi ruchu regionalnego, jak i dalekobieżnego.

System informacji pasażerskiej[edytuj | edytuj kod]

Stacja wyposażona jest w urządzenie nagłaśniające.

Semafory[edytuj | edytuj kod]

Na terenie całej stacji używane są semafory kształtowe.

Linie kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Przez stację przechodzą następujące linie kolejowe:

Połączenia kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Z dworca istnieją bezpośrednie połączenia do wielu miast Polski, m.in. do Olsztyna, Iławy, Grudziądza, Chełmży, Sierpca, Kutna, Włocławka, Bydgoszczy, Poznania czy Inowrocławia.

Na stacji Toruń Wschodni zaczynają i kończą bieg składy jadące z i do:

Oprócz pociągów dalekobieżnych i wojewódzkich do stacji Toruń Wschodni dojeżdżają również pociągi BiT City. Składy kursują na trasie Toruń Wschodni - Bydgoszcz Główna. Od 14 grudnia 2014 roku linia ta została wzbogacona o cztery nowe składy typu Pesa Elf 22WEc.

Lokomotywownia Toruń Wschodni[edytuj | edytuj kod]

Lokomotywownia widziana od strony zachodniej, 2020 rok

Kompleks obiektów lokomotywowni powstał w czasie II wojny światowej, prawdopodobnie w latach 1940-1943. Do jego budowy, podobnie jak do budowy lokomotywowni na Kluczykach, wykorzystano pracę brytyjskich, francuskich, belgijskich, włoskich i amerykańskich jeńców wojennych, będących więźniami Stalagów XXa i XXc. Po 1945 roku lokomotywownię kilka razy remontowano. Obecnie należy ona do PKP Polskich Linii Kolejowych[15].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Jeden z peronów na dworcu Toruń Wschodni jest przystosowany do załadunku armat[16].
  • Stacja jest jednym z niewielu obiektów w Toruniu, które były celem niemieckich nalotów we wrześniu 1939.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz stacji pasażerskich wraz z ich kategoryzacją oraz określeniem dostępności do obiektu, l.p. 477
  2. Urząd Transportu Kolejowego: Wymiana pasażerska na stacjach w Polsce w 2018 r.. 2020-01-27. [dostęp 2020-01-30].
  3. Dworce kolejowe i autobusowe | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2016-07-15].
  4. Wiadomości miejscowe i prowincyonalne. Toruń., „Gazeta Toruńska” (272), 24 listopada 1871, s. 2.
  5. Locales. Eröffnung der Bahnstrecke Thorn-Jablonowo, „Thorner Zeitung” (276), 22 listopada 1871, s. 2.
  6. Kucharzewska 2004 ↓, s. 392.
  7. a b oToruniu.net 2014 ↓.
  8. a b Kucharzewska 2004 ↓, s. 394.
  9. Przybyszewski ↓.
  10. Kadlec 2019 ↓.
  11. Kucharzewska 2004 ↓, s. 67.
  12. Dwa dworce i most kolejowy w Toruniu doczekają się remontu (pol.). pomorska.pl. [dostęp 2015-04-15].
  13. GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW GMINA MIASTA TORUŃ stan na I kwartał 2015 r. - PDF, docplayer.pl [dostęp 2018-05-05].
  14. Po 2,5 roku pociągi wracają do Ciechocinka (pol.). torun.gazeta.pl. [dostęp 2014-06-20].
  15. Blog PO TORUNIU: Lokomotywownia Toruń Kluczyki, potoruniu.blogspot.com [dostęp 2019-10-13].
  16. Wojciech Giedrys, Czego domagają się mieszkańcy Rubinkowa?, Tylko Toruń, 15 marca 2019 [dostęp 2019-03-15] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Joanna Kucharzewska, Architektura i urbanistyka Torunia w latach 1871-1920, Warszawa: Neriton, 2004, ISBN 838897369X.
  • Michał P. Kadlec, Dawny Dworzec Mokre, Blog PO TORUNIU, 5 sierpnia 2019 [dostęp 2020-05-27].
  • Toruniu.net, Dawny dworzec kolejowy, oToruniu.net - Toruń jego zagadki, ciekawostki i historie…, 15 marca 2014 [dostęp 2020-05-27].
  • Jonasz Przybyszewski, Rozwój kolei w Toruniu, Rozwój kolei w Toruniu, 5 sierpnia 2019 [dostęp 2020-05-27].
  • Tomasz Stochmal, Zapomniane linie kolejowe województwa kujawsko-pomorskiego, Toruń: Stotom, 2017, ISBN 978-83-943175-5-3.


Toruń Wschodni
Linia 27 Nasielsk – Toruń Wschodni (165,022 km)
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Grębocin
odległość: 4,080 km
BSicon KBHFeq.svg
Linia 207 Toruń Wschodni – Malbork (0,000 km)
BSicon KBHFaq.svg
BSicon STRq.svgBSicon STRq.svgBSicon KDSTeq.svgtowarowa Katarzynka (ładownia) pasażerska Łysomice
odległość: 2,55 km
Linia 246 Toruń Wschodni – Olek (0,000 km)
BSicon KBHFaq.svg
odległość: 6,061 km
Linia 353 Poznań WschódŻeleznodorożnyj (139,092 km)
BSicon KBHFaq.svgBSicon STRq.svgBSicon STRq.svg
Toruń Miasto
odległość: 1,674 km
BSicon BHFq.svg