Wężyczyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wężyczyn
Państwo  Polska
Województwo mazowieckie
Powiat miński
Gmina Latowicz
Liczba ludności (2011) 216[1][2]
Strefa numeracyjna 25
Kod pocztowy 05-334
Tablice rejestracyjne WM
SIMC 0677783
Położenie na mapie gminy Latowicz
Mapa lokalizacyjna gminy Latowicz
Wężyczyn
Wężyczyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wężyczyn
Wężyczyn
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Wężyczyn
Wężyczyn
Położenie na mapie powiatu mińskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu mińskiego
Wężyczyn
Wężyczyn
Ziemia52°03′45″N 21°49′00″E/52,062500 21,816667

Wężyczynwieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim, w gminie Latowicz.

Wieś królewska położona była w drugiej połowie XVI wieku w powiecie garwolińskim ziemi czerskiej województwa mazowieckiego[3].

W latach 1526-1795 wieś należała do starostwa latowickiego. W latach 1795-1809 – pod zaborem austriackim. Od 1809 r. w Księstwie Warszawskim, guberni warszawskiej, powiecie siennickim, a od 1866 r. w powiecie mińskim (od 1868 nazwa powiatu nowomiński). W latach 1870-1954 należała do gminy Łukówiec, w latach 1955-1972 – do Gromadzkiej Rady Narodowej wJeruzalu, od 1973 r. należy do gminy Latowicz. W latach 1919-1939 była w granicach województwa warszawskiego, 1939-1945 w Generalnym Gubernatorstwie, 1946-1975 w województwie warszawskim, od 1975 do 1998 r. – w granicach województwa siedleckiego. Od 1999 r. znajduje się w województwie mazowieckim.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarsze ślady osadnictwa to naczynia z popiołami i ceramika z okresu wczesnego średniowiecza.

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z 1524 r., gdzie występuje jako „Vązyczino”, a w 1540 r. jako „Vązyczyn”. Następnie w 1565 r. i 1569 r. zapisano nazwę „Węziczyny”, w 1576 r. – „Weziczin”, w 1613 r. – „Wężyczyn”, w 1660 r. – „Wężyczyn”.

W 1565 r. wieś liczyła 28 domów, w 1613 r. - 10. W XVII w. wybudowano folwark i karczmę. Dziedziczny urząd wójta sprawowała od 1539 r. rodzina Szelągów, następnie Maciejowiczów i Domoniów. Wojny szwedzkie zniszczyły wieś i w 1660 r. pozostało 5 domów.

W XIX w. powierzchnia gruntów należących do mieszkańców Wężyczyna liczyła 567 mórg. W 1827 r. było tu 23 domy i 232 mieszkańców, zaś w 1880 r. liczba domów wzrosła do 41, zaś liczba mieszkańców do 247. W Wężyczynie był wówczas folwark o powierzchni 548 mórg. Dworek należał do Łabędzkich – rodziny Henryka Sienkiewicza, który spędził tu pierwsze 9 lat swego dzieciństwa.

W 1950 r. została założona Ochotnicza Straż Pożarna, a w 1953 r. wybudowana remiza strażacka. W 1950 r. powstało Koło Gospodyń Wiejskich. W 1970 r. wieś liczyła 220 mieszkańców, a w 2000 r. - ok. 230. Przyrost naturalny w latach 1970-2000 wyniósł +3,2%. W 1988 r. były we wsi 52 domy, a w 2009 r. - 56 domów.

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowy przekaz mówi, że nazwa miejscowości powstała, gdy na silnie zalesione, nizinne, bagniste tereny przybyli osadnicy. Zanim wybudowali pierwsze domy, musieli wykarczować dziką puszczę, a w niej natrafili na gniazda żmij i węży. Stąd nazwa osady powstałej na poleśnej ziemi miała brzmieć Wężyczyn.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kapliczka pw. św. Antoniego, murowana, wzniesiona w 1949 r. przez Jana Smolaka.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Do roku 1861 mieszkał tu młody Henryk Sienkiewicz (1846-1916).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Strona polskawliczbach.pl
  2. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.. [dostęp 2017-04-11].
  3. Mazowsze w drugiej połowie XVI wieku ; Cz.1, Mapa, plany, Warszawa 1973, k. 4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • AGAD, perg 841 – pierwsza wzmianka
  • Archiwum Skarbu Koronnego, Oddział I, sygn. 72 cz.2. – Rejestr pogłownego Ziemi Czerskiej.
  • AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 143-B – Lustracja Starostwa Latowickiego z 1569 r. (mikrofilm: 2262)
  • AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 147a – Lustracja starostwa latowickiego z 1613 r. (mikrofilm: 2567)
  • AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 147-B - Lustracja Starostwa Latowickiego (odpis z 1853 r.) 1660 r. (mikrofilm: 2568)
  • AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 159 – Lustracja starostwa latowickiego z 1765 r. (mikrofilm: 2579)
  • AGAD, Archiwum Skarbu Koronnego Oddział XLVI, sygn. 170 – Lustracja starostwa latowickiego z 1789 r. (mikrofilm: 2585)
  • Wężyczyn w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIII: Warmbrun – Worowo. Warszawa 1893.
  • Gajowniczek. Z. 1999. Dzieje Latowicza, FPL, Latowicz
  • Gajowniczek Z., 1999. Dzieje Parafii Latowicz, FPL, Latowicz.
  • Gajowniczek Z., 1999. Kroniki Ochotniczej Straży Pożarnej w Latowiczu, FPL, Latowicz.
  • Gieysztorowa I., 1967. Lustracja województwa Mazowieckiego 1565 roku, cześć l. Warszawa.
  • Niedźwiedź J. Ostas C., Opracowanie studialne wartości kulturowych Gminy Latowicz
  • Sienkiewicz M. , i in. 1999. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Latowicz.
  • Wawrzyńczyk A., 1989. Lustracje województwa Mazowieckiego XVII wieku, T.2 (1660-1661), Warszawa.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]