Ulica Klemensa Janickiego we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Klemensa Janickiego
Stare Miasto
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Długość 181 m
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul.W. Kraińskiego
ul. Purkyniego
Ikona ulica koniec T.svg pl. Dominikański
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
ulica Klemensa Janickiego
ulica Klemensa Janickiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Klemensa Janickiego
ulica Klemensa Janickiego
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
ulica Klemensa Janickiego
ulica Klemensa Janickiego
51°06′35,659″N 17°02′26,543″E/51,109905 17,040706
Skwer Ormiański.
Al. J. Słowackiego i pl. Dominikański, z którym łączy się ul. K. Janickiego.

Ulica Klemensa Janickiegoulica położona we Wrocławiu na Starym Mieście, w jego części nazywanej Nowym Miastem[1][2][3]. Łączy ulicę Wincentego Kraińskiego i Jana Ewangelisty Purkyniego z placem Dominikańskim[1][4][5]. Ulica ma 181 m długości[1]. W zachodniej pierzei ulicy znajduje się zabytkowy refektarz klasztoru Dominikanów, skwer Ormiański wraz chaczkarem oraz kompleks zabudowy dawnej poczty paczkowej, a we wschodniej pierzei budynek dawnej Królewskiej Intendentury Wojskowej[6][7][8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Do 1866 r. w miejscu dzisiejszej ulicy przebiegała jedna z odnóg rzeki Oława, w ramach jej ujścia do rzeki Odra, tzw. Biała Oława. W tym właśnie roku odnoga ta została zasypana. Wytyczono i utworzono tu ulice biegnące od ulicy św. Ducha do ulicy Nowej, sięgającej ówcześnie rejonu współczesnego placu Dominikańskiego. Dziś ulice te to ulica Klemensa Janickiego – powstała około 1900 r. – i ulica Wincentego Kraińskiego[5][9][10][11][12][13].

Zabudowa ulicy powstała do około 1910 r. Zbudowano tu kamienice, szkoła ludowa pod numerem 5, oraz gmach dawnej poczty paczkowej (1901 r. w miejscu klasztoru Dominikanów), który po 1945 r. użytkowany był przez Telekomunikację Polską S.A.. Z dawnych zabudowań klasztornych zachował się jedynie zachował się jedynie refektarz[5][14][15].

W wyniku działań wojennych podczas oblężenia Wrocławia w 1945 r. zabudowa w tym rejonie, szczególnie w okolicach placu Dominikańskiego, uległa częściowemu zniszczeniu. 28.04.1951 r. zlikwidowano, w ramach utworzenia placu Dominikańskiego (ówcześnie placu Feliksa Dzierżyńskiego), część ulicy Nowej przebiegającą obok nieistniejacego dziś, powojennego Hotelu Panorama, a 20.10.1956 r. kolejny jej odcinek, likwidując połączenie drogowe od ulicy Klemensa Janickiego w kierunku południowym[12][16]. W latach 1963-1969 odbudowano klasztor i refektarz[15].

W 2015 r. niewielki teren pomiędzy zabudową dawnej poczty paczkowej (później furta Klasztoru Dominikanów) i refektarzem klasztornym oraz ograniczony ulicą Klemensa Janickiego i placem Dominikańskim, otrzymał nazwę Skweru Ormiańskiego[4][6][7]. Z inicjatywą nadania takiej nazwy wystąpiło Towarzystwo Ormian Polskich. W 2012 r. bowiem towarzystwo to wspólnie z Klasztorem Dominikanów przy kościele św. Wojciecha odsłoniło na bezimiennym wówczas skwerzeChaczkar”, czyli kwitnący kamienny krzyż ormiański, upamiętniający wielowiekową obecność Ormian w Polsce oraz ludobójstwo Ormian i Polaków w XX wieku. Właśnie w 2015 r. przypadała setna rocznica ludobójstwa Ormian z 1915 r., dokonanego przez Kurdów i Turków w ramach Imperium Osmańskiego[8].

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy:

  • Weiße Ohle, od 1866 r. do 1945 r.[17]
  • Klemensa Janickiego, od 1945 r.[1][17].

Pierwotna nazwa ulicy Weiße Ohle, wywodziła się od nazwy odnogi rzeki Oławy, istniejącej niegdyś w jej ujściowym odcinku, zasypanej w 1866 r., w miejscu której powstała ulicy Klemensa Janickiego i Wincentego Kraińskiego[10]. Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Miejski i ogłoszona w okólniku nr 94 z 20.12.1945 r.[1]. Upamiętnia ona Klemensa Janickiego, urodzonego 17 listopada 1516 w Januszkowie, zmarłego prawdopodobnie w 1543 w Krakowie, polskiego poetę piszącego w języku łacińskim, humanistę okresu odrodzenia[18].

Układ drogowy[edytuj | edytuj kod]

Do ulicy przypisana jest droga gminna numer 106480D o długości 181 m[1] klasy lokalnej[19] położona na działkach o łącznej powierzchni 2757 m2[1][20]. Ulica biegnie od ulicy Wincentego Kraińskiego i Jana Ewangelisty Purkyniego do placu Dominikańskiego[1][4].

Ulice powiązane z ulicą Klemensa Janickiego:

Ulica Klemensa Janickiego i dalej Wincentego Kraińskiego.
Ulica Klemensa Janickiego i dalej Wincentego Kraińskiego.

Zabudowa i zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Wschodnia strona ulicy zabudowana jest jedynie na swoich krańcach. W południowej części położony jest budynek dawnej Królewskiej Intendentury Wojskowej, później budynek Zakładu Opieki Zdrowotnej[6]. Za tym budynkiem w kierunku północnym leży niezabudowany obszar, a przy ulicy Jana Ewangelisty Purkyniego 5 położony jest powojenny budynek biurowy. Cały ten obszar przeznaczono w podstawowym zakresie pod usługi, w tym między innymi kulturę i naukę, z dopuszczeniem w ograniczonym zakresie mieszkalnictwa[24] oraz z zachowaniem ochrony budynku wpisanego do gminnej ewidencji zabytków przy placu Dominikańskim 6[25].

Zachodnia strona ulicy obejmuje kompleks zabudowy dawnej poczty paczkowej, z budynkami, murem ogrodzeniowym i bramą, oraz refektarz klasztorny[6], przed którym położony jest niewielki Skwer Ormiański przy skrzyżowaniu ulicy Klemensa Janickiego i placu Dominikańskiego[4][7]. Dopuszcza się tu zabudowę nawiązująca do istniejącej z ochroną istniejących obiektów, z przeznaczeniem na usługi oraz obiekty sakralne[26][27][28].

Oś widokową ulicy w kierunku południowym zamyka budynek Galerii Dominikańskiej[29].

Ulica położona jest w obszarze znajdującym się na wysokości bezwzględnej pomiędzy 117,5 a 118,5 m n.p.m.[30]. Jest on objęty rejonem statystycznym nr 933180, w którym gęstość zaludnienia wynosiła 60 osób/km2 przy 19 osobach zameldowanych (według stanu na dzień 31.12.2018 r.)[31].

Ochrona i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obszar, na którym położona jest ulica Wincentego Kraińskiego, podlega ochronie w ramach zespołu urbanistycznego Starego Miasta z XIII–XIX wieku, wpisanego do rejestru zabytków pod nr. rej.: 196 z 15.02.1962 oraz A/1580/212 z 12.05.1967 r.[32][33]. Inną formą ochrony tych obszarów jest ustanowienie historycznego centrum miasta, w nieco szerszym obszarowo zakresie niż wyżej wskazany zespół urbanistyczny, jako pomnik historii[34][35]. Samo miasto włączyło ten obszar jako cenny i wymagający ochrony do Parku Kulturowego "Stare Miasto", który zakłada ochronę krajobrazu kulturowego oraz uporządkowanie, zachowanie i właściwe kształtowanie krajobrazu kulturowego oraz historycznego charakteru najstarszej części miasta[36].

Przy ulicy i w najbliższym sąsiedztwie znajdują się następujące zabytki:

obiekt, położenie powstanie, nr rej.[a] fotografia
strona zachodnia
Budynek Poczty Paczkowej, obecnie budynek TP S.A. wraz z ogrodzeniem i bramami
ulica Jana Ewangelisty Purkyniego 2[6][37][38]
1903 r.
gez, mpzp[6][37][38]
Wrocław, Muzeum Architektury - fotopolska.eu (178571).jpg
w tle po prawej
Urząd poczty paczkowej i telegrafu, obecnie Klasztor Dominikanówfurta
plac Dominikański 2[6][38][39]
lata 1901-1905
gez, mpzp[6][38][39]
Refektarz klasztorny ojców Dominikanów 1.jpg
Klasztor Dominikanów – refektarz klasztorny
plac Dominikański 2[6][40]
około 1724 r.
240/24 z dnia 23.10.1961 r.[6][41][40]
Refektarz klasztorny ojców Dominikanów 3.jpg
strona wschodnia
Królewska Intendentura Wojskowa, obecnie budynek ZOZ
plac Dominikański 6[6][42]
1844 r.
gez, mpzp[6][42]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 1667 (Janickiego Klemensa).
  2. SIP 2019 ↓, Osiedla Wrocławia.
  3. Harasimowicz 2006 ↓, s. 592-593 (Nowe Miasto).
  4. a b c d SIP 2019 ↓, Mapa podstawowa.
  5. a b c Harasimowicz 2006 ↓, s. 318 (Janickiego Klemensa).
  6. a b c d e f g h i j k l SIP 2019 ↓, Gminna Ewidencja Zabytków.
  7. a b c Uchwała RMWr 2015 ↓, §2.
  8. a b Uzasadnienie do uchwały RMWr 2015 ↓, s. 1 (pkt 2).
  9. Harasimowicz 2006 ↓, s. 70 (Biała Oława).
  10. a b Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 164 (Weiße Ohle).
  11. Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 9 (Am Ohlauufer).
  12. a b Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 106 (Neuegasse).
  13. Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 11-12 (Am Steindamm).
  14. Harasimowicz 2006 ↓, s. 681 (Poczta paczkowa).
  15. a b Harasimowicz 2006 ↓, s. 370 (Klasztor Dominikanów).
  16. Antkowiak 1970 ↓, s. 164-165 (Nowa).
  17. a b Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 104 (Münzplatz i Münzstr.).
  18. encyklopedia.pwn.pl 2016 ↓.
  19. Uchwała RMWr 2011§25 ust. 2 pkt. 1 ↓.
  20. SIP 2019 ↓, Mapa własności, dz. Stare Miasto, AR_27, 33/2.
  21. ZDiUM sygnalizacja 2019 ↓, poz. 74.
  22. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 2398 (Kraińskiego Wincentego).
  23. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 4448-4453 (Purkyniego Jana).
  24. Uchwała RMWr 2018 ↓, §16, 17.
  25. Uchwała RMWr 2018 ↓, §8 pkt 1 lit. d, pkt 2.
  26. Uchwała RMWr 2011 ↓, §9.
  27. Uchwała RMWr 2011 ↓, §18.
  28. Uchwała RMWr 2011 ↓, §21.
  29. Harasimowicz 2006 ↓, s. 222 (Galeria Dominikańska).
  30. SIP 2019 ↓, Mapa wysokościowa.
  31. SIP 2019 ↓, Demogrfia.
  32. NID 2018 ↓, s. 207.
  33. GEZ 2019 ↓, poz. 68.
  34. NID 2013 ↓.
  35. MP 1994 ↓.
  36. wroclaw.pl 2018 ↓.
  37. a b GEZ 2019 ↓, poz. 7191.
  38. a b c d Uchwała RMWr 2011§9 ust. 4 ↓.
  39. a b GEZ 2019 ↓, poz. 1408.
  40. a b GEZ 2019 ↓, poz. 1407.
  41. NID 2019 ↓, s. 213.
  42. a b GEZ 2019 ↓, poz. 1409.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zygmunt Antkowiak, Ulice i place Wrocławia, Wrocław-Warszawa-Kraków, seria: Biblioteka Wrocławska, tom 11, Wrocław: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, 1970, Zam nr A/185/70 (C-9) (pol.).
  2. Gminna Ewidencja Zabytków, Urząd Miejski Wrocławia, 18 kwietnia 2019 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  3. Jan Harasimowicz (red.), Encyklopedia Wrocławia, wyd. III poprawione i uzupełnione, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006, ISBN 83-7384-561-5, ​ISBN 978-83-7384-561-9 (pol.).
  4. Janicki Klemens – Encyklopedia PWN. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2016-11-17]. [zarchiwizowane z tego adresu (17 listopada 2016)].
  5. M.P. z 1994 r. nr 50, poz. 425 Zarządzenie Prezydenta RP z 8 września 1994 roku, 1994 [dostęp 2016-11-30] (pol.).
  6. Niemiecko-polski słownik nazw ulic, Wratislavia.net, 2012 [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  7. Park kulturowy we Wrocławiu, Oficjalny serwis Wrocławia, 2018 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  8. System Informacji Przestrzennej Wrocławia, Wrocław: Dział Systemu Informacji Przestrzennej Biura Rozwoju Wrocławia, 2019 [dostęp 2019-06-06] (pol.).
  9. Uchwała LXIII/1547/18 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 11 października 2018 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulic: Bernardyńskiej, Klemensa Janickiego i Jana Ewangelisty Purkyniego we Wrocławiu, „uchwały RMWr.”, Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia / Akty Prawne; Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 2018 r. poz.5187. [Data ogłoszenia: 24 października 2018 r.]; Biuletyn Urzędowy RMW z 2018 r. poz.391., Wrocław , 11 października 2018 [dostęp 2019-08-19] (pol.).
  10. Uchwała VI/77/11 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 10 lutego 2011 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulic Klemensa Janickiego i Bernardyńskiej we Wrocławiu, „uchwały RMWr.”, Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia / Akty Prawne; TEKST JEDNOLITY z 2013 r. ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Województwa Dolnośląskiego - Obwieszczenie Rady Miejskiej Wrocławia z 28 listopada 2013 r. (Dz.Urz.Woj.Doln. z 2014 r. poz.84); Biuletyn Urzędowy RMW z 21 lutego 2011 r. Nr 2, poz.84, Wrocław , 10 lutego 2011 [dostęp 2019-08-01] (pol.).
  11. Uchwała XIII/255/15 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 9 lipca 2015 r. w sprawie nadania nazw skwerom na terenie Wrocławia, „uchwały RMWr.”, Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia / Akty Prawne; Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 2015 r. poz.3209. [Data ogłoszenia: 17 lipca 2015 r.]; Biuletyn Urzędowy RMW z 2015 r. poz. 230., Wrocław , 9 lipca 2015 [dostęp 2019-10-22] (pol.).
  12. UZASADNIENIE do projektu uchwały Rady Miejskiej Wrocławia w sprawie nadania nazw skwerom na terenie Wrocławia, „Biuletyn Informacji Publicznej”, Wrocław 2015 [dostęp 2019-10-22].
  13. Wrocław – zespół historycznego centrum, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 18 kwietnia 2013 [dostęp 2016-11-30] (pol.).
  14. Wykaz dróg przebiegających przez miasto Wrocław, „ZDiUM/Infrastruktura/Ulice Wykaz dróg w zarządzie ZDiUM”, Ewa Iwanska, sporządziła ZDJOGA/NOXE/, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, Wrocław , 20 września 2019 [dostęp 2019-09-21] (pol.).
  15. Wykaz sygnalizacji świetlnych, „ZDiUM/Infrastruktura/Wykaz sygnalizacji, w tym pracujących całodobowo w trybie kolorowym”, Ewa Iwanska, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, Wrocław , 5 września 2016 [dostęp 2019-10-03] (pol.).
  16. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków, Województwo dolnośląskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2019 [dostęp 2019-08-23] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]