Ulica Czerwonego Krzyża w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Flag of Warsaw.svg Warszawa
ulica
Czerwonego Krzyża
Powiśle
Ulica Czerwonego Krzyża przy ul. Kruczkowskiego
Ulica Czerwonego Krzyża przy ul. Kruczkowskiego
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg światła ul. Leona Kruczkowskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Solec
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Dobra
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica Czerwonego Krzyża
ulica Czerwonego Krzyża
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Czerwonego Krzyża
ulica Czerwonego Krzyża
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
ulica Czerwonego Krzyża
ulica Czerwonego Krzyża
Ziemia52°14′07,9″N 21°01′48,9″E/52,235528 21,030250

Ulica Czerwonego Krzyża – jedna z ulic warszawskiego Powiśla, biegnąca od ul. Kruczkowskiego do ul. Solec.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica Czerwonego Krzyża powstała w latach 1897–1898 jako przedłużenie ul. Rozbrat i droga dojazdowa do szpitala Rosyjskiego Czerwonego Krzyża (stąd jej nazwa), mieszczącego się w górnym biegu ulicy, na stoku skarpy.

Początkiem szpitala było kilka pawilonów wybudowanych przed 1885 pomiędzy skarpą a ul. Smolną. Główny gmach szpitalny powstał w latach 1896–1897 tuż przy samej ulicy; od frontu poprzedzał go zieleniec ozdobiony fontanną. W 1914 jako ostatni w zespole powstał budynek administracyjny, przed 1939 nadbudowany według projektu Józefa Szanajcy.

Ulicę poszerzono w 1900; równolegle powstały wielkomiejskie kamienice będące pierwszą mieszkaniową zabudową ulicy. Pierwszą z wybudowanych kamienic wzniósł dla siebie architekt Jan Hinz, kolejną wyróżniała bogata secesyjna ornamentyka fasady.

Dalsze kamienice wznoszone przy ulicy Czerwonego Krzyża powstały po 1912; jedna z nich powstała dla budowniczego wielu warszawskich obiektów – Leona Drewsa, na miejscu kolejnych, dziś nie zachowanych przebiega jezdnia.

Za linią wiaduktu kolei średnicowej długo wznosiły się jedynie zabudowania szpitala, przejęte w 1915 przez Polski Komitet Pomocy Społecznej i mieszczące w późniejszym okresie Szpital Główny Polskiego Czerwonego Krzyża.

Wcześniej, w latach 1904-1914 powstał most Poniatowskiego, zwany ówcześnie mostem Mikołajewskim lub III Mostem. Wraz z nim powstał długi na około 700 metrów wiadukt, stanowiący połączenie mostu z Al. Jerozolimskimi.

W latach dwudziestych przy ul. Czerwonego Krzyża powstały kolejne domy, w 1933 tunelem i nasypem kolei średnicowej pojechały pierwsze pociągi. Powstała stacja PKP Warszawa Powiśle. Nad ulicą powstała wtedy arkada wiodąca do mostu średnicowego; do wybuchu wojny kolejne domy wypełniły zabudowę ulicy.

W 1939 uszkodzeniu uległa tylko jedna kamienica; większe zniszczenia przyniósł 1944 – kilka domów legło wtedy w gruzach, szpital spłonął, zaś sam wiadukt został wysadzony w powietrze przez Niemców. Po 1945 rozebrano część dawnych zabudowań; odbudowano zgodnie z pierwowzorem wiadukt średnicowy oraz dostawiono doń drugi, również kolejowy.

Przed 1955 wschodni odcinek ulicy przemianowano na ul. Stefana Jaracza, zaś przed 1968 powstała nowa ul. Kruczkowskiego, która wchłonęła początkowy fragment dawnej ulicy Czerwonego Krzyża.

Z zabudowań szpitala rozebranych ostatecznie w latach siedemdziesiątych ocalał tylko jeden pawilon, na pozostałym terenie urządzono skwer.

W kamienicy Spółdzielni Domostwo przy ul. Czerwonego Krzyża 6 od 2002 do wyprowadzki do Pałacu Prezydenckiego w 2006 mieszkali przyszły prezydent RP Lech Kaczyński wraz z żoną Marią[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Małgorzata Omilanowska, Katarzyna Uchowicz: POW. Ilustrowany atlas architektury Powiśla. Warszawa: Fundacja Centrum Architektury, 2017, s. 50. ISBN 978-83-943750-8-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]