To jest dobry artykuł

U-5 (1935)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy okrętu podwodnego U-5 z 1935 roku. Zobacz też: inne okręty o tej samej lub podobnej nazwie..
U-5
Ilustracja
U-1, okręt siostrzany U-5
Klasa okręt podwodny
Typ IIA
Projekt IvS: MVBIIA
Historia
Stocznia Deutsche Werke, Kilonia III Rzesza
Położenie stępki 11 lutego 1935
Wodowanie 19 sierpnia 1935
 Kriegsmarine
Wejście do służby 31 sierpnia 1935
Zatonął 19 marca 1943
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu

254 tony
303 tony
Długość 40,9 metra
Szerokość 4,08 metra
Zanurzenie 3,83 metra
Zanurzenie testowe 100 metrów
Zanurzenie maksymalne 150 metrów
Rodzaj kadłuba jednokadłubowy
Napęd
2 silniki Diesla o mocy 700 KM (pow.)
2 silniki elektryczne o mocy 360 KM (zan.)
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu

13 węzłów
6,9 węzła
Zasięg 1600 Mm /8 węzłów (pow.)
35 Mm /4 węzły (zan.)
Uzbrojenie
5 torped G7a, 1 działko kalibru 20 mm
Wyrzutnie torpedowe 3 × 533 mm (dziób)
Załoga 25 oficerów i marynarzy

U-5niemiecki okręt podwodny typu IIA z okresu okresu międzywojennego i II wojny światowej. Była to niewielka jednostka przybrzeżna o wyporności podwodnej 303 ton i zasięgu na powierzchni 1600 Mm, wyposażona w trzy wyrzutnie torped kalibru 533 mm, której załogę tworzyło nominalnie 25 osób.

Stępkę pod okręt położono 11 lutego 1935 roku w stoczni Deutsche Werke w Kilonii, gdzie został zwodowany 19 sierpnia 1935 roku. Po wejściu w tym samym roku do służby, pełnił funkcje szkoleniowo-treningowe w ramach US-FL w Neustadt. Po wybuchu wojny prowadził operacje na Morzu Północnym, zakończone w kwietniu 1940 roku udziałem w kampanii norweskiej. Po jej zakończeniu został ponownie skierowany do działalności szkolno-treningowej w ramach 21. Flotylli w Piławie. 19 marca 1943 roku zatonął na zachód od Piławy w wypadku podczas zanurzania.

W trakcie działań wojennych przeprowadził dwa patrole bojowe na Morzu Północnym i wodach norweskich, podczas których nie zatopił żadnej jednostki przeciwnika.

Budowa i konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Okręty podwodne typu IIA.

U-5 był okrętem podwodnym typu IIA wybudowanym dla marynarki niemieckiej (Kriegsmarine) w stoczni Deutsche Werke w Kilonii, pod numerem stoczniowym 240[1][2]. Jednostka zaprojektowana została pod oznaczeniem typu MVBIIA w tajnym niemieckim biurze projektowym Ingenieurskantoor voor Scheepsbouw (IvS) w Hadze[1]. Kontrakt na budowę tego okrętu został podpisany w styczniu 1934 roku jako część większej umowy na budowę wszystkich jednostek tego typu[1]. Blachy stalowe zostały w ścisłej tajemnicy dostarczone do stoczni w Kilonii okrężną drogą przez IvS w Hadze, podobnie jak silniki główne i pomocnicze, które dotarły do Kilonii na początku roku 1934[1]. Rozpoczęcie budowy było opóźnianie przez Adolfa Hitlera z przyczyn politycznych, jednak 11 lutego 1935 roku w Kilonii położono ostatecznie stępkę, zaś 19 sierpnia 1935 roku U-5 został zwodowany[1][3].

U-5 był jednokadłubowym okrętem podwodnym o konstrukcji spawanej i wyporności traktatowej 250 ton[4][a], jednak jego rzeczywista wyporność bojowa na powierzchni wynosiła 254 tony[5]. Pod wodą okręt wypierał 303 tony, przy długości całkowitej 40,9 metra oraz szerokości 4,08 metra[5][6]. W pozycji nawodnej kadłub miał zanurzenie 3,83 metra[5]. Napęd okrętu tworzyły dwa 6-cylindrowe czterosuwowe silniki Diesla Motorenwerke Mannheim MWM RS127S o łącznej mocy 700 KM (2 × 350 KM) przy 1000 obrotach na minutę[7] oraz dwa silniki elektryczne SSW PG W322/26 o mocy 300 kW (2 × 180 KM)[8]. Zastosowana forma kadłuba oraz układ napędowy umożliwiały jednostce osiąganie prędkości maksymalnej na powierzchni wynoszącej 13 węzłów, elektryczny zespół energetyczny zaś umożliwiał rejs podwodny z prędkością nieprzekraczającą 6,9 węzła[5]. Zbiorniki paliwa mieściły łącznie 11,61 ton oleju napędowego, co umożliwiało jednostce rejs o długości 1600 mil morskich z prędkością 8 węzłów. Zasięg podwodny okrętu wynosił 35 mil morskich przy prędkości 4 węzłów[5]. Podobnie jak w przypadku innych jednostek typów II, zanurzenie testowe okrętu wynosiło 100 metrów[9], zanurzenie maksymalne 150 metrów[10][4], zaś czas całkowitego zanurzenia 25 sekund[5].

Podstawowe uzbrojenie okrętu stanowiły torpedy typu G7a, umieszczone w trzech wyrzutniach torpedowych kalibru 533 mm na dziobie, oraz dwie torpedy zapasowe[5]. Opcjonalnie możliwe było zabranie przez okręt ogółem sześciu torped, przez umieszczenie dodatkowego pocisku w korytarzu miedzy przedziałem torpedowym a centrum bojowym okrętu[11][6]. Możliwość ta nie była jednak często wykorzystywana, gdyż dodatkowy ciężar w tym miejscu zaburzał trym okrętu i powodował jeszcze trudniejsze warunki życia dla 25 członków załogi[11]. Zamiennie z torpedami, okręt mógł przenosić do 18 min[8]. Uzbrojenie to uzupełnione było pojedynczym działkiem przeciwlotniczym kalibru 20 mm[8].

Służba okrętu[edytuj | edytuj kod]

U-5 został przyjęty do służby w Kriegsmarine 31 sierpnia 1935 roku, jako piąta jednostka swojego typu i jeden z pierwszych okrętów podwodnych III Rzeszy[3]. Pierwszym dowódcą okrętu został mianowany Kapitanleutnant Rolf Dau, który sprawował tę funkcję do 27 września 1936 roku[12]. U-5 został przydzielony do jednostki szkolnej US-FL w Neustadt, zaś wrzesień 1935 roku spędził w szkole zwalczania okrętów podwodnych, celem szkolenia technicznego załogi[3][2].

7 marca 1936 roku podczas zajmowania przez wojska niemieckie Zagłębia Ruhry – wraz z 12 jednostkami wchodzącymi w skład 1. Flotylli U-Bootów „Weddingen” oraz wszystkimi jednostkami swojego typu – U-5 został wysłany na patrol, na wypadek ewentualnej wojny morskiej z Polską, Francją lub Związkiem Radzieckim[13]. Podobne wyjście na patrol bojowy miało miejsce podczas anschlussu Austrii, nieudanej próby zajęcia przez Niemcy Sudetów w maju oraz po układzie monachijskim we wrześniu 1938 roku[13].

Działania wojenne[edytuj | edytuj kod]

W ramach niemieckich przygotowań do ataku na Polskę, 24 sierpnia 1939 roku U-5 wyszedł na swój pierwszy wojenny patrol bojowy w Kattegacie, z zadaniem przechwytywania polskich jednostek usiłujących przedrzeć się na Morze Północne[3]. 8 września U-5 bez sukcesów zakończył swój patrol w Kilonii[2]. Na kolejny patrol bojowy okręt wyszedł dopiero 4 kwietnia 1940 roku, aby wziąć udział w operacji Hartmud[3].

Dowódcy U-5 w trakcie służby okrętu[14][15].
Dowódcy okrętu
Kptlt. Rolf Dau 31 sierpnia 1935 27 września 1936
Kptlt. Gerhard Glattes 1 października 1936 2 lutego 1938
Kptlt. Günter Kutschmann 3 lutego 1938 4 grudnia 1939
Kptlt. Heinrich Lehmann-Willenbrock 5 grudnia 1939 11 sierpnia 1940
Oblt. Herbert Opitz 12 sierpnia 1940 27 marca 1941
Oblt. Friedrich Bothe 28 marca 1941 6 stycznia 1942
Oblt. Karl Friederich 7 stycznia 1942 23 marca 1942
Oblt. Hans-Dieter Mohs 26 marca 1942 maj 1942
Oblt. Kurt Pressel maj 1942 9 listopada 1942
Oblt. Hermann Rahn 10 listopada 1942 19 marca 1943

Otwarte 6 kwietnia zapieczętowane rozkazy nakazywały jednostce udać się do wybrzeży norweskich, gdzie w ramach 8. Grupy U-Bootów od 9 kwietnia miał w okolicach Lindesnes wspierać lądowanie niemieckich sił inwazyjnych oraz przeciwdziałać brytyjskim próbom przeszkodzenia inwazji[3]. 11 kwietnia U-5 przeprowadził bez sukcesu atak na brytyjski okręt podwodny[3]. Podobnie jak inne jednostki typu, okręt został potem wezwany do powrotu do Niemiec, celem wznowienia działalności szkoleniowej[3]. Wpłynął do Wilhelmshaven 19 kwietnia 1940 roku[3].

Okręt nie wypłynął więcej na żaden patrol bojowy; od lipca 1940 roku prowadził tylko działalność szkolno-treningową w ramach 21. Flotylli z Piławy[3]. 19 marca 1943 roku okręt zatonął na Bałtyku w okolicach Piławy, w wyniku wypadku przy zanurzaniu[3]. Śmierć poniósł dowódca okrętu i 20 członków załogi[3]. W trakcie działań wojennych U-5 przeprowadził dwa patrole, podczas których nie odniósł żadnych sukcesów[15].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Dla celów zgodności z traktatem niemiecko-brytyjskim z 1935 roku.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Eberhard Rőssler: The U-Boat, s. 97–100.
  2. a b c Grzegorz Bukała: Historia operacyjna, s. 37.
  3. a b c d e f g h i j k l Kenneth Wynn: U-Boat Operations, s. 5.
  4. a b Clay Blair: Hitler’s U-Boat War, T. 1, s. 42.
  5. a b c d e f g E. Möller, W. Brack: The Encyclopedia of U-Boats, s. 124.
  6. a b Eberhard Rőssler: The U-Boat, s. 334.
  7. E. Möller, W. Brack: The Encyclopedia of U-Boats, s. 159.
  8. a b c E. Möller, W. Brack: The Encyclopedia of U-Boats, s. 65.
  9. Ulrich Gabler: Submarine design, s. 162.
  10. J.M. Showell: The U-Boat Century, s. 70.
  11. a b J.M. Showell: The U-Boat Century, s. 75.
  12. R. Busch, H-J. Roll: German U-Boat Commanders, s. 52, 283.
  13. a b Clay Blair: Hitler’s U-Boat War, T. 1, s. 44-45.
  14. R. Busch, H-J. Roll: German U-Boat Commanders, s. 283.
  15. a b uboat.net: U-5, [on line]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Clay Blair: Hitler’s U-Boat War. T. 1: The Hunters, 1939-1942. Nowy Jork: Random House, 1996. ISBN 0-394-58839-8.
  • Grzegorz Bukała. Historia operacyjna niemieckich okrętów podwodnych w II w. ś. Typ II A. „Okręty Wojenne”. XII (53), 2002. Tarnowskie Góry: Wyd. „Okręty Wojenne”. ISSN 1231-014X. 
  • Rainer Busch, Hans-Joachim Roll: German U-Boat Commanders of World War II. A Biographical Dictionary. Annapolis: Naval Institute Press, 1 kwietnia 1999, s. 32. ISBN 1-55750-186-6.
  • Ulrich Gabler: Submarine design. With an updating chapter by Fritz Abels and Jürgen Ritterhoff. Bonn: Bernard und Graefe, 2000. ISBN 3-7637-6202-7.
  • Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats From 1904 to the Present Day. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3.
  • Eberhard Rőssler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9.
  • Jak Mallmann Showell: The U-Boat Century. Annapolis: Naval Institute Press, 2006. ISBN 1-59114-892-8.
  • Kenneth Wynn: U-Boat Operations of the Second World War. T. Volume 1: Career Histories, U1-U510. Annapolis: Naval Institute Press, March 1998. ISBN 1-55750-860-7.
  • U-5 (ang.). www.uboat.net. [dostęp 7 listopada 2019].