Ulica Wincentego Kraińskiego we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Wincentego Kraińskiego
Stare Miasto
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Długość 236 m
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg ul. św. Ducha
ul. A. Frycza-Modrzewskiego
Ikona ulica.svg światła przejście dla pieszych
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. K. Janickiego
ul. Purkyniego
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
ulica Wincentego Kraińskiego
ulica Wincentego Kraińskiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Wincentego Kraińskiego
ulica Wincentego Kraińskiego
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
ulica Wincentego Kraińskiego
ulica Wincentego Kraińskiego
51°06′42,141″N 17°02′26,601″E/51,111706 17,040723
Od lewej ul. Kraińskiego 2, 4 i nowy budynek 4a. Przed budynkami ul. J. Purkyniego

Ulica Wincentego Kraińskiegoulica położona we Wrocławiu na Starym Mieście, w jego części nazywanej Nowym Miastem[1][2][3][4]. Łączy ulicę św. Ducha i Andrzeja Frycza-Modrzewskiego z ulicą Klemensa Janickiego i Jana Ewangelisty Purkyniego[a][1][5][6][7]. Ulica ma 236 m długości[1]. Po zachodniej stronie ulicy położona jest między innymi zabytkowa Hala Targowa[8][9][10] oraz pozostałości murów miejskich z basztą[6][9][11], tzw. Baszta Niedźwiadka[12], natomiast po stronie wschodniej zabudowa mieszkalna z lat 60. XX wieku i szkoła[6][8][13][14][15][16].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica została wytyczona i zbudowana w 1878 r.[6][17][18]. Oprócz ulicy powstał też nieduży plac zlikwidowany po II wojnie światowej[17]. Jej przebieg odpowiada jednemu z dawnych koryt ujściowych Oławy, tzw. Białej Oławy, które zostało zasypane w 1866 r. Znajdował się tu między innymi szpital św. Ducha z 1880 r., szkoły średnie dla dziewczątewangelicka z 1885 r. i katolicka z 1888 r. W roku 1905 została przedłużona w kierunku północnym w miejscu parcel należących do wyżej wymienionego szpitala[6][17][19][20]. W latach 1906-1908 zbudowano halę targową wg projektu Richarda Plüddemanna[10].

W wyniku działań wojennych podczas oblężenia Wrocławia w 1945 r. ulica i zabudowa uległy zniszczeniu, przy czym zachowała się hala targowa. W 1953 r. dokonano rozbiórki istniejących ruin, przy czym zidentyfikowano pozostałości po murach obronnych i baszcie. Zachowany fragment dawnego muru miejskiego z basztą z XIII wieku, zrekonstruowany został w latach 1957-1958 wg projektu Mirosława Przyłęckiego i 1968. W 1966 r. zbudowano szkołę (pomnik tysiąclecia), oddaną do użytkowania 22.10.1966 r., a w 1968 r. czteropiętrowe bloki mieszkalne[6][12][17]. W baszcie od 1998 r. działała winiarnia „Koniec wieku”[12].

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy:

  • Münzplatz i Münzstraße (Menniczy i Mennicza), od 1879 r. do 1945 r.[6][17][18]
  • Wincentego Kraińskiego, od 1945 r.[6][18][21]

Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Miejski i ogłoszona w okólniku nr 97 z 31.11.1945 r.[1] Upamiętnia ona Wincentego Kraińskiego (żył w latach 1786-1882), prawnika, filozofa, księdza, pisarza i pedagoga. Mieszkał we Wrocławiu od 1848 r. Między innymi wykładał on literaturę słowiańską na Uniwersytecie Wrocławskim[17][22].

Układ drogowy[edytuj | edytuj kod]

Do ulicy przypisana jest droga gminna numer 106479D o długości 236 m[1] klasy lokalnej[23] położona na działkach o łącznej powierzchni 4523 m2[1][24]. Ulica biegnie od ulicy św. Ducha i Andrzeja Frycza-Modrzewskiego do ulicy Klemensa Janickiego i Jana Ewangelisty Purkyniego[a][1][5].

Ulice powiązane z ulicą Wincentego Kraińskiego[a]:

Ul. Janickiego i dalej Kraińskiego
Ul. Janickiego i dalej Kraińskiego

Zabudowa i zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Po stronie zachodniej od południa wzdłuż ulicy położony jest Zieleniec przy ulicy Kraińskiego[30][31] przy zabytkowych reliktach murów obronnych z basztą tzw. Baszta Niedźwiadka przy ulicy Wincentego Kraińskiego 14. Za nimi położona jest zabudowa mieszkaniowa z lat 60. XX wieku, w tym budynki o numerach adresowych od 2 do 12 przypisanych do ulicy Wincentego Kraińskiego[5][6][12][17][31][32]. Za tą zabudową przewiduje się ulicę klasy dojazdowej[33]. Dalej w części północnej położony jest budynek pod numerem 16 przylegający do zabytkowej Hali Targowej przy ulicy Piaskowa 17[5][9][34][35].

Wschodnia strona ulicy obejmuje szkołę przy ulicy Wincentego Kraińskiego 1 (w różnych okresach była to szkoła: podstawowa – nr 104 imienia Marii Konopnickiej, nr 29 imienia Konstytucji 3 Maja, lub gimnazjum – nr 29)[6][8][13][14][15][16][17][36]. Na północ od szkoły znajduje się zabudowa mieszkalna przy ulicy Wincentego Kraińskiego 3 i 5 oraz ulicy Andrzeja Frycza-Modrzewskiego 12 i 14[6][8][13][14][15][37]. Pomiędzy zabudową planowany jest skwer[38].

Ulica położona jest w obszarze znajdującym się na wysokości bezwzględnej pomiędzy 117,5 a 118,5 m n.p.m.[39]. Jest on objęty rejonem statystycznym nr 933170, w którym gęstość zaludnienia wynosiła 6389 osób/km2 przy 493 osobach zameldowanych (według stanu na dzień 31.12.2018 r.)[40].

Na północ od skrzyżowania z św. Ducha i Andrzeja Frycza-Modrzewskiego położony jest Bulwar Xawerego Dunikowskiego, w ramach Promenady Staromiejskiej[5][9][30], biegnący nad brzegiem rzeki Odry, jej głównego ramienia, w miejscu rozdziału Odry Górnej na dwa zasadnicze ramiona – Odrę Północną i Odrę Południową, w ramach Śródmiejskiego Węzła Wodnego[41][42].

Ochrona i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obszar, na którym położona jest ulica Wincentego Kraińskiego, podlega ochronie w ramach zespołu urbanistycznego Starego Miasta z XIII–XIX wieku, wpisanego do rejestru zabytków pod nr. rej.: 196 z 15.02.1962 oraz A/1580/212 z 12.05.1967 r.[43][44]. Inną formą ochrony tych obszarów jest ustanowienie historycznego centrum miasta, w nieco szerszym obszarowo zakresie niż wyżej wskazany zespół urbanistyczny, jako pomnik historii[45][46]. Samo miasto włączyło ten obszar jako cenny i wymagający ochrony do Parku Kulturowego "Stare Miasto", który zakłada ochronę krajobrazu kulturowego oraz uporządkowanie, zachowanie i właściwe kształtowanie krajobrazu kulturowego oraz historycznego charakteru najstarszej części miasta[47].

Przy ulicy i w najbliższym sąsiedztwie znajdują się następujące zabytki:

obiekt, położenie powstanie, nr rej.[b] fotografia
strona zachodnia
Hala Targowa, ulica Piaskowa 17[c][9][48][49] lata 1906–1908 (projekt Richard Plüddemann, F. Friese, Heinrich Küster)[9] (1908 r.[48])
A/2659/401/Wm z dnia 13.04.1979 r.[9][48][49]
PL DW market hall.jpg
Baszta z fragmentem muru obronnego, tzw. Baszta Niedźwiadka
ulica Wincentego Kraińskiego 14[9][12][50][51]
lata 40. XIII wieku, XIV/XV wieku, odbudowa lata 1957-1958, 1968 r.
A/5297/39 z dn. 26.10.1961[9][50][51]
BasztaNiedzwiadka-Pias.JPG
zamknięcie osi widokowej w kierunku północnym
Promenada Staromiejska[9][52] po 1807 r., projekt 1813 r. (Johann Friedrich Knorr)[9]
gez, mpzp[9][52]
Hala targowa2.jpg

Osie widokowe[edytuj | edytuj kod]

Baszta Niedźwiadka

Przewidziano ochronę widoków urbanistycznych, w postaci osi widokowych w określonym zakresie kątowym, na stanowiącą dominantę zabytkową basztę i pozostałości murów obronnych. Osie takie przewidziano zarówno po stronie zieleńca przy ulicy Wincentego Kraińskiego, jak i po stronie drogi wewnętrznej pomiędzy zabudową mieszkaniową przy ulicy Wincentego Kraińskiego 2-12 a budynkiem pierzejowym posadowionym wzdłuż ulicy Piaskowej 1-12[31][32][33].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Podane tu określenie przebiegu ulicy zgodne jest z zestawieniem dróg udostępnianym przez ich zarządcę – Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta we Wrocławiu (ZDiUM)[1]. Numery adresowe położonych przy ulicy posesji biegną jednak, uwzględniając porządek rosnący, w kierunku przeciwnym, tj. od ulicy Jana Ewangelisty Purkyniego do ulicy św. Ducha[5].
  2. Nr rej.: numer wpisu do rejestru zabytków; mpzp - miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego; gez - gminna ewidencja zabytków.
  3. W przywołanym tu spisie zabytków województwa dolnośląskiego podaje się, że Hala Targowa położona jest przy placu Nankiera, co zapewne stanowi zaszłość[48]. Współczesny jej adres jest przypisany do ulicy Piaskowej numer 17[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 2398 (Kraińskiego Wincentego).
  2. SIP 2019 ↓, Osiedla Wrocławia.
  3. Harasimowicz 2006 ↓, s. 592-593 (Nowe Miasto).
  4. Uchwała RMWr 2018 ↓, §32.
  5. a b c d e f g SIP 2019 ↓, Mapa podstawowa.
  6. a b c d e f g h i j k Harasimowicz 2006 ↓, s. 438 (Kraińskiego Wincentego).
  7. Antkowiak 1970 ↓, s. 117-118 (Kraińskiego).
  8. a b c d Antkowiak 1970 ↓, s. 43-44 (Św. Ducha).
  9. a b c d e f g h i j k l m n SIP 2019 ↓, Gminna Ewidencja Zabytków.
  10. a b Harasimowicz 2006 ↓, s. 263-264 (Hale targowe).
  11. Harasimowicz 2006 ↓, s. 206-208 (Fortyfikacje miejskie).
  12. a b c d e Harasimowicz 2006 ↓, s. 62 (Baszta Niedźwiadka).
  13. a b c Harasimowicz 2006 ↓, s. 67 (Bernardyńska).
  14. a b c Antkowiak 1970 ↓, s. 17-18 (Bernardyńska).
  15. a b c Antkowiak 1970 ↓, s. 154-155 (Frycza-Modrzewskiego).
  16. a b gim 2019 ↓, O szkole, Historia szkoły.
  17. a b c d e f g h Antkowiak 1970 ↓, s. 117-120 (Kraińskiego).
  18. a b c Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 104 (Münzplatz i Münzstr.).
  19. Harasimowicz 2006 ↓, s. 70 (Biała Oława).
  20. Harasimowicz 2006 ↓, s. 318 (Janickiego Klemensa).
  21. a b ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 5609-5610 (Św. Ducha).
  22. Harasimowicz 2006 ↓, s. 438 (Kraiński Wincenty).
  23. Uchwała RMWr 2018 ↓, §32 ust. 2 pkt 1.
  24. SIP 2019 ↓, Mapa własności, dz. Stare Miasto, AR_27, 18/2.
  25. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 3248 (Frycza-Modrzewskiego Andrzeja).
  26. ZDiUM sygnalizacja 2019 ↓, poz. 75.
  27. ZDiUM sygnalizacja 2019 ↓, poz. 74.
  28. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 1667 (Janickiego Klemensa).
  29. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 4448-4453 (Purkyniego Jana).
  30. a b SIP 2019 ↓, Mapa przyrodnicza.
  31. a b c Uchwała RMWr 2009 ↓, §33.
  32. a b Uchwała RMWr 2009 ↓, §32.
  33. a b Uchwała RMWr 2009 ↓, §38.
  34. Uchwała RMWr 2009 ↓, §22.
  35. Uchwała RMWr 2018 ↓, §27.
  36. Uchwała RMWr 2018 ↓, §23.
  37. Uchwała RMWr 2018 ↓, §19, 20, 21, 22.
  38. Uchwała RMWr 2018 ↓, §28.
  39. SIP 2019 ↓, Mapa wysokościowa.
  40. SIP 2019 ↓, Demogrfia.
  41. Harasimowicz 2006 ↓, s. 607-608 (Odra Południowa).
  42. Harasimowicz 2006 ↓, s. 885 (Śródmiejski Węzeł Wodny).
  43. NID 2018 ↓, s. 207.
  44. GEZ 2019 ↓, poz. 68.
  45. NID 2013 ↓.
  46. MP 1994 ↓.
  47. wroclaw.pl 2018 ↓.
  48. a b c d NID 2019 ↓, s. 213.
  49. a b GEZ 2019 ↓, poz. 6215.
  50. a b NID 2019 ↓, s. 212.
  51. a b GEZ 2019 ↓, poz. 3745.
  52. a b GEZ 2019 ↓, poz. 6532.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zygmunt Antkowiak, Ulice i place Wrocławia, Wrocław-Warszawa-Kraków, seria: Biblioteka Wrocławska, tom 11, Wrocław: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, 1970, Zam nr A/185/70 (C-9) (pol.).
  2. Gminna Ewidencja Zabytków, Urząd Miejski Wrocławia, 18 kwietnia 2019 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  3. Jan Harasimowicz (red.), Encyklopedia Wrocławia, wyd. III poprawione i uzupełnione, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006, ISBN 83-7384-561-5, ​ISBN 978-83-7384-561-9 (pol.).
  4. GIMNAZJUM NR 29 WE WROCŁAWIU im. Konstytucji 3 Maja, 2019 [dostęp 2019-08-01] (pol.).
  5. M.P. z 1994 r. nr 50, poz. 425 Zarządzenie Prezydenta RP z 8 września 1994 roku, 1994 [dostęp 2016-11-30] (pol.).
  6. Niemiecko-polski słownik nazw ulic, Wratislavia.net, 2012 [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  7. Park kulturowy we Wrocławiu, Oficjalny serwis Wrocławia, 2018 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  8. System Informacji Przestrzennej Wrocławia, Wrocław: Dział Systemu Informacji Przestrzennej Biura Rozwoju Wrocławia, 2019 [dostęp 2019-06-06] (pol.).
  9. Uchwała LXII/1453/18 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 13 września 2018 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pomiędzy aleją Juliusza Słowackiego a bulwarem Xawerego Dunikowskiego we Wrocławiu, „uchwały RMWr.”, Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia / Akty Prawne; Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 2018 r. poz.4601. [Data ogłoszenia: 25 września 2018 r.]; Biuletyn Urzędowy RMW z 2018 r. poz.293., Wrocław , 13 września 2018 [dostęp 2019-10-09] (pol.).
  10. Uchwała XLI/1283/09 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie placu Nowy Targ we Wrocławiu, „uchwały RMWr.”, Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia / Akty Prawne; Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 14 stycznia 2010 r. Nr 6, poz.123; Biuletyn Urzędowy RMW z 25 listopada 2009 r. Nr 11, poz. 291., Wrocław , 19 listopada 2009 [dostęp 2019-10-09] (pol.).
  11. Wrocław – zespół historycznego centrum, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 18 kwietnia 2013 [dostęp 2016-11-30] (pol.).
  12. Wykaz dróg przebiegających przez miasto Wrocław, „ZDiUM/Infrastruktura/Ulice Wykaz dróg w zarządzie ZDiUM”, Ewa Iwanska, sporządziła ZDJOGA/NOXE/, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, Wrocław , 20 września 2019 [dostęp 2019-09-21] (pol.).
  13. Wykaz sygnalizacji świetlnych, „ZDiUM/Infrastruktura/Wykaz sygnalizacji, w tym pracujących całodobowo w trybie kolorowym”, Ewa Iwanska, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, Wrocław , 5 września 2016 [dostęp 2019-10-03] (pol.).
  14. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków, Województwo dolnośląskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 marca 2019 [dostęp 2019-08-23] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]