Ulica Belwederska w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Flag of Warsaw.svg Warszawa
ulica
Belwederska
Sielce, Ujazdów
Ulica Belwederska na wysokości ulicy Lądowej
Ulica Belwederska na wysokości ulicy Lądowej
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. Dolna/ul. Chełmska/ul. Sobieskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. Turecka
Ikona ulica z lewej.svg ul. Piaseczyńska/ul. Promenada
Ikona ulica z prawej.svg ul. Nabielaka
Ikona ulica z prawej.svg ul. Sułkowicka
Ikona ulica z lewej.svg ul. Grottgera
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. Spacerowa/ul. Gagarina
Ikona ulica z prawej.svg ul. Lądowa
Ikona ulica z prawej.svg ul. Sulkiewicza
Ikona ulica z prawej.svg ul. Parkowa
Ikona ulica z lewej.svg ul. Klonowa
Ikona ulica z lewej.svg światła ul. Bagatela/Al. Ujazdowskie
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica Belwederska
ulica Belwederska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Belwederska
ulica Belwederska
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
ulica Belwederska
ulica Belwederska
Ziemia52°12′37,6″N 21°01′40,3″E/52,210444 21,027861
Ulica Belwederska na wysokości ul. Tureckiej, widok w kierunku północnym

Ulica Belwederska – ulica w warszawskich dzielnicach Śródmieście i Mokotów, biegnąca od ul. Dolnej do ul. Bagatela.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica Belwederska powstała w XVII wieku jako droga wiodąca z Warszawy do Wilanowa. W 1593 wzniesiono przy niej drewniany kościół św. Anny i Małgorzaty, istniejący do 1818 roku, a tuż obok niego – willę Krzysztofa Zygmunta Paca zwaną Belwederem. Usypane w 1770 roku Okopy Lubomirskiego większy odcinek ulicy pozostawiły poza granicami Warszawy.

W 1780 roku w rejonie ul. Grottgera powstał Zameczek z Salonem – pawilon w formie ruiny należący do zespołu zabudowań pałacu Izabeli Lubomirskiej przy ul. Puławskiej, zwanego później Pałacem Szustra. Autorem projektu Zameczku był Szymon Bogumił Zug.

Za linią wałów miejskich od XVIII wieku rozwijały się cegielnie, należące do magnaterii i Dominika Merliniego, architekta Stanisława Augusta Poniatowskiego. Po 1830 roku cegielnie przeszły na własność Wawrzyńca Mikulskiego, zaś w ich pobliżu wzniesiono domy robotnicze, będące jednymi z najwcześniej powstałych obiektów tego typu w mieście. Efektem działania cegielni były liczne glinianki i kanały; ich reliktem jest staw Morskie Oko w Parku Morskie Oko. W sąsiedztwie parku utworzono w XIX wieku miejsce zabaw zwane Promenadą, gdzie działała knajpka o tej samej nazwie. Jej właściciel doprowadził do swego lokalu kolejkę konną od Rogatek Belwederskich; stała się ona zaczątkiem istniejącej w latach 1892–1957 kolejki wilanowskiej kursującej ulicą Belwederską i dalej przez Sadybę do Wilanowa[1].

Od drugiej połowy XIX wieku przy ulicy działały liczne fabryki; do większych zaliczała się usytuowana u zbiegu z ul. Piaseczyńską Fabryka Naczyń Mleczarskich „K. Miller i S-ka”, zatrudniająca ponad 100 osób.

W 1881 roku u zbiegu z ul. Sułkowicką wybudowano schronisko dla paralityków, należące do gminy Ewangelicko - Augsburskiej. Budynek wzniesiono według projektu Jana Kacpra Heuricha. Po 1899 roku zabudowania powiększono o nowy pawilon zaprojektowany przez Józefa Piusa Dziekońskiego.

W 1908 roku do Warszawy przyłączono odcinek Belwederskiej aż po ul. Promenada; tereny znajdujące się pomiędzy ulicami Humańską a Dworkową nadal należały do kolonii wsi Mokotów. Pierwsze kamienice czynszowe powstawały przy Belwederskiej od początków XX wieku; okres międzywojenny przyniósł budowę licznych domów jednorodzinnych, w tym niezachowanej willi gen. Władysława Sikorskiego wzniesionej u zbiegu z ul. Turecką.

Rok 1939 nie przyniósł wielkich zniszczeń w zabudowie ulicy; kilka fabryk zostało zniszczonych w 1944 podczas walk o tzw. Redutę Magnet, zawdzięczającą swą nazwę zakładom elektromechanicznym u zbiegu z ul. Promenada i ul. Piaseczyńską.

W okresie powojennym wyburzono szereg ocalałych zabytków; w 1952 roku legł pod kilofami XVIII-wieczny Zameczek z Salonem Szustrów. Po 1966 roku zburzono willę Sikorskiego, zaś po 1970 roku – zabudowania zakładu paralityków z czynną kaplicą, co wywołało protesty.

W 1955 przy ulicy wzniesiono monumentalny gmach Ambasady ZSSR nawiązujący do architektetury klasycystycznej, zaprojektowany przez Wielikanowa i Rożena[2]. W latach 1980–1981 u zbiegu z ul. Gagarina wzniesiono Centralny Dom Handlowy „Dom Książki” (Uniwersus) zaprojektowany przez Leszka Sołonowicza. Późnomodernistyczny budynek w typie kontenerowca był inspirowany twórczością Jamesa Stirlinga[3].

Po zachodniej stronie ulicy biegnie droga rowerowa[4].

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Kaliciński: O Starówce, Pradze i ciepokach. 1983: Książka i Wiedza, s. 131. ISBN 83-05-11128-8.
  2. Juliusz A. Chrościcki, Andrzej Rottermund: Atlas architektury Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 1977, s. 50.
  3. Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie 1965-1989. Warszawa: Arkada Pracownia Sztuki, 2005, s. 56. ISBN 83-908950-7-2.
  4. Jarosław Osowski. Piesi będą bezpieczniejsi. „Gazeta Stołeczna”, s. 1, 29 grudnia 2015. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]