Tragedia karnawałowa (1823)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tragedia karnawałowa 1823 roku
Ilustracja
Korytarz i schody, miejsce tragedii
Państwo  Malta
Miejsce Valletta
Rodzaj zdarzenia panika i tratowanie
Data 11 lutego 1823
Godzina 18:30
Ofiary śmiertelne 110 osób
Położenie na mapie Malty
Mapa lokalizacyjna Malty
miejsce zdarzenia
miejsce zdarzenia
Położenie na mapie Morza Śródziemnego
Mapa lokalizacyjna Morza Śródziemnego
miejsce zdarzenia
miejsce zdarzenia
Ziemia35°53′46,7″N 14°30′47,8″E/35,896306 14,513278

Tragedia karnawałowa 1823 roku, znana też jako Panika w Valletcie w 1823 roku – panika i stratowanie ludzi, które miało miejsce 11 lutego 1823 roku w klasztorze Franciszkanów w Valletcie, na Malcie. Około 110 chłopców, którzy przyszli do klasztoru, aby otrzymać chleb w ostatni dzień obchodów karnawałowych(ang.) zginęło po upadku ze schodów, kiedy próbowali opuścić klasztor.

Podłoże tragedii[edytuj | edytuj kod]

W czasie, kiedy wydarzyła się tragedia, Malta doświadczyła klęski głodu[1][2]. Tradycją było gromadzenie chłopców z niższych klas społecznych z Valletty i Three Cities, w wieku 8–15 lat, do udziału w procesji podczas kilku ostatnich dni maltańskiego karnawału. Po zakończeniu procesji uczestniczyli oni we mszy św., i po tym otrzymywali chleb[3][4]. Działalność ta była organizowana przez księży, którzy uczyli katechizmu, miała ona głównie na celu trzymać chłopców z daleka od zamieszek i karnawałowego zamętu[1][5][6].

Tamtego roku zajęcia te były zorganizowane 10 lutego, kiedy dzieci uczestniczyły we mszy św. we Florianie, a następnie przeszły do klasztoru Franciszkanów (dziś znanego jako ta' Ġieżu) w Valletcie, gdzie został im rozdany chleb[3][4]. Wszystko przebiegało zgodnie z planem, i to samo było zaplanowane na następny dzień[1][4].

Katastrofa[edytuj | edytuj kod]

11 lutego 1823 roku wszystko przebiegało tak samo. Chłopcy zebrali się i uczestniczyli we mszy św. we Florianie, lecz trwała ona godzinę dłużej, niż normalnie[3][4]. Dziecięca procesja do klasztoru w Valletcie zbiegła się w czasie z zakończeniem obchodów karnawałowych, spotkali więc oni wiele osób wracających do domu[3][5]. W związku z tym, niektórzy dorośli i dzieci z tłumu wmieszały się do procesji, w nadziei zdobycia darmowego chleba[3][5].

Chłopcy weszli do jednego z klasztornych korytarzy od strony drzwi kościelnej zakrystii, i mieli wychodzić innymi drzwiami na St. Ursula Street. Chleb miał być rozdawany przy tych ostatnich[3][4]. Przeważnie drzwi zakrystii były zamknięte, by zapobiec powrotowi chłopców w celu otrzymania dodatkowej porcji chleba. Tym razem jednak zostawiono je otwarte, ponieważ przybycie chłopców było opóźnione. Z tego powodu większa liczba chłopców i mężczyzn weszła do klasztoru, czego nikt z księży nie zauważył[1][3][5].

Ci, którzy weszli, zaczęli naciskać na czekających w korytarzu w kolejce po chleb. Zostali oni przepchnięci do końca korytarza, w pobliże półotwartych drzwi. W tym momencie zgasła lampa, pogrążając korytarz w ciemności, a tłum wewnątrz zaczął jeszcze mocniej naciskać. Chłopcy z przodu upadli na stopnie schodów, blokując tym samym drzwi[1][3].

Osoby rozdające chleb, jak również ich pomocnicy, ruszyli na pomoc, gdy chłopcy zaczęli krzyczeć. Zdołali otworzyć drzwi, umożliwiając wielu z nich wybiegnięcie na zewnątrz, co prawdopodobnie ich uratowało. Niestety, wielu chłopców już nie żyło z powodu uduszenia lub zadeptania[1][3][6].

Dokładna liczba ofiar nie jest znana. Rejestry Sacra Infermeria pokazują, że 94 ciała chłopców w wieku 15-16 lat zostały przywiezione do szpitala 11 lutego, i zostały pochowane w dniu następnym[7]. Jednakże współczesne katastrofie dokumenty, jak np. The Gentleman's Magazine and Historical Chronicle ujawniają, że "nie mniej niż 110 chłopców straciło w tym wypadku życie"[2][3].

Następstwa[edytuj | edytuj kod]

Po katastrofie podjęte zostało dochodzenie pod przewodnictwem zastępcy gubernatora. Raport ze śledztwa został opublikowany kilka dni później[3][4]. Stanowił on, że panika i zadeptanie były rezultatem następujących po sobie błędów i nikt nie został oskarżony o spowodowanie śmierci chłopców[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Valletta [w:] Susanna Hoe, Malta: Women, History, Books and Places, Oxford: Women's History Press (Grupa Holo Books), 2015, s. 371–372, ISBN 978-0-9572153-5-1, OCLC 931704918 [zarchiwizowane z adresu 2016-10-10] (ang.).
  2. a b Flashback: Valletta stampede in 1823 killed 100 children (ang.). W: Times of Malta [on-line]. 2016-11-18. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-07)].
  3. a b c d e f g h i j k Melancholy Affair. Suffocation of one hundred and ten boys. Extract of a private letter from Malta, of February 21, 1823. [w:] Hezekiah Niles (red.), Niles' Weekly Registrar, t. 24, Baltimore: William Ogden Niles, wrzesień 1823, s. 189–190 (ang.).
  4. a b c d e f g Fiona Vella: To die for a piece of bread (ang.). W: Times of Malta [on-line]. 2016-02-03. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-19)].
  5. a b c d John Bond: The Hazards of Life and All That: A look at some accidents and safety curiosities, past and present. Wyd. 3. CRC Press, 1996, s. 124-125. ISBN 978-0-7503-0360-6. OCLC 35001873. (ang.)
  6. a b Guido Lanfranco. It-Taghlim tad-Duttrina fil-Gzejjer Maltin; Ftit ta' l-Istorja. „L-Imnara”. 3 (24), s. 104, 2000. Melita Historica (malt.). [zarchiwizowane z adresu 2016-04-17]. 
  7. Paul Cassar. A note on Three Libri Mortuorum of the Holy Infirmary, the Civil Hospital of Valletta and the Central Civil Hospital of Floriana (1677–1885). „Proceedings of History Week (PHW)”, s. 91, 1981. Melita Historica (ang.). [zarchiwizowane z adresu 2016-04-17].