Ujezna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ujezna
Państwo  Polska
Województwo podkarpackie
Powiat przeworski
Gmina Przeworsk
Liczba ludności (2011) 806[1][2]
Strefa numeracyjna 16
Kod pocztowy 37-200
Tablice rejestracyjne RPZ
SIMC 0609280
Położenie na mapie gminy wiejskiej Przeworsk
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Przeworsk
Ujezna
Ujezna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ujezna
Ujezna
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Ujezna
Ujezna
Położenie na mapie powiatu przeworskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu przeworskiego
Ujezna
Ujezna
Ziemia50°04′05″N 22°35′13″E/50,068056 22,586944

Ujeznawieś w Polsce położona w województwie podkarpackim, w powiecie przeworskim, w gminie Przeworsk[3][4].

Miejscowość jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii Matki Bożej Pocieszenia.

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa przemyskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze wzmianki o Ujeznej pochodzą z 1450 roku, gdy Jan z Jarosławia sprzedał sołectwo proboszczowi Bożogrobców z Przeworska. Nazwa wsi pochodzi od słowa „ujazd” oznaczający sądowy objazd dla ustalenia spornych granic. Była również w użyciu nazwa Wola Zawadzka, od pobliskiej Zawady.

Wieś była wzmiankowana następnie w regestrach poborowych, które zapisali poborcy podatkowi ziemi przemyskiej w 1515 roku jako Vyezna[5] i posiadała 8 łanów kmiecych, a w 1589 roku wieś była wzmiankowana jako Zawada vel Więzna[6]. W 1628 roku wieś była wzmiankowana jako Zawada vel Wiezna[7]. W 1651 roku wieś była wzmiankowana jako Zawoda et Uiezna[8][a]. W 1658 roku wieś była wzmiankowana jako Zawada seu Wiezna[9]. W 1674 roku w Zawadzie seu Wieznie było 31 domów[10]. W 1921 roku w Ujeznej było 141 domów.

Kościół[edytuj | edytuj kod]

Ujezna należała do parafii rzymskokatolickiej w Przeworsku. W 1923 roku zbudowano drewniany kościół pw. MB Pocieszenia, który poświęcił ks. proboszcz z Przeworska. Mieszkańcy przez wiele lat starali się o utworzenie parafii. W 1935 roku do Ujeznej przybył ks. Ignacy Leja, a 2 sierpnia 1936 roku została erygowana Parafia Matki Bożej Pocieszenia w Ujeznej.

Proboszczowie Parafii Ujezna.
1936–1950. ks. Ignacy Leja.
1950–1960. ks. Stefan Pelc.
1960–1969. ks. Adam Nowak.

Parafia przynależy do dekanatu Przeworsk II w archidiecezji przemyskiej[11].

Oświata[edytuj | edytuj kod]

Początki szkolnictwa w Ujeznej według miejscowej tradycji rozpoczęły się w 1893 roku (w tym też roku zbudowano drewniany budynek szkolny). W 1912 roku oddano do użytku murowany budynek szkolny, a w 1910 roku kierownik Józef Piątkowski utworzył Teatr Włościański. 9 czerwca 2003 roku szkoła otrzymała imię bł. Jana Balickiego. W 2006 roku oddano do użytku obecny budynek szkolny. W 1999 roku na mocy reformy oświaty nastąpiła zmiana na 6-letnią szkołę podstawową i 3-letnie gimnazjum. W 2017 roku na mocy reformy oświaty przywrócono szkołę 8-letnią.

Przydatnym źródłem archiwalnym do poznawania historii szkolnictwa w Galicji są Austriackie Szematyzmy Galicji i Lodomerii, które podają wykaz szkół, wraz z nazwiskami ich nauczycieli. Początkowo szkoła była 1-klasowa, a od 1912 roku szkoła była 2-klasowa. Od 1907 roku szkoła posiadała nauczycieli pomocniczych, którymi byli: Franciszek Hypta (1907-1908), Honorata Malcówna (1908-1910), Jan Bojanowski (1910-1911), Stefania Majewska (1911-1912), Aniela z Domigiewiczów Kinshuberowa (1912-1914?).

Nauczyciele kierujący i kierownicy.
1898–1904. Krystyna Modelska[12].
1904–1905. Józef Molewicz[13].
1905–1908. Maria Janasówna[14].
1908–1909. Jakub Stafiej[15].
1909–1912. Józef Piątkowski[16].
1912–1914(?). Leopold Kinshuber[17].
1921(?)–1937. Władysława Czerwińska.

Zobacz[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. «W pobliżu Ujeznej nie ma miejscowości o nazwie Zawoda, choć występowanie takiego hydronimu na bagnistym terenie byłoby prawdopodobne. W regestrzez 1515 odnotowano Vyezna, a w regestrze z 1589 odnotowano Zawada vel Więzna. W rejestrze z 1628 odnotowana jest natomiast Zawada vel Wiezna (Rejestr 1628 s. 176). W rejestrze z 1651 odnotowana jest Zawoda et Ujezna. W rejestrze z 1658 odnotowana jest Zawada seu Wiezna. Ze względu na stosunki majątkowe próbowano tę wieś identyfikować z Jagiełłą, położoną na płn-wsch. od Przeworska, po sąsiedzku z Ujezną i wraz z nią stanowiącą własność duchownego uposażenia probostwa bożogrobców w Przeworsku. Jednak bardziej prawdopodobne jest że były to dwie małe wsie w jednym miejscu, z których nazwa Zawoda wyszła z użycia, a pozostała Ujezna».

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Portal polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2018-05-16].
  3. GUS. Wyszukiwarka TERYT
  4. Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  5. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. Aleksander Jabłonowski Źródła dziejowe. Tom XVIII, część I. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. Tom VII, część 1. Ziemie Ruskie, Ruś Czerwona (str. 136) [dostęp 2017-12-15]
    [Cytat: Vyezna, lan. 8, tab. vect. gr. 6.]
  6. Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. Aleksander Jabłonowski. Źródła dziejowe. Tom XVIII, część I. Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. Tom VII, część 1. Ziemie Ruskie, Ruś Czerwona (str. 6) [dostęp 2017-12-15]
    [Cytat: Zawada vel Więzna, lan. 7¼, hort. c. agr. 5, inq. c. pec. 5, inq. paup. 5, art. 1.]
  7. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 1. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1628 Wydawnictwo WSP. Rzeszów 1997. ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 176)
    [Cytat: Zawada vel Wiezna: de laneis 7 per gr 30; de 1 quarta agri gr 7/9; hortulani in agris residentes 5 per gr 6; inquilini pecora habentes 5 per gr 8; inquilini pauperes 5 per gr 2; artifices 2 per gr 4; a caldeari vini cremati gr 12; a propinatione eiusdem gr 6.............11/5/9[10/23/9].]
  8. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 2. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1651. Wydawnictwo WSP. Rzeszów 1997. ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 132-133)
    [Cytat: Zawoda et Uiezna: de laneis 7 et 1 quarta agri per gr 30, hortulani in agris 5 per gr 6, inquilini cum pecore 5 per gr 8, inquilini pauperes 5 per gr 2, artifices 2 per gr. 8, taberna annualis gr 12, a caldeari vini cremati gr 12, a propinatione eiusdem gr 6............11/13/9]
  9. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 3. Rejestr poborowy ziemi przemyskiej 1658. Wydawnictwo WSP. Rzeszów 2000. ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 206)
    [Cytat:
    Zawada eu Wiezna: de laneis 7 et 1 quarta agris per gr 30, hortulani in agris 5 per gr 6, inquilini cum pecore 5 per gr 8, inquilini pauperes 5 per gr 2, artifices 2 per gr 8, taberna annualis gr 12, a caldearis vini cremati gr 12, a propinatione eiusdem gr 6................11/13/0.]
  10. Zdzisław Budzyński i Kazimierz Przyboś. Polska południowo-wschodnia w epoce nowożytnej. Źródła dziejowe tom I, część 4. Rejestr pogłównego ziemi przemyskiej 1674. Wydawnictwo WSP. Rzeszów 2000. ​ISBN 83-87288-55-1​ (str. 53)
    [Cytat: Zawada seu Wiezna: a personis subditorum n[ume]ro 31, facit sum[ma fl.].........31/0.]
  11. Opis dekanatu na stronie archidiecezji
  12. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1900 (str. 570) [dostęp 2017-12-15]
  13. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1905 (str. 623) [dostęp 2017-12-15]
  14. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1906 (str. 657) [dostęp 2017-12-15]
  15. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1909 (str. 708) [dostęp 2017-12-15]
  16. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1910 (str. 708) [dostęp 2017-12-15]
  17. Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim na rok 1913 (str. 831) [dostęp 2017-12-15]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]