Ulica Prosta w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Flag of Warsaw.svg Warszawa
ulica
Prosta
Mirów, Czyste
Ulica Prosta, widok od ul. Twardej w kierunku zachodnim
Ulica Prosta, widok od ul. Twardej w kierunku zachodnim
Przebieg
Ikona ulica rondo.svg światła 0 m rondo ONZ/al. Jana Pawła II
Ikona ulica z lewej.svg światła 141 m ul. Twarda
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 380 m ul. Żelazna
Ikona ulica z lewej.svg światła 632 m ul. Miedziana
Ikona ulica z prawej.svg 844 m ul. Wronia
Ikona ulica rondo.svg światła 1 007 m rondo Ignacego Daszyńskiego
Ikona ulica z prawej.svg 1 258 m ul. Przyokopowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 1 435 m ul. Karolkowa
Ikona ulica.svg 1 435 m ul. Marcina Kasprzaka
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica Prosta
ulica Prosta
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Prosta
ulica Prosta
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
ulica Prosta
ulica Prosta
Ziemia52°13′52,2″N 20°59′16,6″E/52,231167 20,987944
Ulica Prosta ok. 1908, widok w kierunku zachodnim. Po prawej gmach Szkoły Handlowej Zgromadzenia Kupców m. Warszawy

Ulica Prosta – ulica na warszawskiej Woli.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Ulica Prosta rozpoczyna swój bieg od alei Jana Pawła II na rondzie ONZ i biegnie na zachód, kolejno mijając ulice: Twardą, Żelazną, Wronią, przechodzi przez Rondo Ignacego Daszyńskiego i następnie przecina jeszcze ulice Przyokopową oraz Karolkową. Przedłużeniem ulicy w kierunku zachodnim jest ulica Marcina Kasprzaka.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica to dawna droga narolna, która od 1650 stanowiła granicę jurydyki Grzybów[1]. Obecna nazwa została nadana w 1770[2].

Bieg ulicy ukształtował się w ostatnich dekadach XIX wieku. Pierwotnie łączyła ona ulicę Twardą z Towarową. W 1864 została wybrukowana.

W latach 1905–1906 na rogu ulicy Prostej i Waliców wybudowano gmach Szkoły Handlowej Zgromadzenia Kupców m. Warszawy zaprojektowany przez Edwarda Goldberga[1][3]. W okresie międzywojennym wśród mieszkańców ulicy przeważała ludność żydowska.

10 maja 1943 przez właz znajdujący się na ulicy Prostej ewakuowała się kanałami z warszawskiego getta na stronę „aryjską” grupa żydowskich powstańców, wśród nich m.in. Marek Edelman[4][5]. W 2010 w tym miejscu odsłonięto pomnik upamiętniający to wydarzenie.

Podczas powstania warszawskiego, we wrześniu 1944, grupa żołnierzy Armii Krajowej z batalionu Wacława Stykowskiego „Hala” dokonała w piwnicach domów przy ul. Prostej i Twardej mordu na kilkunastu ukrywających się tam Żydach[6]. Była to najpoważniejsza zbrodnia dokonana na terenie zajętym przez powstańców[7].

Prawie cała zabudowa ulicy została zniszczona w 1944[8].

Przy ulicy powstały bloki zbudowanego w latach 1965–1972 osiedla Za Żelazną Bramą[9]. Ok. 1968 Prosta została przebudowana i poszerzona.

Od 11 września 2010 do 30 września 2014 ulica była zamknięta dla ruchu kołowego na całej swej długości w związku z budową centralnego odcinka II linii warszawskiego metra[10]. Ulica została wtedy poszerzona (dwie jezdnie z dwoma pasami ruchu w każdą stronę). Przebudowano także skrzyżowania z ulicami Twardą i Żelazną, a torowisko tramwajowe na całej długości ulicy znalazło się pomiędzy jezdniami[11].

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 701. ISBN 83-01-08836-2.
  2. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 169. ISBN 83-86619-97X.
  3. Robert Marcinkowski: Ilustrowany Atlas Dawnej Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Oliwka, 2013, s. 167. ISBN 978-83-931203-1-4.
  4. Symcha Rotem: Wspomnienia powstańca z warszawskiego getta. Warszawa: Wydawnictwo VEDA, s. 92. ISBN 978-83-61932-28-4.
  5. Władysław Bartoszewski, Marek Edelman: I była dzielnica żydowska w Warszawie. Wybór tekstów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 271, 321. ISBN 978-83-01-164-430.
  6. Janusz Marszalec: Ochrona porządku i bezpieczeństwa publicznego w Powstaniu Warszawskim. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Rytm, 1999, s. 251. ISBN 83-87893-07-2.
  7. Piotr Rozwadowski (red. nauk.): Wielka Ilustrowana Encyklopedia Powstania Warszawskiego. Tom 1. Warszawa: Dom Wydawniczy Bellona i Fundacja „Warszawa Walczy 1939–1945”, 2002, s. 383. ISBN 83-11-10124-8.
  8. Eugeniusz Szwankowski: Ulice i place Warszawy. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1970, s. 171.
  9. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 1010. ISBN 83-01-08836-2.
  10. Magdalena Łań: Świętokrzyska, Prosta i Sokola gotowe. um.warszawa.pl, 30 września 2014. [dostęp 2014-10-02].
  11. Jarosław Osowski: Koniec budowy II linii: po czterech latach wracamy z objazdów. W: "Gazeta Stołeczna" [on-line]. warszawa.gazeta.pl, 30 września 2014. [dostęp 2014-10-02].