Ulica Wszystkich Świętych we Wrocławiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb wroclaw.svg Wrocław
ulica
Wszystkich Świętych
Stare Miasto
Długość: 219 m
Początek ulicy.
Początek ulicy.
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg Znak A-21.svg św. Mikołaja
Ikona ulica z prawej.svg ul. św. Barbary
Ikona ulica.svg ul. Cieszyńskiego
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
ulica Wszystkich Świętych
ulica Wszystkich Świętych
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Wszystkich Świętych
ulica Wszystkich Świętych
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
ulica Wszystkich Świętych
ulica Wszystkich Świętych
51°06′43,565″N 17°01′27,644″E/51,112101 17,024346
ul. A. Cieszyńskiego, w tle pierzeja zachodnia ulicy Wszystkich Świętych

Ulica Wszystkich Świętychulica położona we Wrocławiu na Starym Mieście. Łączy ulicę Świętego Mikołaja z ulicą Antoniego Cieszyckiego[1][2][3][4]. Ma 219 m długości[2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie w okolicy znajdował się cmentarz św. Barbary z kaplicą. Istniała też w pobliżu strzelnica, następnie w połowie XV wieku zamieniona na obiekt fortyfikacyjny typu bastejowego, w miejscu którego w 1526 r. zbudowano szpital. Sam cmentarz oddzielony był on od ulicy św. Mikołaja murem, który został rozebrany w 1825 r. Wtedy powstałą ulica, którą nazwano do istniejącego już wówczas kościołaAn der Barbarakirche[3][4]. Od 1963 r. kościół stał się prawosławną katedrą Przenajświętszej Bogurodzicy[4][5][6][7].

Podczas oblężenia Wrocławia w 1945 r. w wyniku prowadzonych działań wojennych zabudowa tego rejonu miasta uległa znacznemu zniszczeniu bądź uszkodzeniu. Po wojnie sama ulica została skrócona. Biegła od ulicy św. Mikołaja w kierunku północnym i stanowiła ślepą uliczkę kończącą się przed terenem Szpitala Wojewódzkiego im. Babińskiego, który wchłonął północy odcinek ulicy, bowiem powstały tu dla jego potrzeb obiekty techniczne, takie jak między innymi budynek kuchni i pralni. W tamtym czasie łączyła się w swoim biegu jedynie z ulicą św. Barbary. Od 1969 r. ulica została zamknięta dla ruchu kołowego na podstawie uchwały podjętej przez Radę Narodową 15 stycznia 1969 r.[3][4][8][9][10].

Obecnie przywrócono ulicę dla ruchu kołowego i pieszego na całej długości[2][11][12].

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

W swojej historii ulica nosiła następujące nazwy:

Pierwotna nazwa ulicy An der Barbarakirche nawiązuje do położonej tu świątyni pw. św. Barbary[3][13][14], co w tłumaczeniu na język polski oznacza „Przy kościele św. Barbary”[3]. Późniejsza nazwa odnosi się do szpitala Wszystkich Świętych, po 1945 r. Wojewódzki Szpital im. Józefa Babińskiego, obecnie nieużytkowany (przebudowa przez I2 Development), którego budynki tworzą pierzeję zachodnią ulicy[6][15]. Współczesna nazwa ulicy została nadana przez Zarząd Miejski i ogłoszona w okólniku nr 94 z 20.12.1945 r.[2].

Układ drogowy[edytuj | edytuj kod]

Do ulicy przypisana jest droga gminna o długości 219 m[2] klasy dojazdowej[11][12].

Ulice i place powiązane z ulicą Wszystkich Świętych:

Zabudowa i zagospodarowanie[edytuj | edytuj kod]

Zachodnią pierzeję stanowią budynki dawnego szpitala Wszystkich Świętych, później Szpitala Wojewódzkiego im. J. Babińskiego[6], a obecnie zespół budynków mieszkalno-usługowych. Tylko na początku jej biegu przy ulicy św. Mikołaja znajduje się zabytkowa kamienica, obecnie użytkowana dla potrzeb plebanii i lokali usługowo-handlowych. Wschodnia pierzeja to przede wszystkim Katedra Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy z okalającym ją terenem, dalej na północ zabudowa mieszkalna przy ul. św. Barbary, zabudowa dawnej stołówki i pralni szpitalnej obecnie użytkowana dla potrzeb prowadzonej działalności gospodarczej i na północnym krańcu ulicy początek zabudowy południowej pierzei ulicy Antoniego Cieszyckiego[1][3][4][8][9][15].

Ochrona i zabytki[edytuj | edytuj kod]

Obszar, na którym położona jest ulica Wszystkich Świętych, podlega ochronie w ramach zespołu urbanistycznego Starego Miasta z XIII-XIX wieku, wpisanego do rejestru zabytków pod nr. rej.: 196 z 15.02.1962 oraz A/1580/212 z 12.05.1967 r.[18][19]. Inną formą ochrony tych obszarów jest ustanowienie historycznego centrum miasta, w nieco szerszym obszarowo zakresie niż wyżej wskazany zespół urbanistyczny, jako pomnik historii[20][21]. Samo miasto włączyło ten obszar jako cenny i wymagający ochrony do Parku Kulturowego "Stare Miasto", który zakłada ochronę krajobrazu kulturowego oraz uporządkowanie, zachowanie i właściwe kształtowanie krajobrazu kulturowego i historycznego charakteru najstarszej części miasta[22].

Przy ulicy i w najbliższym sąsiedztwie znajdują się następujące zabytki:

obiekt, położenie powstanie, nr rej.[a] foto
Kamienica, obecnie budynek plebanii Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego Narodzenia Przenajświętszej oraz handlowo-usługowy
ulica św. Mikołaja 40[15][23][24]
1 poł. XVII w., 1690 r., po 1945 r.[15]
XVII i XIX wiek[24]
A/3147/96 z dn. 12.02.1962[15][23][24]
Plebania cerkwii fot BMaliszewska.jpg
Kaplica cmentarna parafii św. Elżbiety pw. św. Feliksa i Adaukta, następnie kościół pw. św. Barbary, ob. Katedra Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy
ulica św. Mikołaja 40[15][25][26]
wzm. 1268 r., l. 1400-1417 (odb- i rozbudowa), 1448 – konsekracja, XVI-XVII w., 1704, 1868-1869 i 1897 (remonty), 1945 r. zniszczony, l. 1947-1948 i 1964-1967 (odbudowa), od 1966 r. - remonty[15]
XIII, XV-XVI wiek[27]
11 z 27.11.1947 r.[25] 288/15 z dn. 23.10.1961[15][25][26].
Wroclaw katedra prawoslawna.jpg
Zespół Szpitala Wszystkich Świętych, po 1945 r. Wojewódzki Szpital im. Józefa Babińskiego, ob. nieużytkowany (przebudowa przez I2 Development)
plac Jana Pawła II 8[15][28][29]
1526 r. (brama wodna), l. 1799-1801, l. 1821-1823, 1856 r., 1869 r., l. 1901-1902, l. 1935-1936
gez, mpzp[15]
1776-1936, A/5945/1-7 z 2.12.2014 r.[28][29]
Wroclaw dawny szpital Babinskiego.jpg


Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e SIP 2019 ↓, Mapa podstawowa.
  2. a b c d e f g h ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 6177 (Wszystkich Świętych).
  3. a b c d e f g h Antkowiak 1970 ↓, s. 288-289 (Wszystkich Świętych).
  4. a b c d e f g Harasimowicz 2006 ↓, s. 994 (Wszystkich Świętych).
  5. Harasimowicz 2006 ↓, s. 421 (Kościół św. Barbary).
  6. a b c Harasimowicz 2006 ↓, s. 873 (Szpital Wszystkich Świętych).
  7. Harasimowicz 2006 ↓, s. 968 (Wojewódzki Szpital im. J. Babińskiego).
  8. a b Antkowiak 1970 ↓, s. 13-15 (Św. Barbary).
  9. a b Harasimowicz 2006 ↓, s. 886 (Św. Barbary).
  10. Harasimowicz 2006 ↓, s. 887-888 (Św. Mikołaja).
  11. a b Uchwała RMWr 2002 ↓, §5 ust. 5 pkt 4.
  12. a b Uchwała RMWr 2002 ↓, §12 ust. 7.
  13. a b c Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 13 (An der Barbarakirche).
  14. Wratislavia.net n-p 2012 ↓, s. 21 (Barbaragasse).
  15. a b c d e f g h i j SIP 2019 ↓, Gminna Ewidencja Zabytków.
  16. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 5560-5562 (św. Mikołaja).
  17. ZDiUM ulice 2019 ↓, poz. 685 (Cieszyńskiego).
  18. NID 2018 ↓, s. 207.
  19. GEZ 2019 ↓, poz. 68.
  20. NID 2013 ↓.
  21. MP 1994 ↓.
  22. wroclaw.pl 2018 ↓.
  23. a b GEZ 2019 ↓, poz. 4740.
  24. a b c NID 2018 ↓, s. 227.
  25. a b c NID 2018 ↓, s. 217.
  26. a b GEZ 2019 ↓, poz. 4739.
  27. NID 2018 ↓, s. 2017.
  28. a b NID 2018 ↓, s. 220.
  29. a b GEZ 2019 ↓, poz. 2299-2306.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zygmunt Antkowiak, Ulice i place Wrocławia, Wrocław-Warszawa-Kraków, seria: Biblioteka Wrocławska, tom 11, Wrocław: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich – Wydawnictwo, 1970, Zam nr A/185/70 (C-9) (pol.).
  2. Gminna Ewidencja Zabytków, Urząd Miejski Wrocławia, 18 kwietnia 2019 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  3. Jan Harasimowicz (red.), Encyklopedia Wrocławia, wyd. III poprawione i uzupełnione, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006, ISBN 83-7384-561-5, ​ISBN 978-83-7384-561-9 (pol.).
  4. M.P. z 1994 r. nr 50, poz. 425 Zarządzenie Prezydenta RP z 8 września 1994 roku, 1994 [dostęp 2016-11-30] (pol.).
  5. Niemiecko-polski słownik nazw ulic, Wratislavia.net, 2012 [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  6. Park kulturowy we Wrocławiu, Oficjalny serwis Wrocławia, 2018 [dostęp 2019-06-03] (pol.).
  7. System Informacji Przestrzennej Wrocławia, Wrocław: Dział Systemu Informacji Przestrzennej Biura Rozwoju Wrocławia, 2019 [dostęp 2019-06-06] (pol.).
  8. Uchwała L/1753/02 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 4 lipca 2002 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego północnej części obszaru Starego Miasta - rejon UNIWERSYTETU WROCŁAWSKIEGO, „uchwały RMWr.”, Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia / Akty Prawne; Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 7 sierpnia 2002 r. Nr 170, poz.2415;Biuletyn Urzędowy RMW z 20 lipca 2002 r. Nr 7, poz.348, Wrocław , 4 lipca 2002 [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  9. Uchwała X/202/03 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 2 czerwca 2003 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego centralnej części obszaru Starego Miasta rejonu RYNKU i PLACU SOLNEGO - część "A", „uchwały RMWr.”, Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia / Akty Prawne; Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 14 sierpnia 2003 r. Nr 126, poz.2251; Biuletyn Urzędowy RMW z 30 czerwca 2003 r. Nr 6, poz.167., Wrocław , 2 czerwca 2003 [dostęp 2019-05-30] (pol.).
  10. Wrocław – zespół historycznego centrum, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 18 kwietnia 2013 [dostęp 2016-11-30] (pol.).
  11. Wykaz dróg przebiegających przez miasto Wrocław, „ZDiUM/Infrastruktura/Ulice Wykaz dróg w zarządzie ZDiUM”, Ewa Iwanska, sporządziła ZDJOGA/NOXE/, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, Wrocław , 7 maja 2019 [dostęp 2019-05-31] (pol.).
  12. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków, Województwo dolnośląskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 grudnia 2018 [dostęp 2019-01-25] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]