Ulica Cerkiewna w Sanoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Cerkiewna
Śródmieście
Ilustracja
Ulica Cerkiewna w 2012
Państwo  Polska
Miejscowość Sanok
Długość 100 m
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg 0 Rynek
Ikona ulica z lewej.svg 70m Ulica Berka Joselewicza
Ikona ulica koniec T.svg 100m Ulica Zamkowa
Położenie na mapie Sanoka
Mapa lokalizacyjna Sanoka
ulica Cerkiewna
ulica Cerkiewna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Cerkiewna
ulica Cerkiewna
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
ulica Cerkiewna
ulica Cerkiewna
Położenie na mapie powiatu sanockiego
Mapa lokalizacyjna powiatu sanockiego
ulica Cerkiewna
ulica Cerkiewna
Ziemia49°33′43,7″N 22°12′25,6″E/49,562139 22,207111

Ulica Cerkiewna w Sanoku – ulica w dzielnicy Śródmieście miasta Sanoka[1].

Jest jedną z najstarszych ulic Sanoka, była fragmentem szlaku handlowego wiodącego z południa przez ulicę 3 Maja i rynek w kierunku północnym.

W dawnych wiekach ulicą przejeżdżali kupcy i wierni obrządku prawosławnego udający się w kierunku Krosna i Cerkwi znajdującej się przy murze miejskim obok bramy Niżnej[2].

Ulica stromo schodzi w dół od północno-zachodniego narożnika rynku do ulicy Zamkowej przy cerkwi greckokatolickiej. Mierzy 100 m długości. Na ulicy zachowała się XIX w. zabudowa miejska.

Po II wojny światowej w okresie PRL ulicę przemianowano na Młodzieży Zjednoczonej. W grudniu 1989 uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w Sanoku ulica Młodzieży Zjednoczonej została przemianowana na ulicę Cerkiewną[3][4][5][6].

Jej nazwa w dokumentach miejskich musiała pojawić się po wydaniu zgodny królewskiej z roku 1564 na zbudowanie cerkwi w Sanoku przy murze miejskim[7].

Do unii brzeskiej ludność obrządku łacińskiego i wyznawcy prawosławia egzystowali na zachodnich krańcach Rusi Czerwonej obok siebie niejednokrotnie w zwartych grupach, jednakże Rusini zajmowali peryferyjne dzielnice miast i przedmieścia. Świadczą o tym m.in. w oparciu o plany i dawniejsze wzmianki źródłowe, informacje o zasięgu ulic i dzielnic z usytuowanymi na nich cerkwiami i siedzibami parochów[8].

Przy ulicy funkcjonowało początkowo sanockie Państwowe Gimnazjum Męskie im. Królowej Zofii, założone w 1880: najpierw w domu burmistrza Cyryla de Jaksa Ładyżyńskiego następnie w domu p. Kahanowej także przy tej ulicy[9].

Przy ulicy pod numerem domu 123 mieścił się dom Schildkrauta, w którym od końca 1906 urzędował inżynier rządowy i upoważniony geometra cywilny Bolesław Skąpski[10], a od 1919 kancelarię prowadził dr Izaak Nehmer[11].

Na początku XX wieku ten zakątek śródmieścia Sanoka z przyległymi ulicami zamieszkiwała biedota żydowska[12]. Z czasem przy ulicy zanikał handel na rzecz innych miejsc w mieście[13].

W latach 20. przy ulicy Józef Gaweł prowadził pracownię obuwia[14]. W latach 30. pod numerem 2 ulicy działał M.S. Silberman. Handel Owoców Krajowych i Zagranicznych w Sanoku[15]. Do 1939 w kamienicy pod numerem 6 funkcjonowała żydowska sala modlitwy.

Do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015, zostały wpisane budynki pod numerami 1, 6 ulicy[16].

W latach sześćdziesiątych XX wieku w budynku u zbiegu ulicy Cerkiewnej i Rynku swoją specjalną galerię miał Zdzisław Beksiński[17].

U zbiegu z ulicą Berka Joselewicza powstała kapliczka z rzeźbą Najświętszej Maryi Panny[18][19].

Z ulicy widoczny jest szczyt Białej-Góry zwany "Zamczyskiem"[20].

U kresu ulicy i zbiegu z ulicą Zamkową znajduje się budynek budynek, w którym w przeszłości mieścił się szpital wojskowy[21][22][23]. Od 1995 stanowi siedzibę zboru Ewangelicznej Wspólnoty Zielonoświątkowej[24].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. O dzielnicy. sanoksrodmiescie.pl. [dostęp 2015-08-20].
  2. "Jedna, zwana niższą bramą miejską, wymieniona w r. 1550, znajdowała się koło cerkwi, prawdopodobnie na dzisiejszej ulicy Cerkiewnej." w: Rocznik statystyczny województwa rzeszowskiego, Tom 1, 1958. str. 61
  3. Nowe nazwy sanockich ulic. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 4, Nr 13 (484) z 1–10 maja 1989. 
  4. Nowe nazwy sanockich ulic. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, 2, Nr 32 (503) z 20-30 listopada 1989. 
  5. Ulice zmieniają patronów. „Nowiny”, s. 5, Nr 2 z 2 stycznia 1990. 
  6. Władysław Stachowicz. Nr 8: Samorząd Gminy Miasta Sanoka 1867–1990. Miejska Rada Narodowa w Sanoku 1950-1990. „Zeszyty Archiwum Ziemi Sanockiej”, s. 310, Sanok: 2008. Fundacja „Archiwum Ziemi Sanockiej”. ISSN 1731-870X. 
  7. "Joannis de Ocieszymo ktorym jego krolewska mość raczy konfirmować y approbować wymirzenie y naznaczenie placu na zbudowanie cerkwi w Sanoku przy murze miejskim z jedney strony, a z drugiej strony przy ogrodzie Liechow od przekopy grodzkiej poczawszy aż do ulice miejskiej w: Lustrationis privilegiorum palatinum Russiae. Oblata. Introsanocensis 1564-to. 29 stycznia 1564”. Zapis podania z eparchii przemyskiej do relacji kanclerzowi koronnemu. w: AP w Przemyślu. Nr 28 Dod. s.8-10."
  8. Polska-Ukraina, 1000 lat sąsiedztwa: Katolickie unie kościelne w europie środkowej i wschodniej. 1998. s. 191
  9. Józef Stachowicz: Gimnazjum Męskie w latach 1880–1958. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 47-48.
  10. Ogłoszenie. „Gazeta Sanocka”, s. 4, Nr 150 z 11 listopada 1906. 
  11. Ogłoszenie. „Ziemia Sanocka”. 3, s. 6, 13 marca 1919. 
  12. Ale oprócz zamożnych przedsiębiorców i kamieniczników sanoccy Żydzi to również biedota, zamieszkująca kwartał pomiędzy placem św. Jana, ul. Sobieskiego i ul. Cerkiewną. w: Archiwariusz zabitego Miasteczka: rzecz o Kalmanie Segalu . Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej, 2008. s. 46
  13. Alojzy Zielecki, Rozwój przestrzenny miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 395.
  14. Z działalności Towarzystwa Gospodarskiego w Sanoku. Akcja oświatowa. „Gospodarz”, s. 5, Nr 6 z 15 kwietnia 1927. 
  15. Rocznik Polskiego Przemysłu i Handlu. Warszawa: 1934, s. Nr 4892.
  16. Zarządzenie Burmistrza Miasta Sanoka nr 42/2015 z 9 marca 2015. bip.um.sanok.pl, 2015-03-09. s. 3. [dostęp 2016-10-20].
  17. Beksińscy. Portret podwójny. 2014.
  18. Andrzej Romaniak. Kapliczka. „Tygodnik Sanocki”, s. 10, Nr 32 (978) z 13 sierpnia 2010. 
  19. Marian Struś. Czar sanockich kapliczek. „Tygodnik Sanocki”, s. 6, Nr 31 (977) z 6 sierpnia 2010. 
  20. Biała Góra, pow. Sanok. Szczyt góry zwany Zamczysko leży w łańcuchu Słonne Góry nad rzeką San" in: Światowid. t. 23, 1955
  21. Ludwik Glatman. Nowe nazwy ulic Wielkiego Sanoka (dokończenie). „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 2, Nr 36 z 31 sierpnia 1913. 
  22. Stefan Stefański: Kartki z przeszłości Sanoka. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej w Sanoku, 2005, s. 34. ISBN 83-919470-9-2.
  23. Andrzej Romaniak: Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, 2009, s. 240, 242. ISBN 978-83-60380-26-0.
  24. Historia. ewzsanok.pl. [dostęp 24 września 2014].