Trolejbusy w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trolejbusy w Poznaniu
trolejbus
Ilustracja
Škoda 8Tr na Rynku Śródeckim (1961)
Państwo  Polska
Województwo  wielkopolskie
Lokalizacja Poznań
Liczba linii 6
Lata funkcjonowania 1930–1970
Infrastruktura
Schemat sieci
Sieć trolejbusowa w latach 1945-1970
Tabor
Liczba pojazdów 3-20
Portal Portal Transport
Trolejbus o numerze bocznym 402 zbudowany w Poznaniu na podwoziu angielskim

Trolejbusy w Poznaniu – pierwsza w Polsce[1][2] sieć linii trolejbusowych w Poznaniu powstała w 1930 i funkcjonowała do 1970.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza linia trolejbusowa w Poznaniu została uruchomiona 12 lutego 1930 o godz. 11. Poświęcenia dokonał ks. Antoni Chilomer[3], a na uroczystość otwarcia przybyli urzędnicy wojewódzcy i miejscy. Trolejbusy jeździły trasą: Rynek Śródecki – ul. Bydgoska – ul. Zawady – ul. Wiejska. Linia obsługiwana była trolejbusami z Anglii (1 pojazd o pojemności 30 pasażerów i 2 podwozia na których zbudowano pojazdy o 60 miejscach) zasilanymi napięciem 550 V[4][1]. Ówczesne trolejbusy nazywane były „biednymi tramwajami” (ze względu na brak szyn)[5]. W latach 1933-1934 w warsztatach na terenie zajezdni tramwajowej przy Gajowej, na podstawie 40-miejscowych autobusów Renault, zbudowano dwa kolejne trolejbusy wykorzystując aparaturę elektryczną z wagonów tramwajowych[6].

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

W latach 1939–1944 powstały dwie kolejne linie: Rynek Śródeckios. Warszawskie (ukończona przez Niemców 6 września 1941 do ul. Kostrzyńskiej) oraz w zachodniej części miasta, do wojskowego lotniska w Ławicy. W 1943 władze niemieckie sprowadziły z Kijowa sześć trolejbusów JaTB-2, do ruchu udało się włączyć trzy lub cztery[6].

Okupant niemiecki wprowadził specjalny system korzystania z pojazdów przez pasażerów narodowości polskiej. Musieli oni czekać przed pojazdem, a wsiadać mogli dopiero tuż przed odjazdem, gdy Niemcy zajęli już miejsca siedzące. Nie wolno było siadać obok Niemca i rozmawiać w języku polskim. Polacy mieli też obowiązek ustępowania miejsc siedzących Niemcom. W godzinach 7.15-8.15 Polscy w ogóle nie mogli korzystać z trolejbusów, gdyż wówczas niemiecka młodzież jeździła do szkół w centrum, a gospodynie domowe na targi[7].

Podczas walk II wojny światowej w Poznaniu tabor uległ uszkodzeniu. 21 stycznia 1945 wstrzymane zostały przewozy komunikacją miejską, a trolejbusy zostały zgromadzone na Rynku Śródeckim i przy Ogrodzie Botanicznym[8].

Okres powojenny[edytuj | edytuj kod]

Po wyzwoleniu kursowanie trolejbusów na wszystkich trzech liniach przywracano stopniowo od 1 marca 1946 (linia Ogród BotanicznySytkowo) do 25 sierpnia 1947 (ul. Główna)[9][10]. Pod koniec lat 40. funkcjonowały już 4 linie:

W marcu 1950 uruchomiona została kolejna linia:

Linie trolejbusowe były oznaczane literami alfabetu od Z (w odwrotnej kolejności), w przeciwieństwie do linii autobusowych oznaczanych od A[10].

3 lutego 1952 trolejbus jadący Mostem Cybińskim wpadł w poślizg i stoczył się do zamarzniętej rzeki. Śmierć poniosło sześć osób, a kilkanaście innych zostało rannych[14][15].

W lutym 1954, po zmianie numeracji linii, po Poznaniu jeździło 6 linii:

Okres stopniowej likwidacji[edytuj | edytuj kod]

Wkrótce linię 102 skrócono do Osiedla Warszawskiego, a na trasie ul. Mostowa – Antoninek uruchomiono linię 107. W 1959 linie kursujące od ul. Mostowej skrócono do Rynku Śródeckiego ze względu na zbyt duże obciążenie tymczasowych mostów. W 1957 zlikwidowano linię 105, którą zastąpiły tramwaje kursujące ulicą Winogrady do nowo wybudowanej pętli Wilczak[16]. Od roku 1966 rozpoczęło się stopniowe zastępowanie trolejbusów autobusami[17]. W 1969 roku kursowały już tylko dwie linie, 103 Ogród Botaniczny – Smochowice i 104 Garbary – Naramowice[18].

29 marca 1970[19] zlikwidowano ostatnią działającą jeszcze w Poznaniu linię 103. Ciekawostką jest fakt, iż przez większość czasu istnienia trolejbusów w Poznaniu linie nie były ze sobą połączone, tworząc trzy niezależne od siebie sieci. Pojazdy poza siecią były holowane przez pogotowie techniczne[20].

Statystyki[edytuj | edytuj kod]

    Liczba trolejbusów
    Źródło: Jerzy Marchwicki, Edmund Nadolski: 100 lat komunikacji miejskiej w: Kronika Miasta Poznania nr 4/1979

    Liczba pasażerów (w tys.)
    Źródło: Jerzy Marchwicki, Edmund Nadolski: 100 lat komunikacji miejskiej w: Kronika Miasta Poznania nr 4/1979

Pozostałości[edytuj | edytuj kod]

Jedną z pozostałości niedziałającej sieci trolejbusowej, jest słup niegdyś podtrzymujący sieć trakcyjną. Stoi on przy ulicy Wiejskiej. Jego elementy są połączone ze sobą za pomocą nitów[3]. Pochodzi z 1941 roku, kiedy to okupant niemiecki otworzył linię z Katedry na Osiedle Warszawskie[3] (52°25′19,49″N 16°58′30,49″E/52,422081 16,975136).

Przyszłość komunikacji trolejbusowej w Poznaniu[edytuj | edytuj kod]

W listopadzie 2012 roku miejscy urzędnicy zaprezentowali pomysł poprowadzenia linii trolejbusowej na Naramowice zamiast tramwaju[21]. Oznaczałoby to reaktywację tego środka transportu w Poznaniu. Pomysł został jednak przyjęty chłodno, nie ma bowiem możliwości połączenia sieci trolejbusowej z istniejącą tramwajową i konieczna byłaby budowa specjalnego zaplecza technicznego dla niewielkiej liczby trolejbusów.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Uruchomienie pierwszego w Polsce tramwaju bez szyn, „Dziennik Poznański”, 13 lutego 1930, s. 4.
  2. z wyłączeniem sieci trolejbusowej we Wrocławiu, która działała jedynie rok i technicznie nie funkcjonowała prawidłowo
  3. a b c Stefan Lamecki: Co zostało po poznańskich trolejbusach? Słup!. Gazeta Wyborcza, 07.03.2012. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-02-15)].
  4. Jerzy Marchwicki, Edmund Nadolski, 100 lat komunikacji miejskiej, [w:] Kronika Miasta Poznania nr 4/1979 [online], s. 28.
  5. Tadeusz Świtała, Poznań w 1927, [w:] Kronika Miasta Poznania nr 4/1988, s. 110.url
  6. a b 120 lat komunikacji miejskiej w Poznaniu. Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2000, s. 99. ISBN 83-87847-27-5.
  7. Pierwszy trolejbus w Poznaniu. To było wydarzenie!, w: My. Czasopismo mieszkańców, nr 5(221)/2019, Pro Publico, Poznań, s. 6, ISSN 1641-6813
  8. Jerzy Marchwicki, Edmund Nadolski, 100 lat komunikacji miejskiej, [w:] Kronika Miasta Poznania nr 4/1979 [online], s. 31.
  9. Jerzy Marchwicki, Edmund Nadolski, 100 lat komunikacji miejskiej, [w:] Kronika Miasta Poznania nr 4/1979 [online], s. 38.
  10. a b Jerzy Marchwicki, Edmund Nadolski, 100 lat komunikacji miejskiej, [w:] Kronika Miasta Poznania nr 4/1979 [online], s. 40.
  11. 2,7 km
  12. 5,2 km
  13. Wydział Geodezji Prezydium M.R.N. w Poznaniu, Plan Stołecznego Miasta Poznania, Poznań 1951.
  14. 120 lat komunikacji miejskiej w Poznaniu. Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2000, s. 102. ISBN 83-87847-27-5.
  15. js, lama: Trolejbus wpadł do Cybiny, zginęło sześć osób. Gazeta Wyborcza, 3 lutego 2013.
  16. A. Czarnecka, Komunikacja miejska w poznańskich dokumentach archiwalnych, [w:] Kronika Miasta Poznania nr 3-4/1992, s. 219.url
  17. Sprawozdania, [w:] Kronika Miasta Poznania nr 2/1968 [online], s. 133.
  18. Plan Poznania. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1969.
  19. Jerzy Marchwicki, Edmund Nadolski, 100 lat komunikacji miejskiej, [w:] Kronika Miasta Poznania nr 4/1979 [online], s. 49.
  20. 120 lat komunikacji miejskiej w Poznaniu. Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2000, s. 106. ISBN 83-87847-27-5.
  21. Michał Wybieralski: Nowy pomysł dla Naramowic: trolejbus!. Gazeta Wyborcza, 8 listopada 2012.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Jerzy Marchwicki, Edmund Nadolski, 100 lat komunikacji miejskiej, [w:] Kronika Miasta Poznania nr 4/1979 [online].
  2. A. Czarnecka, Komunikacja miejska w poznańskich dokumentach archiwalnych, [w:] Kronika Miasta Poznania nr 3-4/1992, s. 222-223.url