Ulica Panieńska w Szczecinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Panieńska
Stare Miasto
Ilustracja
Ulica Panieńska w 2020 roku
Państwo  Polska
Województwo  zachodniopomorskie
Miejscowość Szczecin
Długość 340,5 m
Poprzednie nazwy Frauenstraße
Syreny
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg 0 m ul. Zygmunta Duczyńskiego
Ikona ulica pod wiaduktem.svg Trasa Zamkowa
Ikona ulica z lewej.svg 123 m ul. Kłodna
Ikona ulica z lewej.svg 242,5 m ul. Środowa
Ikona ulica z prawej.svg 247 m ul. Kuśnierska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 335,5 m ul. Kurkowa / Rynek Nowy
Ikona ulica.svg ul. Księcia Mściwoja II
Położenie na mapie Starego Miasta w Szczecinie
Mapa lokalizacyjna Starego Miasta w Szczecinie
Panieńska
Panieńska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Panieńska
Panieńska
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Panieńska
Panieńska
Położenie na mapie Szczecina
Mapa lokalizacyjna Szczecina
Panieńska
Panieńska
Ziemia53°25′32,5″N 14°33′41,7″E/53,425694 14,561583

Panieńska (do 1945: Frauenstraße, 1945–1955 ulica Syreny) – ulica o długości 340,5 metra na szczecińskim osiedlu Stare Miasto, w dzielnicy Śródmieście. Jedna z ważniejszych i dłuższych ulic szczecińskiego Starego Miasta. Przebiega z północnego wschodu na południowy zachód, krzyżując się z ulicą Kłodną, Środową, Kuśnierską, Kurkową i Rynkiem Nowym. Jej przedłużeniem w kierunku południowo-zachodnim jest ulica Księcia Mściwoja II. Nawierzchnia jezdni składa się w znacznej części z bruku. Na całej długości ulicy obowiązuje ruch dwukierunkowy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Średniowiecze[edytuj | edytuj kod]

Początki dzisiejszej ulicy Panieńskiej są ściśle powiązane ze średniowieczną bramą miejską, zwaną Brama Panieńską, która wznosiła się w pobliżu dzisiejszych wiaduktów Trasy Zamkowej w północnej części ulicy. Sama nazwa bramy pochodziła od cysterskiego klasztoru żeńskiego, powołanego z inicjatywy Marianny, żony księcia Barnima I. Ulica wiodąca od bramy w głąb Starego Miasta otrzymała miano Panieńskiej (fruwenstrate). Po 1245 r. przy skrzyżowaniu ulicy z Rynkiem Nowym wzniesiono gmach ratusza. W latach 1532–1697 z ratuszem sąsiadowała waga miejska[1].

Po likwidacji murów obronnych[edytuj | edytuj kod]

W 1795 r. stara Brama Panieńska została wyburzona. W XVIII wieku wzniesiono nowe bramy zwane Panieńskimi, a ulicę wydłużono od gmachu klasztoru do wałów obronnych. W latach 1833–1835 przy ulicy wybudowano gmach giełdy[2]. Bramy określane nazwą Nowej Bramy Panieńskiej wyburzono w 1880 r., a po likwidacji Fortu Leopolda, w 1901 r. ulicę przedłużono do nowo powstałego bulwaru Dampfschiffbollwerk[1].

Czas międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

W początku lat 30. XX wieku architektem miejskim w Szczecinie był Ernst Lehnemann. Sporządził on plan przebudowy układu komunikacyjnego na szczecińskim Starym Mieście celem dostosowania go do zwiększającego się ruchu samochodowego. Projekt zakładał wyburzenie części kamienic przy ulicy Panieńskiej i poszerzenie jej jezdni. Poszerzona ulica stałaby się alternatywną, równoległą arterią do bulwarów nadodrzańskich. Planów tych ostatecznie nie zrealizowano[3].

II wojna światowa i czas powojenny[edytuj | edytuj kod]

Hotel Arkona w 2008 r.

Bombardowania alianckie Szczecina w latach 40. XX wieku doprowadziły do częściowego zniszczenia kamienic wznoszących się przy ulicy. Po zakończeniu działań wojennych wszystkie budynki rozebrano, zachowując jedynie gmach ratusza i giełdy. Gmach giełdy miał zostać odbudowany na siedzibę Urzędu Zatrudnienia, lecz w 1951 r. został rozebrany[4]. Między skrzyżowaniem z ulicą Kłodną a Kuśnierską założono trawniki. Zmieniono także przebieg ulicy, likwidując odcinek między bulwarem a ulicą Wyszaka oraz włączając odcinek ulicy między Kurkową a Szewską w ciąg ulicy Mściwoja II.

W latach 50. XX wieku zespół architektów w składzie W. Furmańczyk, W. Jarzynka, L. Kotowski opracował koncepcję nowej zabudowy Starego Miasta. Pozostawiając częściowo starą siatkę ulic, zaprojektowano osiedle niskich, trój- cztero- lub pięciopiętrowych bloków z wielkiej płyty krytych spadzistymi dachami[5]. W ramach tego projektu powstał blok ze spadzistym dachem między skrzyżowaniem z ulicą Kuśnierską i ulicą Kurkową. W latach 70. XX wieku między ulicą Środową a Rynkiem Nowym wzniesiono Hotel Arkona[6]. Budynek posadowiono na miejscu północnego odcinka ulicy Kurza Stopka, w wyniku czego uległ on likwidacji.

Lata 90. XX wieku i 00. XXI wieku[edytuj | edytuj kod]

Fundamenty przedwojennych kamienic po wschodniej stronie ulicy, 2008 r.

W latach 80. XX wieku ogłoszony został konkurs na zagospodarowanie dolnej części Starego Miasta – Podzamcza. Powołana została spółdzielnia „Podzamcze”, która miała się zająć zrealizowaniem zwycięskiego projektu architektonicznego autorstwa prof. Stanisława Latoura. Przemiany polityczne i problemy z dokumentacją doprowadziły do opóźnień w realizacji inwestycji. Ostatecznie w 1994 rozpoczęto proces ponownej zabudowy Podzamcza. Na przełomie lat 1996/1997 rozpoczęła się zabudowa wschodniej pierzei ulicy u stóp zamku, między nieistniejącą już ulicą Wyszaka a ulicą Kuśnierską[1]. Odsłonięto fundamenty przedwojennych kamienic i rozpoczęto odbudowę. Po upadku spółdzielni „Podzamcze” w 2001 r. parcele kamienic podzielono między 27 różnych podmiotów. Z powodu współwłasności działek budowę budynków wstrzymano[7]. Na skutek braku funduszy porzucono także wykopaliska archeologiczne, prowadzone przy ulicy od 1986 r. W marcu 2007 r. na licytacji komorniczej sprzedano parcele po wschodniej stronie ulicy, należące do dawnej spółdzielni „Podzamcze”[8]. Rok później wyburzono Hotel Arkona i przedstawiono pierwsze plany budowy nowego hotelu.

Lata 10. i 20. XXI wieku[edytuj | edytuj kod]

W 2010 r. dokończono budowę kamienic przy skarpie zamkowej. W latach 2016–2017 na terenie byłego Hotelu Arkona prowadzono badania archeologiczne, w trakcie których odsłonięto fundamenty i piwnice przedwojennych kamienic wraz z brukowaną nawierzchnią północnego odcinka ulicy Kurza Stopka[9]. W kwietniu 2019 r. rozpoczęto wznoszenie hotelu ibis Styles, prace budowlane mają zakończyć się w 2021 r.[10]

Panorama zabudowy ulicy Panieńskiej z Bulwaru Piastowskiego, 2015 r.

Kalendarium zmian nazwy ulicy[edytuj | edytuj kod]

Czas
obowiązywania
Nazwa
1309 platea dominarum
1496 fruwenstrate
1535 frouen strate
1592 Frawenstraße
1625 Fruwenstrass
1721–1945 Frauenstraße
1945–1955 ulica Syreny
od 1955 r. ulica Panieńska

Obiekty[edytuj | edytuj kod]

Istniejące[edytuj | edytuj kod]

  • Panieńska 1-3 – blok mieszkalny;
  • Panieńska 10a–20 – kamienice z przełomu lat 90. XX wieku i lat 00. XX wieku;
  • Panieńska 46 – kamienica z lat 00. XX wieku;
  • Panieńska 47Baszta Panieńska;
  • Ratusz Staromiejski, obecnie przypisany do ulicy Księcia Mściwoja II 8 (przed II wojną światową Frauenstraße 31).

Nieistniejące[edytuj | edytuj kod]

  • Panieńska 10 – Hotel Arkona;
  • Panieńska 30Giełda.
Plan ulicy Panieńskiej sprzed 1945 r. wraz z numeracją zabudowy
• nr 30: Börse (Giełda)
• nr 31: Altes Rathaus (Ratusz staromiejski)

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Ulica Panieńska – Encyklopedia Pomorza Zachodniego – pomeranica.pl, pomeranica.pl [dostęp 2020-05-21].
  2. Encyklopedia Szczecina. Szczecińskie Towarzystwo Kultury, 2015, s. 264. ISBN 978-83-942725-0-0.
  3. Plany przebudowy miasta z lat 30. XX wieku – Zburzyć Stare Miasto « sedina.pl, sedina.pl [dostęp 2020-05-21] (pol.).
  4. Paweł Knap. Sylweta zapowiadała się tak korzystnie... Kontrowersje wokół odbudowy szczecińskiego Starego Miasta (1945-1970). „Biuletyn IPN”. 3, s. 22, 2007. IPN Szczecin. 
  5. Jak odbudowano Stare Miasto. « sedina.pl, sedina.pl [dostęp 2020-05-21] (pol.).
  6. Arkona Hotel Szczecin Panieńska 10, www.urbanity.pl [dostęp 2020-05-21].
  7. Andrzej Kulej, Domy na Panieńskiej nadal będą straszyć, „Gazeta.pl”, 14 września 2006.
  8. Andrzej Kulej, Prywatne drogi na Podzamczu, „Gazeta.pl”, 21 marca 2007.
  9. Marek Rudnicki, Hotel Arkona. Przed laty, dziś i już niedługo? Zobacz ZDJĘCIA, Głos Szczeciński, 18 lutego 2019 [dostęp 2020-05-21] (pol.).
  10. Hotel ibis Styles Szczecin Stare Miasto Szczecin Panieńska 10, www.urbanity.pl [dostęp 2020-05-21].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]