Trybula lśniąca

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trybula lśniąca
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd selerowce
Rodzina selerowate
Rodzaj trybula
Gatunek trybula lśniąca
Nazwa systematyczna
Anthriscus nitida (Wahlenb.) Garcke
Fl. N. Mitt.-Deutschland ed. 7: 180 1865[2]

Trybula lśniąca (Anthriscus nitida (Wahlenb.) Hazsl. – gatunek rośliny należący do rodziny selerowatych. Występuje w Europie, od Francji po Ukrainę, od krajów nadbałtyckich po Półwysep Apeniński[3]. W Polsce występuje głównie na terenach górskich, zwłaszcza w Karpatach i w Sudetach oraz na ich przedpolu. Na niżu występuje rzadko, osiąga północno-wschodnią granicę zasięgu, biegnącą na linii łączącej Lubin, Wrocław, Kielce, Ostrowiec Świętokrzyski i Zamość, z pojedynczymi stanowiskami w okolicach Łodzi[4][5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Ulistniona, dęta, rowkowana, kanciasto bruzdowana, dołem szorstka owłosiona w górnej części naga, zakończona baldachowym kwiatostanem. Osiąga wysokość od 40 do 150 cm.
Liście
koloru zielonego, lekko lśniące, złożone, podwójnie lub wielokrotnie pierzastodzielne, o łatkach lancetowatych i zaostrzonych, wzdłuż nerwów i w dolnej części krótko owłosione. Odcinki lancetowate, pierzastodzielne lub wrębne, głęboko ząbkowane.
Kwiaty
Drobne, pięciopłatkowe, białe kwiaty zebrane w baldaszki tworzące szypułkowe baldachy złożone, o 5-12 szypułkach bez pokryw.
Owoce
Równowąsko walcowate, gładkie, błyszczące, krótsze od szypułek, z kilkoma pokrywkami, u nasady bez szczecinek lub z nielicznymi szczecinkami.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rozwój
Bylina, autotrof, hemikryptofit — pączki zimujące znajdują się na poziomie ziemi. Kwitnie w okresie od maja do czerwca.
Cechy fitochemiczne
Przy roztarciu roślina wydziela aromatyczny zapach. Posiada olejek eteryczny (bogaty w metylochawikol, anetol, dimery anetolu o działaniu estrogennym), kumaryny, poliacetyleny, fitosterol, triterpeny. Nasiona zawierają kumarynowce fotouczulające i moczopędny olejek eteryczny.
Siedlisko
Rośnie w ziołoroślach, zaroślach, wilgotnych lasach, na łąkach w pasie gór i wyżyn, na skrajach lasów, w rowach i na miejscach ruderalnych. Jest to roślina rosnąca na glebach obojętnych, zasobnych, bardzo wilgotnych na stanowiska pół cienistych w umiarkowanie chłodnych warunkach klimatycznych. Preferuje rumosz skalny, piargi, żwir, piasek, gliny piaszczyste i utwory pylaste. Gatunek górski.
Fitosocjologia
W klasyfikacji zbiorowisk roślinnych gatunek wyróżniający (D.) dla związku (All.) Adenostylion alliariae (wysokogórskie zbiorowiska ziołorośli i zarośli liściastych związane z trwałym przepływem wody)[6].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

W przeszłości roślina była dodawana do potraw w związku z połączonym smakiem i zapachem kminu rzymskiego oraz kminku z anyżkiem.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-03-20].
  2. Anthriscus nitida (ang.). W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2011-03-20].
  3. Anthriscus nitida (ang.). W: Schede di Botanica [on-line]. [dostęp 2011-03-20].
  4. Jasiewicz. Rośliny naczyniowe Polski i Ziem Ościennych 9, s. 32
  5. Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych w Polsce. (2001). Red. A. Zając, M. Zając. Prac. Chorol. Komp. Inst. Bot. UJ, Kraków.
  6. Matuszkiewicz Władysław. Przewodnik do oznaczania zbiorowisk roślinnych Polski. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa, 2006. ​ISBN 83-01-14439-4​.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Wilhelm i Dorothee Eisenreich: Przewodnik do rozpoznawania zwierząt i roślin. Warszawa: MULTICO, 1994.
  2. Koczwara M. (1960): Rodzina: Umbelliferae, Baldaszkowate. W: Flora polska. Red. B. Pawłowski, A.
  3. Mirek Z., Piękoś-Mirkowa H., Zając A., Zając M. (1995): Vascular plants of Poland. A checklist. – Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Pol. Bot. Stud., Guideb. Ser. 15.
  4. Zając M. (1996): Mountain vascular plants in the Polish lowlands. Polish Bot. Stud. 11: 1-9