Ulica Gołębia w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Gołębia
Stare Miasto
Ilustracja
Widok od ul. Szkolnej, w tle widoczna Fara
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Długość 215 m
Przebieg
Ikona ulica plac.svg 0 m Plac Kolegiacki
Ikona deptak z prawej deptak.svg 35 m ul. Klasztorna
Ikona deptak z prawej deptak.svg 80 m ul. Świętosławska
Ikona deptak koniec T ulica.svg 160 m ul. Wrocławska
Ikona ulica koniec T.svg 215 m ul. Szkolna
Położenie na mapie Poznania
Mapa lokalizacyjna Poznania
ulica Gołębia
ulica Gołębia
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Gołębia
ulica Gołębia
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa wielkopolskiego
ulica Gołębia
ulica Gołębia
Ziemia52°24′23,4″N 16°56′02,9″E/52,406510 16,934140

Ulica Gołębia – ulica znajdująca się w południowej części Starego Miasta, na osiedlu Stare Miasto w Poznaniu.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Swój bieg zaczyna przy Placu Kolegiackim, a kończy na skrzyżowaniu z ulicą Szkolną, przy szpitalu. Na całej długości jest wybrukowana. Na jej początku, po południowej pierzei wznosi się budynek kolegium jezuickiego i budynek fary poznańskiej. Pod numerem 2 mieści się siedziba Wielkopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków[1].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa ulicy, którą Zbigniew Zakrzewski określał jako nader przyjemną architektonicznie (była popularna wśród malarzy), prawdopodobnie wzięła się od stad gołębi, które chętnie obsiadały zarówno kościół farny, jak i jego okolice, w tym kolegium jezuickie. Przypuszczenie to wysunął historyk Artur Kronthal[2].

Historia i obiekty[edytuj | edytuj kod]

Szkoła Baletowa (ul. Gołębia po prawej)

W późnym średniowieczu istniał przy ulicy niewielki, gotycki kościół i szpital pod wezwaniem św. Stanisława, do którego z czasem dostawiono hospicjum dla ubogich księży. W latach 1571–1572 teren został przekazany jezuitom na budowę kolegium[3].

Z urbanistycznego punktu widzenia trakt definiowany jest przez barokowe budynki fary i kolegium jezuickiego (architekci: Bartłomiej Wąsowski, autor fasady farnej i Jan Catenazzi[3]), wzniesione w drugiej połowie XVI wieku dzięki inicjatywie biskupa Adama Konarskiego. Zabudowania te były na tyle obszerne, że konieczne było przesunięcie fragmentu murów miejskich i ulokowanie części gmachów po ich zewnętrznej stronie[3]. Budynki te stanowiły istotne centrum życia umysłowego i kulturalnego, w szczególności muzycznego i teatralnego, I Rzeczypospolitej. Rektorem uczelni był m.in. ksiądz Jakub Wujek. W XVIII wieku zabudowania jezuickie rozbudowano. W dobie Księstwa Warszawskiego funkcjonowała w nim Szkoła Departamentowa (Lycee), której kontynuacją było Gimnazjum św. Marii Magdaleny, w 1858 wyprowadzone do nowego budynku na Garbarach. Dominantą ulicy jest wysoka wieża farna, którą wzniesiono w 1737[2]. Po przeciwnej stronie ulicy znajdują się, zbudowane przez Bartłomieja Wąsowskiego, obiekty Szkoły Baletowej, które dawniej również przynależały do zespołu jezuickiego. Rozbudowywano je w wiekach XVII i XVIII, tak że ostatecznie zajęły cały kwartał. Schody i dziedziniec wzorowany był na rzymskim kościele San Carlo alle Quattro Fontane. W budynku działał pierwszy w mieście zawodowy teatr, którego enterprenerem był Wojciech Bogusławski[3]. W budynkach kolegialnych działało też pierwsze w Poznaniu laboratorium fizyczne[4]. W 1810, na narożniku ulicy Wrocławskiej, działała najstarsza w mieście pensja i szkoła dla dziewcząt prowadzona przez Szczepana Trimaila[5]. W okresie zaboru pruskiego, a także okupacji niemieckiej ulica nosiła nazwę Taubenstrasse[6][7][8].

Kamienica przy ul. Gołębiej 2, stanowiąca siedzibę Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, ozdobiona jest gotyckim portalem z XVI wieku (odkryto go w latach 60. XX wieku). Na narożniku ul. Wrocławskiej stoi XV-wieczna kamienica nazywana Palazzo Rosso. W jej miejscu istniała kiedyś osada wczesnośredniowieczna[9]. Inne cenne budynki przy ulicy, to zlokalizowane pod numerem: 3 (z lat 1869–1871), 4–4a (z lat 70. XIX wieku), 6 (z 1866 autorstwa zapewne Gustava Schultza) i 7 (z lat 70. XIX wieku)[10].

Przed II wojną światową ulicę zamieszkiwali głównie drobni rzemieślnicy i emeryci. W 1923 z gmachu Szkoły Budowlanej na Rybakach, do kolegium jezuickiego wprowadziła się Szkoła Sztuki Zdobniczej, gdzie wykładali m.in. Szczęsny Detloff, Wiktor Gosieniecki, Józef Kostrzewski, Kazimierz Ulatowski i Marcin Rożek. Prace uczniów wyróżniono w 1925 na międzynarodowej wystawie sztuki w Paryżu[2].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Biuletyn Informacji Publicznej.
  2. a b c Magdalena Mrugalska-Banaszak (red.), Zbigniew Zakrzewski, Ulicami mojego Poznania. Cz. 2, W zasięgu hejnału, Poznań: Wydawnictwo Kwartet, 2006, s. 106–108, ISBN 83-60069-25-5, OCLC 749727476 [dostęp 2020-12-01].
  3. a b c d Jerzy Borwiński, Poznań. Przewodnik po zabytkach i historii, wyd. Wyd. 1, Poznań: Wyd. Miejskie, 2003, s. 133–141, ISBN 83-87847-92-5, OCLC 54072453 [dostęp 2020-12-01].
  4. Włodzimierz Łęcki, Poznań. Przewodnik po zabytkach i osobliwościach miasta dla przybyszów z dalszych i bliższych stron, Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, [cop. 2010], s. 137, ISBN 978-83-7506-466-7, OCLC 751217966 [dostęp 2020-12-01].
  5. Lech Trzeciakowski, W dziewiętnastowiecznym Poznaniu, Poznań: Wyd. Poznańskie, 1987, s. 347, ISBN 83-210-0540-3, OCLC 26084207 [dostęp 2020-12-03].
  6. Plan Miasta Poznania z 1907r., stareplanymiast.pl [dostęp 2020-12-02].
  7. Najstarsze plany Poznania do 1938 roku | Archiwum Państwowe w Poznaniu, CYRYL – Cyfrowe Repozytorium Lokalne [dostęp 2020-12-02] (pol.).
  8. Okupacyjne plany Poznania | 1939–1944 | Archiwum Państwowe w Poznaniu, CYRYL – Cyfrowe Repozytorium Lokalne [dostęp 2020-12-02] (pol.).
  9. Marta Tylenda, Kamienica przy narożniku ulic Gołębiej i Wrocławskiej jak nowa, w: Gazeta Wyborcza, 21.3.2008, s. 4.
  10. Joanna Bielawska-Pałczyńska, Poznań. Spis zabytków architektury, Poznań: Urząd Miasta, 2004, s. 102, ISBN 83-89525-07-0, OCLC 750015628 [dostęp 2020-12-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]