Ulica Cerkiewna w Sanoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Cerkiewna
Śródmieście
Ilustracja
Ulica Cerkiewna w 2012
Państwo  Polska
Miejscowość Sanok
Długość 100 m
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg 0 Rynek
Ikona ulica z lewej.svg 70m Ulica Berka Joselewicza
Ikona ulica koniec T.svg 100m Ulica Zamkowa
Położenie na mapie Sanoka
Mapa konturowa Sanoka, w centrum znajduje się punkt z opisem „ulica Cerkiewna”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole po prawej znajduje się punkt z opisem „ulica Cerkiewna”
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa konturowa województwa podkarpackiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „ulica Cerkiewna”
Położenie na mapie powiatu sanockiego
Mapa konturowa powiatu sanockiego, u góry znajduje się punkt z opisem „ulica Cerkiewna”
Ziemia49°33′43,7″N 22°12′25,6″E/49,562139 22,207111

Ulica Cerkiewna w Sanoku – ulica w dzielnicy Śródmieście miasta Sanoka[1].

Jest jedną z najstarszych ulic Sanoka, była fragmentem szlaku handlowego wiodącego z południa przez ulicę 3 Maja i rynek w kierunku północnym.

W dawnych wiekach ulicą przejeżdżali kupcy i wierni obrządku prawosławnego udający się w kierunku Krosna i Cerkwi znajdującej się przy murze miejskim obok bramy Niżnej[2].

Ulica stromo schodzi w dół od północno-zachodniego narożnika rynku do ulicy Zamkowej przy cerkwi greckokatolickiej. Mierzy 100 m długości. Na ulicy zachowała się XIX w. zabudowa miejska.

Po II wojnie światowej w okresie PRL ulicę przemianowano na Młodzieży Zjednoczonej. W grudniu 1989 uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w Sanoku ulica Młodzieży Zjednoczonej została przemianowana na ulicę Cerkiewną[3][4][5][6].

Jej nazwa w dokumentach miejskich musiała pojawić się po wydaniu zgody królewskiej z roku 1564 na zbudowanie cerkwi w Sanoku przy murze miejskim[7].

Do unii brzeskiej ludność obrządku łacińskiego i wyznawcy prawosławia egzystowali na zachodnich krańcach Rusi Czerwonej obok siebie niejednokrotnie w zwartych grupach, jednakże Rusini zajmowali peryferyjne dzielnice miast i przedmieścia. Świadczą o tym m.in. w oparciu o plany i dawniejsze wzmianki źródłowe, informacje o zasięgu ulic i dzielnic z usytuowanymi na nich cerkwiami i siedzibami parochów[8].

Przy ulicy funkcjonowało początkowo sanockie Państwowe Gimnazjum Męskie im. Królowej Zofii, założone w 1880: najpierw w domu burmistrza Cyryla de Jaksa Ładyżyńskiego następnie w domu p. Kahanowej także przy tej ulicy[9].

Przy ulicy pod numerem domu 123 mieścił się dom Schildkrauta, w którym od końca 1906 urzędował inżynier rządowy i upoważniony geometra cywilny Bolesław Skąpski[10], a od 1919 kancelarię prowadził dr Izaak Nehmer[11].

Na początku XX wieku ten zakątek śródmieścia Sanoka z przyległymi ulicami zamieszkiwała biedota żydowska[12]. Z czasem przy ulicy zanikał handel na rzecz innych miejsc w mieście[13].

W latach 20. przy ulicy Józef Gaweł prowadził pracownię obuwia[14]. W latach 30. pod numerem 2 ulicy działał M.S. Silberman. Handel Owoców Krajowych i Zagranicznych w Sanoku[15]. Do 1939 w kamienicy pod numerem 6 funkcjonowała żydowska sala modlitwy.

Do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015, zostały wpisane budynki pod numerami 1, 6 ulicy[16].

W latach sześćdziesiątych XX wieku w budynku u zbiegu ulicy Cerkiewnej i Rynku swoją specjalną galerię miał Zdzisław Beksiński[17].

U zbiegu z ulicą Berka Joselewicza powstała kapliczka z rzeźbą Najświętszej Maryi Panny[18][19].

Z ulicy widoczny jest szczyt Białej-Góry zwany "Zamczyskiem"[20].

U kresu ulicy i zbiegu z ulicą Zamkową znajduje się budynek budynek, w którym w przeszłości mieścił się szpital wojskowy[21][22][23]. Od 1995 stanowi siedzibę zboru Ewangelicznej Wspólnoty Zielonoświątkowej[24].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. O dzielnicy. sanoksrodmiescie.pl. [dostęp 2015-08-20].
  2. "Jedna, zwana niższą bramą miejską, wymieniona w r. 1550, znajdowała się koło cerkwi, prawdopodobnie na dzisiejszej ulicy Cerkiewnej." w: Rocznik statystyczny województwa rzeszowskiego, Tom 1, 1958. str. 61
  3. Nowe nazwy sanockich ulic. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 4, Nr 13 (484) z 1–10 maja 1989. 
  4. Nowe nazwy sanockich ulic. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, 2, Nr 32 (503) z 20-30 listopada 1989. 
  5. Ulice zmieniają patronów. „Nowiny”, s. 5, Nr 2 z 2 stycznia 1990. 
  6. Władysław Stachowicz. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950-1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 310, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  7. "Joannis de Ocieszymo ktorym jego krolewska mość raczy konfirmować y approbować wymirzenie y naznaczenie placu na zbudowanie cerkwi w Sanoku przy murze miejskim z jedney strony, a z drugiej strony przy ogrodzie Liechow od przekopy grodzkiej poczawszy aż do ulice miejskiej w: Lustrationis privilegiorum palatinum Russiae. Oblata. Introsanocensis 1564-to. 29 stycznia 1564”. Zapis podania z eparchii przemyskiej do relacji kanclerzowi koronnemu. w: AP w Przemyślu. Nr 28 Dod. s.8-10."
  8. Polska-Ukraina, 1000 lat sąsiedztwa: Katolickie unie kościelne w europie środkowej i wschodniej. 1998. s. 191
  9. Józef Stachowicz: Gimnazjum Męskie w latach 1880–1958. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 47-48.
  10. Ogłoszenie. „Gazeta Sanocka”, s. 4, Nr 150 z 11 listopada 1906. 
  11. Ogłoszenie. „Ziemia Sanocka”. 3, s. 6, 13 marca 1919. 
  12. Ale oprócz zamożnych przedsiębiorców i kamieniczników sanoccy Żydzi to również biedota, zamieszkująca kwartał pomiędzy placem św. Jana, ul. Sobieskiego i ul. Cerkiewną. w: Archiwariusz zabitego Miasteczka: rzecz o Kalmanie Segalu . Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej, 2008. s. 46
  13. Alojzy Zielecki, Rozwój przestrzenny miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 395.
  14. Z działalności Towarzystwa Gospodarskiego w Sanoku. Akcja oświatowa. „Gospodarz”, s. 5, Nr 6 z 15 kwietnia 1927. 
  15. Rocznik Polskiego Przemysłu i Handlu. Warszawa: 1934, s. Nr 4892.
  16. Zarządzenie Burmistrza Miasta Sanoka nr 42/2015 z 9 marca 2015. bip.um.sanok.pl, 2015-03-09. s. 3. [dostęp 2016-10-20].
  17. Beksińscy. Portret podwójny. 2014.
  18. Andrzej Romaniak. Kapliczka. „Tygodnik Sanocki”, s. 10, Nr 32 (978) z 13 sierpnia 2010. 
  19. Marian Struś. Czar sanockich kapliczek. „Tygodnik Sanocki”, s. 6, Nr 31 (977) z 6 sierpnia 2010. 
  20. Biała Góra, pow. Sanok. Szczyt góry zwany Zamczysko leży w łańcuchu Słonne Góry nad rzeką San" in: Światowid. t. 23, 1955
  21. Ludwik Glatman. Nowe nazwy ulic Wielkiego Sanoka (dokończenie). „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 2, Nr 36 z 31 sierpnia 1913. 
  22. Stefan Stefański: Kartki z przeszłości Sanoka. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej w Sanoku, 2005, s. 34. ISBN 83-919470-9-2.
  23. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 240, 242. ISBN 978-83-60380-26-0.
  24. Historia. ewzsanok.pl. [dostęp 24 września 2014].