Węzeł celtycki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kamienne krzyże celtyckie takie jak ten, są jednym z głównych źródeł informacji o węzłach celtyckich.
Jedna z „kart dywanowych” z Ewangeliarza z Lindisfarne z motywem węzła celtyckiego
Jedna z „kart dywanowych” z Ewangeliarza z Lindisfarne z motywem węzła celtyckiego 
Iluminacja z Księgi z Kells zawierająca kompozycję inicjałową z motywem węzła celtyckiego.

Węzły celtyckie, zwane Icovellavna (irlandzki: snaidhm Cheilteach, walijski: cwlwm Celtaidd) to rodzaj splotów oraz motywów dekoracyjnych, szeroko stosowanych w sztuce i kulturze celtyckiej. Motyw węzła celtyckiego pojawił się również w chrześcijańskich budowlach oraz w manuskryptach, takich jak Księga z Kells czy Ewangeliarz z Lindisfarne. Większość węzłów celtyckich to sploty zamknięte, bez początku i końca, takie jakie często spotyka się w plecionych koszach. 

Historia[edytuj | edytuj kod]

Motyw dekoracyjny przeplatanych splotów wywodzi się ze sztuki późnego Cesarstwa Rzymskiego[1]. Motyw węzła pojawił się po raz pierwszy w III i IV wieku naszej ery i można go zauważyć w mozaikowych posadzkach w Rzymie. Motywy dekoracyjne z wykorzystaniem przeplatanych węzłów pojawiły się również w architekturze bizantyjskiej, w sztuce koptyjskiej, sztuce Islamu, w średniowiecznych iluminowanych manuskryptach, w sztuce Etiopii, oraz w architekturze europejskiej.

Spirale oraz wzory geometryczne były dominującym motywem w sztuce celtyckiej przed nadejściem chrześcijan około roku 450 naszej ery. Motywy celtyckie znalazły również odbicie we wczesnochrześcijańskich rękopisach i dziełach sztuki, gdzie zostały wzbogacone o motywy wzięte z życia, takie jak zwierzęta, rośliny, a nawet postacie ludzkie. Początkowo były to złożone przeplatane sploty, które można również znaleźć na innych obszarach Europy, jak na przykład we Włoszech w VI wieku. Fragment Ewangeliarza tzw.Gospel Book, który powstał w VII wieku w północnej Anglii i obecnie znajduje się w bibliotece katedry w Durham, zawiera najwcześniejsze przykłady motywu przeplatanego splotu w stylu celtyckim. 

J. Romilly Allen zidentyfikował „osiem podstawowych węzłów, które stanowią podstawę prawie wszystkich motywów przeplatanych splotów w dekoracyjnej sztuce celtyckiej[2][3].  

Współcześnie sztuka celtycka identyfikowana jest jako wyraz tożsamości narodowej Szkotów, Irlandczyków i Walijczyków.  

Motyw węzła celtyckiego zauważyć można współcześnie w tatuażach, chociaż nie należą one do tradycji celtyckiej. Tatuaże takie stały się szczególnie popularne w Stanach Zjednoczonych w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych[4].

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Trilling J., The Language of Ornament. Thames and Hudson Ltd., 2001. ​ISBN 0-500-20343-1
  2. J. Romilly Allen, Celtic Art in Pagan and Christian Times., 1933, ISBN 1-85891-075-7.
  3. Drew Ivan, "Eight Basic Knotwork Patterns”, 10 sierpnia 2005.
  4. Ari Shapiro, The American Origins Of The Not-So-Traditional Celtic Knot Tattoo, 2014.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • George Bain. Celtic Art: The Methods of Construction (Dover Art Instruction). 1973. ​ISBN 978-0-486-22923-2​.
  • Courtney Davis: Celtic Designs and Motifs. Constable u. a., London u. a. 1991.
  • Iain Bain. Celtic Knotwork. 1986.
  • J. Romilly Allen. Celtic Art in Pagan and Christian Times. 1993.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]