Ulica Franciszkańska we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Franciszkańska
Stare Miasto
ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Długość 88 m
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg ul. św. Doroty
pl. Franciszkański
Ikona - koniec ulicy w postaci skrzyżowania T z deptakiem.svg ul. Świdnicka
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
ulica Franciszkańska
ulica Franciszkańska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Franciszkańska
ulica Franciszkańska
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
ulica Franciszkańska
ulica Franciszkańska
51°06′23,838″N 17°01′52,494″E/51,106622 17,031248
Ul. św. Doroty, skrzyżowanie z ul. Franciszkańską.
Ul. Świdnicka, skrzyżowanie z ul. Franciszkańską, DH Solpol.
Otoczenie ulicy.
Plac Franciszkański, po lewej między budynkiem a kościołem skrzyżowanie ulic Franciszkańskiej i św. Doroty.

Ulica Franciszkańskaulica położona we Wrocławiu na Starym Mieście[1][2][3]. Łączy ulicę św. Doroty z ulicą Świdnicką[1][4][3]. Ma 88 m długości[1]. Pierzeję południową ulicy tworzy zabytkowy Kościół św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława we Wrocławiu. Przy skrzyżowaniu z ulicą Świdnicką w pierzei północnej znajduje się budynek domu handlowego Solpol.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W miejscu, w którym stoi współcześnie Kościół św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława, położona była prywata, duża posesja, z dziedzińcem (plac Franciszkański) przy ulicy Świdnickiej 20[3][5]. Po 1351 r. wzniesiono w tym miejscu klasztor Augustianów eremitów wraz z kościołem, ufundowanym przez cesarza Karola IV[3][6][7] (który w 1612 r. przeszedł we władanie franciszkanów, minorytów[5]). Wytyczono wówczas, wraz z pierwszym rozplanowaniem tej części Starego Miasta, ulicę zapewniającą komunikację klasztoru i kościoła z ulicą Świdnicką. Istnieją przesłanki do przypuszczenia, że ulica została wybrukowana już w 1355 r. Natomiast pierwsze wzmianki o ulicy jako położonej koło kościoła św. Doroty pochodzą z 1403 r.[3]. Krzyżująca się z ulicą Franciszkańską ulica św. Doroty łączyła ówcześnie plac i kościół z Rynkiem[8].

Podczas działań wojennych prowadzonych w czasie oblężenia Wrocławia w 1945 r. znaczna część zabudowy uległa zniszczeniu lub uszkodzeniu skutkującym powojenną rozbiórką pozostałych ruin[7]. W przypadku ulicy Franciszkańskiej obszar po północnej jest stronie pozostawał niezabudowany od lat 50. XX wieku. W 1993 r. zbudowano na rogu ulicy Świdnickiej i Franciszkańskiej pierwszy z domów handlowych Solpol, który przylegał do historycznego domu handlowego M. Gerstel. Głównym projektantem był Wojciech Jarząbek, współpracujący przy tym projekcie z Pawłem Jaszczukiem i Janem Matkowskim, a projekt konstrukcji szkieletowej powstał w studiu Ar-5. Ocenia się postmodernistyczną architekturę obiektu jako oryginalną ale i kontrowersyjną, szczególnie w kontekście przyległej zabudowy historycznej. Były także podejmowane postulaty i działania zmierzające do ochrony budynku poprzez jego wpisanie do rejestru zabytków[7][9][10]. Oficjalne otwarcie nastąpiło 6 grudnia 1993 r.[10]

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy:

Wcześniejsza nazwa ulicy An der Dorotheengasse / An der Dorotheenkirche nawiązuje podobnie jak ulicy św. Doroty – Dorotheengassee, do położone tu kościoła pw. św Doroty[11][3][12]. Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Miejski i ogłoszona w okólniku nr 94 z 20.12.1945 r.[1]

Układ drogowy[edytuj | edytuj kod]

Do ulicy przypisana jest droga gminna numer 106569D o długości 88 m[1] klasy dojazdowej[13] położona na działce o powierzchni 548 m2[1][14]. Ulica biegnie od ulicy św. Doroty do ulicy Świdnickiej[1][4]. Częściowo objęta jest strefą ograniczenia prędkości 30 km/h, a w rejonie skrzyżowania z ulicą św. Doroty i dalej wraz z placem Franciszkańskim strefą zamieszkania o ograniczeniu prędkości 20 km/h[15].

Ulice powiązane z ulicą Franciszkańską:

Zabudowa i zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Południowa strona ulicy w całości zajęta jest przez zabytkowy kościół[4][19]. Północna strona pozostaje niezabudowana, z wyłączeniem działki przy skrzyżowaniu z ulicą Świdnicką, gdzie posadowiono dom handlowy Solpol 1[4][7][9][10].

Ulica położona jest w obszarze znajdującym się na wysokości bezwzględnej pomiędzy 118 a 119 m n.p.m.[20]. Jest on objęty rejonem statystycznym nr 933200, w którym gęstość zaludnienia wynosiła 1472 osób/km2 przy 195 osobach zameldowanych (według stanu na dzień 31.12.2018 r.)[21].

Ochrona i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obszar, na którym położona jest ulica Franciszkańska, podlega ochronie w ramach zespołu urbanistycznego Starego Miasta z XIII–XIX wieku, wpisanego do rejestru zabytków pod nr. rej.: 196 z 15.02.1962 oraz A/1580/212 z 12.05.1967 r.[22][23][24]. Inną formą ochrony tych obszarów jest ustanowienie historycznego centrum miasta, w nieco szerszym obszarowo zakresie niż wyżej wskazany zespół urbanistyczny, jako pomnik historii[24][25][26]. Samo miasto włączyło ten obszar jako cenny i wymagający ochrony do Parku Kulturowego "Stare Miasto", który zakłada ochronę krajobrazu kulturowego oraz uporządkowanie, zachowanie i właściwe kształtowanie krajobrazu kulturowego oraz historycznego charakteru najstarszej części miasta[27].

Przy ulicy i w najbliższym sąsiedztwie znajdują się następujące zabytki:

obiekt, położenie powstanie, nr rej.[a] fotografia
pierzeja południowa
Kościół klasztorny Augustianów Eremitów, następnie Franciszkanów, obecnie parafialny Kościół św. Stanisława, św. Doroty i św. Wacława we Wrocławiu
ulica Świdnicka 31[19][28][29] (pl. Franciszkański[28])
lata 1351-1381, 3 ćwiartka XV wieku, 2 połowa XVII wieku, lata 1720-1730, II połowa XIX wieku, lata 1945-1947, 1968-1976, 2002-2003[19] (1351 r. - XVIII wiek[28])
14 z 27.11.1947 r.[28] oraz A/292/90 z dnia 12.02.1962 r.[19][28][29]
Wrocław kościół pw. św Stanisława, Doroty i Wacława1.jpg
zamknięcie osi widokowej w kierunku zachodnim
Szkoła, obecnie Niepubliczna Szkoła Podstawowa Sióstr Salezjanek
plac Franciszkański 1/3[19][30]
1899 r.
gez, mpzp[19][30]
John Paul II Salesian Sisters school in Wrocław 2014 P03.JPG

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 1089 (Franciszkańska).
  2. SIP 2019 ↓, Osiedla Wrocławia.
  3. a b c d e f g h i Harasimowicz 2006 ↓, s. 211 (Franciszkańska).
  4. a b c d SIP 2019 ↓, Mapa podstawowa.
  5. a b Harasimowicz 2006 ↓, s. 211 (Franciszkański).
  6. Harasimowicz 2006 ↓, s. 430 (Kościół św. St. W. i D.).
  7. a b c d Harasimowicz 2006 ↓, s. 889-890 (Świdnicka).
  8. Harasimowicz 2006 ↓, s. 886 (Św. Doroty).
  9. a b Harasimowicz 2006 ↓, s. 109 (Centrum Handlowe Spolpol).
  10. a b c urbanity.pl 2019 ↓, Solpol.
  11. a b c d Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 13 (An der Dorotheengasse).
  12. Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 38 (Dorotheengassee).
  13. Uchwała RMWr 2003 ↓, §12 ust. 10.
  14. SIP 2019 ↓, Mapa własności, dz. Stare Miasto, AR_37, 23/2.
  15. SIP 2019 ↓, Komunikacja, utrudnienia.
  16. a b ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 5607-5608 (św. Doroty).
  17. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 1090 (Franciszkański plac).
  18. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 5648-5654 (Świdnicka).
  19. a b c d e f SIP 2019 ↓, Gminna Ewidencja Zabytków.
  20. SIP 2019 ↓, Mapa wysokościowa.
  21. SIP 2019 ↓, Demogrfia.
  22. NID 2018 ↓, s. 207.
  23. GEZ 2019 ↓, poz. 68.
  24. a b Uchwała RMWr 2017 ↓, §8 ust. 2.
  25. NID 2013 ↓.
  26. MP 1994 ↓.
  27. wroclaw.pl 2018 ↓.
  28. a b c d e NID 2019 ↓, s. 207.
  29. a b GEZ 2019 ↓, 9007.
  30. a b GEZ 2019 ↓, 1527.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Gminna Ewidencja Zabytków, Urząd Miejski Wrocławia, 18 kwietnia 2019 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  2. Jan Harasimowicz (red.), Encyklopedia Wrocławia, wyd. III poprawione i uzupełnione, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006, ISBN 83-7384-561-5, ​ISBN 978-83-7384-561-9 (pol.).
  3. M.P. z 1994 r. nr 50, poz. 425 Zarządzenie Prezydenta RP z 8 września 1994 roku, 1994 [dostęp 2016-11-30] (pol.).
  4. Niemiecko-polski słownik nazw ulic, Wratislavia.net, 2012 [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  5. Park kulturowy we Wrocławiu, Oficjalny serwis Wrocławia, 2018 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  6. System Informacji Przestrzennej Wrocławia, Wrocław: Dział Systemu Informacji Przestrzennej Biura Rozwoju Wrocławia, 2019 [dostęp 2019-06-06] (pol.).
  7. Uchwała X/202/03 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego centralnej części obszaru Starego Miasta rejonu RYNKU i PLACU SOLNEGO - część "A", „uchwały RMWr.”, Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia / Akty Prawne; Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 14 sierpnia 2003 r. Nr 126, poz.2251; Biuletyn Urzędowy RMW z 30 czerwca 2003 r. Nr 6, poz.167., Wrocław , 2 czerwca 2003 [dostęp 2019-05-30] (pol.).
  8. Urbanity.pl [dostęp 2019-09-11].
  9. Wrocław – zespół historycznego centrum, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 18 kwietnia 2013 [dostęp 2016-11-30] (pol.).
  10. Wykaz dróg przebiegających przez miasto Wrocław, „ZDiUM/Infrastruktura/Ulice Wykaz dróg w zarządzie ZDiUM”, Ewa Iwanska, sporządziła ZDJOGA/NOXE/, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, Wrocław , 20 września 2019 [dostęp 2019-09-21] (pol.).
  11. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków, Województwo dolnośląskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2019 [dostęp 2019-08-23] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Ulica Franciszkańska, [w:] Wrocław, Stare Miasto [online], fotopolska.eu [dostęp 2019-09-23] (pol.).
  • ul. Franciszkańska, [w:] Wrocław, Stare Miasto [online], dolny-slask.org.pl (Wratislaviae Amici), ID: 586161 [dostęp 2019-09-23] (pol.).
  • ul. Franciszkańska, wikimapia.org [dostęp 2019-09-23] (pol.).